Author: Институт перевода Библии
Date: 2021-12-14T11:44:56.405743+00:00

Ени Бааланты: Матфей

Ени Бааланты: Матфей

1. Ени Бааланты

1. Сӧзлӱк (Ени Бааланты)

2. Географийа Карталары

Ени Бааланты

Ени Бааланты

1. Ени Бааланты

2. Гириш

1. Матфей

Ии Хабер

Иисус Христос ичин

Библийайы чевирӓн Институт

Москва

2006

Ени Бааланты

Ени Бааланты
гагауз дилиндӓ

Чевириӂи Стефан Байрактар

Теологийа редактору Ӂеймс Данненберг

Илӱстрацийалары кулланмак ичин изин верди:

Horace Knowles © The British & Foreign Bible Society, 1954, 1967, 1972

© United Bible Societies, 1994

© 1999 Corel Corporation

© Palphot, Herzlia, Israel

© Pictorial Archive Near Eastern History, est., Israel

All rights reserved.

ISBN 5-93943-090-2

© Библийайы чевирӓн Институт, Москва, 2006

Гириш

ГИРИШ

Паалы окуйуӂулар!

Сиз тутэрсыныз елиниздӓ Ени Баалантыйы, ангысы чевирили шиндики заманда кулланылан гагауз дилинӓ. Ени Баалантынын 27 кийады, Ески Баалантынын кийатларыннан барабар, дӱзер Айоз Йазылары, Библийайы, ангысы бӱӱн дӓ калэр дӱннедӓ ен окунан кийат.

Ени Баалантыйа топлу аннатмак кийатлары, насаат мектуплары хем пророк кийады Апокалипсис (Ачыкламак Иоана). Аннатмак кийатларына гирер Евангелийа (Ии Хабер) Матфейдӓн, Марктан, Лукадан хем Иоандан, хем дӓ Апостолларын Йаптыклары.

«Евангелийа» – бу лаф урум (грек) дилиндӓн чекилер, маанасы онун – «Ии Хабер». Иисус Христос бӧлӓ ады койду ӱӱретмесинӓ. Онуштан Евангелийа айырылмаз баалы Она: О – Ии Хабер куртулмак ичин, ани баашлады Аллахын Оолу инсана йашамасыннан, ӧлмесиннӓн, дирилмесиннӓн хем гӧкӓ калкмасыннан. Пек ӧнемли, ани биздӓ вар Евангелийа дӧрт йазыӂыдан. Оннар йардым едер гӧрмӓӓ бирсой олайлары тӱрлӱ бакышлара гӧрӓ хем таа ии ачыкламаа Иисус Христозун ӱӱретмесини хем йашамасыны.

Ени Баалантыда йаздырылма олайлар гечер 1-ӂи асирдӓ Палестинада бизим тарихин башлантысында. Озаман Палестина булунурду Рим (Рома) императорларын куведи алтында. Иудей халкы, ани йашарды кенди топраанда, чалышарды корумаа кенди динини, ангысынын темели – Айоз Закон, ани Аллах вердийди пророк Моисейӓ.

Моисейин ардындан гелӓн пророклар чойу сӧлӓрмиш, ани гелеӂек Аллахын Сечилмиши, Ангысы гетиреӂек инсана куртулмак гӱнахтан хем ӧлӱм кувединдӓн. Да те бизим ени тарихин чекетмесиндӓ, Палестинанын кӱчӱк касабасында, Вифлеемдӓ, дууду чоктан бекленӓн Мессийа – Иисус Христос. «Христос» чевирилер урум дилиндӓн ниӂӓ «Йааланмыш», «Сечилмиш».

Аллахын Оолу баашлады Ии Хабер куртулмак ичин хербир адама, нередӓ о йашаса хем несой да дилдӓ лафетсӓ.

Иисус Христос ичин, ниӂӓ дӱннедӓ даалмыш Ии Хабер, аннадэр кийат Апостолларын Йаптыклары. Бу кийадын бӱӱк паасы вар, чӱнкӱ о гӧстерер илк христианнарын йашамак олайларыны сыравардыр, ниӂӓ оннар олду. Онда аннадылэр, ниӂӓ биркач апостол, бакмайып коркулара, корумушлар хем етиштирмишлӓр Ии Хабери инсана бӱтӱн дӱннедӓ.

Ени Баалантыйа топлу 21 кийат, ангыларын белли йазыӂылары – Иаков, Петри, Иоан, Иуда, Павли. Хербир кийат сӧлеер, кимӓ йазылды хем йолланды. Оннар йазылы христиан клиселеринӓ йада саде бир кишийӓ. Йолланма кийатлар ӂувап едер тӱрлӱ сорушлара: ачыклээр, ниӂӓ Аллахын сӧзӱнӱ, ӧлӓ дӓ дин сорушларыны хем христианнарын йашамасыны.

Ени Баалантынын сонунку кийады – Апокалипсис (Ачыкламак Иоана). Бу – пророк кийады. Ону диил колай окумаа, онда вар чок сӱрет, ангыларында ачыкланэр Аллахын хербир инсана даава кесмеси ичин, шиндики дӱннейин сонунда кайбелмеси ичин хем онун еринӓ «ени гӧк хем ени ер» гелмеси ичин.

Илкинки Ени Бааланты кийатлары дӱзӱлмӱш евелки урум дилиндӓ. Бу кийатлары 2000 йыл ичиндӓ – христианныын ӧмӱрӱндӓ – чевирмишлӓр ӱзлӓрлӓн диллерӓ бу дӱннедӓ. Гагауз дилинӓ Айоз йазыларын чевирилмеси башлээр 20-ӂи асирин чекетмесиндӓн, ачан гагауз протоиерей Михаил Чакир чевирмиш ана дилинӓ кими Ески хем Ени Бааланты кийатларыны.

Окуйуӂулар тексти аннасын дейни, кийадын биткисиндӓ вар сӧзлӱк хем карталар. Сайфаларын ашаасында вар сноскалар, ани ачыклээр зор аннашылан лафлары хем ерлери, хем дӓ гӧстерер евелки оригинал текстлерин бири-биринӓ уймайан ерлерини. Лафлар, ани ен ески урумӂа текстлердӓ йок, чевирмемиздӓ алынэр кыйнаш скобкалара.

Библийайы чевирӓн Институт шӱкӱр едер чевириӂилерӓ хем редакторлара, ким он йылын ичиндӓ чалышты Ени Баалантыйы гечирмӓӓ гагауз дилинӓ, хем дӓ хепсинӓ, ким, йардым едип, чалышты хазырламаа бу ени басымы.

Йазык, ки баш чевириӂи пастор Стефан Байрактар (1939 – 2001) гӧрмейеӂек шансора бу кийадын типарланмасыны, дӱннейӓ чыкмасыны, онуштан биз есапладык корумаа онун чевирилмиш текстини, май бишей дииштирмейип.

Библийайы чевирӓн Институт

Матфей

Матфей

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

14. 14

15. 15

16. 16

17. 17

18. 18

19. 19

20. 20

21. 21

22. 22

23. 23

24. 24

25. 25

26. 26

27. 27

28. 28

1

ИИ ХАБЕР МАТФЕЙДӒН

Иисусун сенселеси

1^1•Иисус Христозун, Давидин оолунун хем Авраамын оолунун сенселеси будур:+

2Авраамдан дуума Исаак. Исаактан дуума Иаков. Иаковдан дуума Иуда хем онун кардашлары+.

3Иудадан дуума Фарес хем Зара, ангыларын анасы Фамар. Фарестӓн дуума Есром. Есромдан дуума Арам+.

4Арамдан дуума Аминадав. Аминадавдан дуума Наассон. Наассондан дуума Салмон+.

5Салмондан дуума Вооз, Воозун анасы Раав. Вооздан дуума Овид, ангысынын анасы Руф. Овидтӓн дуума Иессей.

6Иессейдӓн дуума падишах Давид. Давидтӓн дуума Соломон, ангысы Урийанын дулундан дууду.

7Соломондан дуума Ровоам. Ровоамдан дуума Авийа. Авийадан дуума Аса.

8Асадан дуума Иосафат. Иосафаттан дуума Иорам. Иорамдан дуума Озийа.

9Озийадан дуума Иоафам. Иоафамдан дуума Ахаз. Ахаздан дуума Езекийа.

10Езекийадан дуума Манассийа. Манассийадан дуума Амон. Амондан дуума Иосийа.

11Иосийадан дуума Иехонийа хем онун кардашлары, таа Израил миллети гечмедийнӓн Вавилон есирлиинӓ.

12Вавилона гечтиктӓн сора: Иехонийадан дуума Салафиил. Салафиилдӓн дуума Зоровавел.

13Зоровавелдӓн дуума Авиуд. Авиудтан дуума Елиаким. Елиакимдӓн дуума Азор.

14Азордан дуума Садок. Садоктан дуума Ахим. Ахимдӓн дуума Елиуд.

15Елиудтан дуума Елеазар. Елеазардан дуума Матфан. Матфандан дуума Иаков.

16Иаковдан дуума Иосиф, Марийанын коӂасы. Марийадан дуума Иисус, Ангысына денер Христос+.

17Ӧлӓ ки, Авраамдан Давидӓ кадар ондӧрт евлат бойу; Давидтӓн Вавилон есирлиинӓ кадар ондӧрт евлат бойу; Вавилон есирлииндӓн Христоза кадар хеп ондӧрт евлат бойу.

Иисусун дуумасы

18•Иисус Христозун дуумасы бӧлӓ олду: ачан Онун анасы Марийа Иосифлӓн йавклу олдуйду, ама таа йашамардылар барабар, аннашылды, ани Марийа Айоз Духтан гебӓ калды+.

19Онун йавклусу Иосиф, чӱнкӱ доору бир адамды да истӓмӓрди утандырсын Марийайы аалемин ӧнӱндӓ, карарлады саклыдан ондан атылмаа.

20Буну дӱшӱнӓркӓн, Саабидӓн бир ангил дӱшӱндӓ она гӧрӱндӱ да деди: «Иосиф, Давидин оолу! Коркма Марийайы кендинӓ кары алмаа, зерӓ онун гебӓ калмасы Айоз Духтан.

21Марийа бир оол дуудураӂэк. Онун адыны Иисус койаӂан, зерӓ О Кенди инсаныны гӱнахларындан куртараӂэк»+.

22Буннар хепси олду, ки таманнансын, не Сааби сӧледи пророклан, ангысы деер:+

23«Тӓ кыз гебӓ калаӂэк да бир оол дуудураӂэк. Онун адыны койаӂэклар „Еммануил“, аннамасы „Аллах бизимнӓн“».

24Ачан Иосиф уйанды, йапты ниӂӓ Саабинин ангили сымарлады, да Марийайы кары кендинӓ каблетти.

25Ама онуннан бирлешмеди, таа Марийа дуудурмайынӂа оолуну, да дууан ушаан адыны Иисус койду.

2

Йылдыз билгичлери Иисуса баш иилдерлӓр

2^1Ачан Иисус дууду Иудейанын Вифлеем касабасында, падишах Иродун вакыдында, гелдилӓр гӱндуусундан Иерусалимӓ йылдыз билгичлери да дедилӓр:+

2«Нередӓ Иудейлерин Падишахы, ани дууду? Зерӓ биз гӧрдӱк гӱндуусунда Онун йылдызыны да гелдик Она баш иилтмӓӓ».

3Ачан падишах Ирод буну ишитти, о касаветленди. Онуннан билӓ бӱтӱн Иерусалими кахыр басты.

4Ирод топлады бӱӱк попазлары хем билгичлери да сорду оннара: «Нередӓ лӓӓзым дуусун Христос?»

5«Иудейанын Вифлеем касабасында, зерӓ бӧлӓ пророктан йазылы», – ӂувап еттилӓр оннар:

6«Сӓн, Вифлеем, Иуданын ери, хич диилсин ен кӱчӱк Иуданын ӧндерӂилерин ӧнӱндӓ, зерӓ сендӓн чыкаӂэк Ӧндерӂи, Ангысы гӱдеӂек Беним инсанымы – Израили».

7Озаман Ирод йылдыз билгичлерини саклыдан чаарды да, аннайып вакыды, незаман йылдыз пейдаланды,

8йоллады оннары Вифлеемӓ, дейип: «Гидин да ислӓӓ аарайын Ушаа. Ачан булаӂэныз, хабер верин бана, ки бӓн дӓ гидейим да Она баш иилдейим».

9Оннар, падишахы сеслейип, гиттилӓр. Йылдыз, ани гӧрдӱйдӱлӓр гӱндуусунда, йолу гӧстерӓрди оннара. Ачан етишти орайы, нередӓ Ушак булунурду, дургунду.

10Гӧрӱп йылдызы, оннар пек севиндилӓр.

11Ачан оннар гирдилӓр ичйанына, гӧрдӱлӓр Ушаа анасыннан, Марийайлан. Йылдыз билгичлери диз чӧктӱлӓр да баш иилттилӓр Она. Ачып хазналарыны, баашладылар Она алтын, гӱннӱк хем смирна йаайы+.

12Чӱнкӱ Аллах дӱшлериндӓ хаберледи, геери Ирода дӧнмесиннӓр, оннар кенди мемлекетлеринӓ гиттилӓр башка йолдан+.

Мысыра качмак

13Ачан йылдыз билгичлери гиттилӓр, Саабидӓн бир ангил Иосифӓ дӱшӱндӓ гӧрӱндӱ да деди: «Калк, ал Ушаа хем Онун анасыны да кач Мысыра[*]. Орада дурасын, бӓн сана сӧлейинӂӓ, зерӓ Ирод аарайаӂэк ӧлдӱрсӱн Ушаа».

14Иосиф калкты геӂӓ, алды Ушаа хем анасыны да гитти Мысыра.

15Орада дурду Иродун ӧлӱмӱнӓ кадар, ки таманнансын, не пророклан Сааби сӧледийди: «Мысырдан Бӓн чаардым Оолуму»+.

Ирод ӧлдӱрер ушаклары

16Ирод аннады, ани йылдыз билгичлери ону алдаттылар. О пек ӱфкеленди да йоллады аскерлери Вифлеемӓ, ӧлдӱрсӱннӓр дейни хепси ушаклары ики йашындан ашаа, таман о вакыда гӧрӓ, ниӂӓ аннадыйды йылдыз билгичлериндӓн.

17Озаман таманнанды, не сӧлендийди пророк Иеремийадан, ангысы деер:+

18«Бир сес ишидилер Рамада, аалайыш хем аӂы баарыш. Рахилӓ аалээр кенди ушакларыны да истӓмеер хошланмаа, зерӓ оннар йок».

Иисус дӧнер Мысырдан Назаретӓ

19Ачан Ирод ӧлдӱ, Саабидӓн бир ангил Мысырда Иосифӓ дӱшӱндӓ гӧрӱндӱ

20да деди: «Калк, ал Ушаа хем анасыны да гит Израил мемлекетинӓ, зерӓ ӧлдӱлӓр оннар, ангылары аарардылар Ушаан йашамасыны алмаа».

21Иосиф калкты, алды Ушаа хем Онун анасыны да гитти Израил мемлекетинӓ.

22Ама ишидип, ани Иудейада Архелай падишахлык едер кенди бобасынын, Иродун, еринӓ, коркту орайы гитмӓӓ. Дӱшӱндӓ хабер каблетти да Галилейа ерлеринӓ гитти.

23Гелди, ерлешти Назарет касабасында, ки таманнансын, не сӧленмишти пророклардан, ани Она Назаретли денеӂек+.

3

Иоан Ваатизедиӂинин насаады

3^1•О вакыт гелер Иоан Ваатизедиӂи Иудейанын чолуна да насаат едер,+

2дейип: «Дӧнӱн Аллаха гӱнахларыныздан, зерӓ йаклашты Гӧк Падишахлыы!»+

3Иоан одур, кимин ичин хаберледийди пророк Исайа: «Бааранын сеси чол ердӓ ишидилер: „Саабийӓ йолу хазырлайын, йолӂаазлары узладын“».

4Иоан гиийимнийди девӓ йапаасындан рубайлан хем кушаныкты деридӓн кайышлан. Онун имееси – чекиргелӓр хем кыр ары балы.

5Инсаннар Иерусалимдӓн, бӱтӱн Иудейадан хем Иорданын долайларындан чыкардылар она.

6Ваатиз олардылар ондан Иордан дересиндӓ, ачыклайарак кенди гӱнахларыны+.

7Ачан Иоан гӧрдӱ чок фарисей хем садукей, ани она гелӓрдилӓр, ваатиз олсуннар дейни, о деди оннара: «Йылан йаврулары, ким ӱӱретти сизи, качасыныз Аллахын гелӓр ӱфкесиндӓн+?

8Йапын йакышыклы мейва, гӧрӱнсӱн, ани дӧндӱнӱз Аллаха гӱнахларыныздан.

9Бошуна дӱшӱнмейин, дейип: „Бизим бобамыз – Авраам“, зерӓ сӧлеерим сизӓ, ани Аллах бу ташлардан вар насыл йапсын ушак Авраама+.

10Артык наӂак фиданнарын кӧкӱндӓ саплы дурэр. Хербир фидан, ани гетирмеер ии мейва, кесилеӂек да атешӓ атылаӂэк+.

11Бӓн сизи суйлан ваатиз едерим, гӧстерилсин, ани дӧндӱнӱз Аллаха гӱнахларыныздан, ама бендӓн сора гелӓн – бендӓн таа каави. Бӓн диилим йакышыклы ташымаа Онун айак капларыны. О сизи Айоз Духлан хем атешлӓн ваатиз едеӂек+.

12Онун елиндӓ кӱрек, О паклайаӂэк тыназыны. Боодайы топлайаӂэк амбара, ама плӓвайы йакаӂэк сӱӱнмӓз атештӓ»+.

Иисус ваатиз олэр

13•О вакыт Иисус гелди Галилейадан Иордан дересинӓ Иоана, ваатиз олсун ондан дейни.

14Иоан дургударды Ону, дейип: «Бӓн лӓӓзым Сендӓн ваатиз олайым, Сӓн са бана гелерсин?»

15Ама Иисус она ӂувап етти: «Брак шинди, зерӓ бӧлӓ дӱшер, таманнайалым хепсини, не доору». Озаман Иоан бракты Ону, ваатиз олсун.

16Ачан Иисус ваатиз олду да чыкты су ичиндӓн, гӧк ачылды да Иоан гӧрдӱ Аллахын Духуну, Ангысы инӓрди бир гугуш гиби хем конарды Иисусун ӱстӱнӓ+.

17Гӧктӓн ишидилди бир сес, ани деди: «Будур Беним севгили Оолум, Онда Беним ислеелиим»+.

4

Шейтан денеер Иисусу

4^1•Озаман Иисус Айоз Духлан чола гӧтӱрӱлдӱ, ки диаволдан[*] дененилмиш олсун.

2Иисус кырк гӱн хем кырк геӂӓ оруч тутту да сонда аӂыкты+.

3Денейиӂи, Она йаклашып, деди: «Еер Сӓн Аллахын Оолусайдын, сымарла бу ташлара, екмек олсуннар»+.

4Иисус ӂувап етти: «Йазылы, ани „Адам йашамээр салт екмеклӓн, ама хербир сӧзлӓн, ани чыкэр Аллахын аазындан“».

5Сора алэр Ону диавол айоз касабайа да койэр Айоз бина сачаана,

6да деер Она: «Еер Сӓн Аллахын Оолусайдын, атыл ерӓ, зерӓ йазылы: „Аллах Кенди ангиллеринӓ сымарлайаӂэк, Сени баксыннар“ хем „Сени куӂак алаӂэклар, урулмайасын айааннан бир таша дейни“»+.

7Иисус деди: «Хеп ӧлӓ йазылы вар: „Денӓмӓ сенин Сааби Аллахыны“».

8Сора диавол Ону бир пек ӱӱсек байыр ӱстӱнӓ гӧтӱрдӱ. Гӧстерди Она дӱннейин хепси падишахлыкларыны хем оннарын метинниини да деди:

9«Буннары хепсини Сана вереӂӓм, еер, дӱшӱп, бана баш иилдӓрсӓн».

10Озаман Иисус ӂувап етти она: «Чекил Бендӓн, шейтан, зерӓ вар йазылы: „Баш иилт Сенин Сааби Аллахына хем салт Она измет ет“»+.

11Озаман диавол Ону бракты. Ангиллӓр, гелип, измет етмӓӓ Иисуса башладылар+.

Иисус башлээр насаат етмӓӓ

12•Иисус ачан ишитти, ани Иоан капана койулду, дӧндӱ геери Галилейайа+.

13Бракып Назарети, гелди да ерлешти Капернаум касабасында, гӧл бойунда, Завулон хем Неффалимин ерлериндӓ,+

14ки таманнансын, не хаберленмишти пророк Исайадан, ангысы деер:+

15«Завулонун хем Неффалимин ерлери гӧл бойунда, Иордан ашыры, Галилейа, нередӓ йабанӂылар йашээрлар!

16Каранныкта йашайан инсан гӧрдӱ бӱӱк шафк. Ӧлӱм гӧлгесинин мемлекетиндӓ йашайаннара шафк дууду».

17Ондан сора Иисус башлады насаат етмӓӓ хем демӓӓ: «Дӧнӱн Аллаха гӱнахларыныздан, зерӓ йаклашты Гӧк Падишахлыы».

Иисусун илк ӱӱрениӂилери

18•Ачан Иисус гечӓрди Галилейа гӧлӱн бойундан, гӧрдӱ ики кардаш: Симону, ангысына дейӓрдилӓр Петри, хем Андрейи, онун кардашыны, ангылары атарды сӱзмейи су ичинӓ, чӱнкӱ оннар балыкчыйды+.

19Иисус деди оннара: «Гелин Беним ардыма, сизи инсан тутаннары йапаӂам»+.

20Оннар чабук бракты сӱзмелери да гитти Онун ардына+.

21Гидип орадан таа илери, гӧрдӱ башка ики кардаш: Иакову, Зеведейин оолуну, хем Иоаны, онун кардашыны, ангылары кенди бобаларыннан, Зеведейлӓн, кайык ичиндӓ сӱзмелерини тертиплӓрди. Оннары да чаарды.

22Оннар чабук бракты кайыы хем бобаларыны да гитти Онун ардына.

Иисус ичин хабер даалэр

23•Иисус гезӓрди бӱтӱн Галилейада хем ӱӱредӓрди инсаны синагогаларда, насаат едерӓк Гӧк Падишахлыы ичин Ии Хабери. Алыштырарды хертӱрлӱ хасталыктан хем дерттӓн инсаны+.

24Онун ичин хабер даалды бӱтӱн Сирийа ерлериндӓ. Она гетирӓрдилӓр хепсини, ким зеетленӓрди хертӱрлӱ хасталыктан, аарыдан, фена духлардан, кара хасталыктан хем паралич хасталыындан. Оннара саалык верӓрди+.

25Онун ардына гидӓрди чок инсан Галилейадан, Декаполистӓн, Иерусалимдӓн, Иудейадан хем Иорданын ӧбӱр тарафындан+.

5

Хакына мутлулуклар

5^1Иисус ачан гӧрдӱ инсаны, пинди байыр ӱстӱнӓ да, отурдуктан сора, Она йаклаштылар Онун ӱӱрениӂилери.

2О сора башлады лафетмӓӓ да бутӱрлӱ ӱӱретмӓӓ:

3•«Мутлу духлан фукаара оланнара, зерӓ Аллахын Падишахлыы оннарын олаӂэк!

4Мутлу аалайаннара, зерӓ оннар иилендирилеӂек!+

5Мутлу йаваш оланнара, зерӓ оннар ерин мирасчылары олаӂэк!

6Мутлу аач хем сусуз оланнара доорулук ичин, зерӓ оннар дойунаӂэк!+

7Мутлу аӂыйаннара, зерӓ оннар аӂыйанылмыш олаӂэк!+

8Мутлу темиз ӱреклилерӓ, зерӓ оннар Аллахы гӧреӂек!+

9Мутлу барыштырыӂылара, зерӓ оннара денеӂек Аллахын ооллары!+

10Мутлу доорулук ичин кооланмыш оланнара, зерӓ Гӧк Падишахлыы оннарын олаӂэк!

11Мутлу сизӓ, ачан сизи инсан фена лафедер хем коолээр хем хертӱрлӱ йалан лафларлан Беним ичин кӧтӱлеер!+

12Севинин хем шенненин, зерӓ бӱӱктӱр сизин ӧдеениз гӧклердӓ. Хеп ӧлӓ коолардылар пророклары, сиздӓн илери+.

Ерин тузу хем дӱннейин айдынныы

13•Сизсиниз ерин тузу. Ама еер туз кайбедӓрсейди дадыны, несой вар насыл ону енидӓн тузлу йапмаа? Озаман бишей ичин йарамаз. Калэр саде атылсын дышары, ки инсан ону айаклан чиинесин.

14Сизсиниз – дӱннейин айдынныы. Касаба, ани дурэр байыр ӱстӱндӓ, йок насыл саклансын+.

15Инсан тутуштурмээр шафкы, ки койсун ону бир кап алтына, ама койэрлар кандиллик ӱстӱнӓ, ки айдыннык етсин хепсинӓ, ким ичердӓ+.

16Хеп ӧлӓ шафк етсин сизин дӓ айдынныыныз инсанын ӧнӱндӓ, ки оннар, гӧрӱп ии ишлеринизи, метиннесиннӓр сизин Гӧктеки Бобанызы+.

Иисус таманнады Айоз Закону

17Санмайасыныз, ани Бӓн гелдим йок етмӓӓ Айоз Закону еки пророклары. Гелмедим йок едейим, ама таманнайым+.

18Зерӓ доору сӧлеерим сизӓ: окадар вакыт, некадар гӧк хем ер гечмейеӂек, гечмейеӂек бир дӓ нокта, бир дӓ чизги Закондан, хепси таманнанмайынӂа+.

19Ӧлӓ ки, ким буннардан ен кӱчӱк сымарламайы басаӂэк да ӧлӓ башкасыны да ӱӱредеӂек, она денеӂек ен кӱчӱк Гӧк Падишахлыында. Ама хепси, ким таманнайаӂэк хем башкасыны да ӧлӓ ӱӱредеӂек, она ен бӱӱк Гӧк Падишахлыында денеӂек+.

20Зерӓ сизӓ сӧлеерим: еер сизин доорулуунуз гечмӓрсейди билгичлерин хем фарисейлерин доорулукларыны, озаман хич биртӱрлӱ билӓ гирмейеӂениз Гӧк Падишахлыына+.

Кинӂилик ичин

21Ишиттиниз, ани евел вакыттан инсаннара сӧленди: „Ӧлдӱрмейӓсин. Херкез, ким ӧлдӱреӂек, дааваланмыш олаӂэк“.

22Ама Бӓн деерим сизӓ, ани херкез, ким ӱфкеленер кардашына, даавалы олаӂэк. Ким деер кардашына: „Рака“[*], Синедриондан[*] дааваланаӂэк, ама ким деер: „Ахмак“, дааваланаӂэк атештӓ йанмаа ӂендемдӓ+.

23Ӧлӓ ки, ачан сӓн курбаннаа гетирерсин баашышыны да орада аклына гетирӓрсейдин, ани сенин кардашын кӱсӱлӱ сана,

24брак курбанныын ӧнӱндӓ баашышыны, илкин гит да барыш кардашыннан, сора гел да гетир баашышыны.

25Аннаш сенин каршы дураныннан некадар тез, онуннан таа йолда булунаркан, ки каршы дуранын вермесин сени дааваӂынын елинӓ, дааваӂы да зынданӂыйа, да капамасыннар сени биртӱрлӱ зындана+.

26Доору сӧлеерим сана, ани чыкамайаӂан орадан, ӧдӓмейинӂӓ битки кодранты[*].

Кары-коӂа йашамасы

27Ишиттиниз, не сӧленди /евел вакыттан инсаннара/: „Ороспулук йапмайасын“.

28Ама Бӓн деерим сизӓ: ким бакэр бир карыйа майыллыклан, артык ӱреендӓ ороспулук йапэр онуннан.

29Еер саа гӧзӱн гӱнаха дӱшӱрӓрсӓ сени, чыкар ону да сыбыт. Таа ислӓӓ кайбедӓсин бир ек гӱӱдендӓн, некадар бӱтӱн гӱӱдӓннӓн ӂендемӓ атыласын.

30Еер саа елин гӱнаха дӱшӱрӓрсӓ сени, кес ону да сыбыт. Таа ислӓӓ кайбедӓсин бир ек гӱӱдендӓн, некадар бӱтӱн гӱӱдӓннӓн ӂендемӓ гидӓсин+.

31•Хеп ӧлӓ сӧленмиш: „Херкез, ким айырылэр карысындан, она айырылмак кийады версин“.

32Ама Бӓн деерим: херкез, ким айырылэр карысындан хайырсызлыктан башка бетерӓ, верер колайлык она ороспулук йапсын. Хем херкез, ким евленер коӂасындан айырылмыш карыйа, ороспулук йапэр+.

Емин етмейин

33Хеп ӧлӓ ишиттиниз, не сӧленди евел вакыттан инсаннара: „Йалан емин етмейӓсин, ама таманнайасын Аллахын ӧнӱндӓ, не емин еттин“.

34Ама Бӓн сизӓ деерим: хич емин етмейин, не гӧклӓн, зерӓ о Аллахын чорбаӂылык скемнеси,+

35не ерлӓн, зерӓ о Аллахын айак скемнеси, не дӓ Иерусалимнӓн, зерӓ о бӱӱк Падишахын касабасы.

36Емин етмӓ кенди башына, зерӓ йапамээрсын бир дӓ сачыны кара йада бийаз.

37Ко олсун сизин лафыныз: „Еер ӧлӓйсӓ – ӧлӓ. Еер олмазса – олмаз“. Не буннардан зеедӓ, о йарамаздан гелер+.

Душманнык ичин

38•Ишиттиниз, не сӧленди: „Гӧз – гӧз ичин, диш – диш ичин“.

39Ама Бӓн сизӓ деерим: дурмайын каршы фена йапаннара, ама ким урэр сенин саа йанаана, чевир она сол йанааны да+.

40Ким сениннӓн даавалашмаа истеер, ки алсын гӧлмеени, вер она ӱст рубаны да.

41Зорларсайды биркимсей сени, гидӓсин онуннан бин адым, гит ики бин.

42Ким истеер сендӓн, вер она. Дӧнмӓ арканы она, ким истеер ӧдӱнч сендӓн.

43Ишиттиниз, не сӧленди: „Севӓсин йакын оланыны, ама душманындан азетмейӓсин“.

44Ама Бӓн сизӓ деерим: душманнарынызы севин, /бетва еденнери иисӧзлейин. Йапын иилик оннара, ким азетмеер сиздӓн,/ дуа един оннар ичин, ким /гӱӂендирер хем/ коолээр сизи,+

45Гӧктеки Бобанын ооллары оласыныз дейни. Зерӓ О йапэр, ки гӱн дуусун ниӂӓ ии оланнара, хеп ӧлӓ фена оланнара да. Верер йаамур доору оланнара, хеп ӧлӓ кӧтӱ оланнара да+.

46Еер севӓрсейдиниз салт оннары, ким сизи север, не ӧдек беклеерсиниз? Йапмээр мы буну харччылар да?

47Еер селӓм верӓрсейдиниз саде кенди кардашларыныза, не ӱстӱн иш йапэрсыныз? Аӂаба тайфӓннар[*] да хеп бӧлӓ йапмээрлар мы?

48Онуштан, олун таман, ниӂӓ сизин Гӧктеки Бобаныз таман+.

6

Иилик йапмак ичин

6^1Бакын, йапмайасыныз иилик инсаннарын ӧнӱндӓ гӧстермӓк ичин, зерӓ олмайаӂэк сизӓ ӧдек Гӧктеки Бобаныздан+.

2Ӧлӓ ки, ачан йапэрсын бир йардым, ӧтмӓ, ниӂӓ йапэрлар икиӱзлӱлӓр синагогаларда хем сокакларда, инсан оннары мететсин дейни. Доору сӧлеерим сизӓ, оннар шиндӓн сора каблетти ӧдеклерини+.

3Ачан сӓн иилик йапэрсын, билмесин сол елин, не йапэр саа елин.

4Сенин иилиин саклы йапылсын, да Бобан, ани гӧрер, не йапылы саклыда, ӧдейеӂек сана /ачыкта/.

Дуа ичин

5•Ачан дуа едерсин, олма ниӂӓ икиӱзлӱлӓр, ангылары беенерлӓр дуа етмӓӓ айакча синагогалар ичиндӓ хем сокак кӧшелериндӓ, инсан гӧрсӱн дейни. Доору сӧлеерим сизӓ, оннар шиндӓн сора каблетти ӧдеклерини+.

6Ама сӓн, ачан дуа едерсин, гир кенди ичеринӓ, капа капуйу, дуа ет Бобана, ани саклы ердӓ, да Бобан, ани гӧрер, не йапылэр саклыда, ӧдейеӂек сана /ачыкта/.

7Ачан дуа едерсиниз, сӧлӓмейиниз зеедӓ лафлар, ниӂӓ йапэрлар тайфӓннар, ангылары санэр, ани чок лафлар бетеринӓ сесленмиш олаӂэклар.

8Бензӓмейин оннара, зерӓ сизин Бобаныз билер, не лӓӓзым сизӓ таа сиз истӓмедийнӓн.

9Тӓ несой лӓӓзым дуа едӓсиниз:

Ей, гӧклердӓ олан Бобамыз:

Ко айозлансын Сенин адын.

10Ко гелсин Сенин Падишахлыын.

Ко олсун Сенин истедиин, ниӂӓ гӧктӓ, ӧлӓ ердӓ дӓ+.

11Вер бизӓ бӱӱн хергӱнкӱ екмеемизи.

12Баашла бизим борчларымызы:

Ниӂӓ биз дӓ баашлээрыз бизӓ борчлу оланнары.

13Гӧтӱрмӓ бизи денемейӓ:

Ама куртар кӧтӱ оландан:

/Зерӓ Сениндир Падишахлык, кудрет хем метинник

Дивечтӓн дивеӂӓ. Амин./+

14Еер сиз баашларсайдыныз инсанын кабаатларыны, Гӧктеки Бобаныз да баашлайаӂэк сизин кабаатларынызы+.

15Ама еер сиз баашламарсайдыныз инсанын кабаатларыны, Гӧктеки Бобаныз да баашламайаӂэк сизин кабаатларынызы+.

Оруч ичин

16Ачан оруч тутэрсыныз, гӱӂеник дурмайын, ниӂӓ икиӱзлӱлӓр. Оннар гӱчлендирерлӓр ӱзлерини, ки инсана гӧстерилсиннӓр, ани оруч тутэрлар. Доору сӧлеерим сизӓ, ани оннар шиндӓн сора каблеттилӓр ӧдеклерини.

17Ама сӓн, ачан оруч тутэрсын, йаала башыны хем йыка ӱзӱнӱ,

18гӧстерилӓсин оруч тутан диил инсанын, ама Бобанын ӧнӱндӓ, ани саклы ердӓ булунэр. Бобан, ани гӧрер, не йапылы саклыда, сана ӧдек верир /ачыкта/.

Зенгинник ичин

19•Топламайын зенгинник бу ер ӱстӱндӓ, нередӓ кӱф хем гӱвӓ ийер хем нередӓ хырсызлар казып-чалэр+.

20Топлайын зенгинник гӧктӓ, нередӓ гӱвӓ хем кӱф имеер, хем нередӓ хырсызлар казып чалмээр+.

21Зерӓ нередӓ сизин зенгиннииниз, орада сизин ӱреениз дӓ олаӂэк.

22Гӧз – гӱӱденин айдынныы. Еер сенин гӧзӱн саа оларсайды, бӱтӱн гӱӱдӓн айдынныкта олаӂэк.

23Ама сенин гӧзӱн кӧтӱсейди, бӱтӱн гӱӱдӓн каранныкта калаӂэк. Ӧлӓ ки, еер айдыннык, ани вар сендӓ, караннык оларсайды, не бӱӱктӱр бу караннык!

24Кимсей йок насыл измет етсин ики чорбаӂыйа. Зерӓ бирисини беенӓрсейди, ӧбӱрӱнӱ беенмӓз. Бириси ичин чалышкан оларсайды, ӧбӱрӱ ичин касаветсиз олур. Йок насыл измет едӓсиниз хем Аллаха, хем зенгиннӓӓ+.

Кахырланмайын

25Онуштан деерим сизӓ: кахырланмайын йашаманыз ичин, дӱшӱнмейин, не ийеӂениз, не ичеӂениз хем не гӱӱденизӓ гиийеӂениз. Диил ми йашамак таа паалы, некадар имӓк, хем гӱӱдӓ таа паалы, некадар руба+?

26Бакын гӧк кушларына. Оннар не екер, не бичер, не дӓ амбара топлээр, ама Гӧктеки Бобаныз оннары дойурэр. Аӂаба диил мисиниз сиз таа паалы оннардан+?

27Хем ким сиздӓн, артык кахырланып, вар насыл еклесин баарлем бир ендезӓ кенди бойуна[*]?

28Руба ичин нечин кахырланэрсыныз? Йа бакын, несой бӱӱйер кыр замбаклары. Оннар не зааметленер, не докуйэр.

29Ама деерим сизӓ: артык Соломон бӱтӱн донаклыында гиинӓмеди, ниӂӓ оннарын бириси.

30Чӱнкӱ Аллах бӧлӓ гиидирер кыр отуну, ани бӱӱн вар, ама йаарын атешӓ атылаӂэк, аӂаба таа чок гиидирмейеӂек ми сизи, аз инанӂылар+?

31Кахырланмайын хем демейин: „Не ийеӂез?“ хем „Не ичеӂез?“ еки: „Не гиийеӂез?“

32Зерӓ хепсини буннары тайфӓннар аарээр. Гӧктеки Бобаныз билер, ани хепси буннар лӓӓзым сизӓ.

33Хепсиндӓн ӧнӂӓ аарайын Аллахын Падишахлыыны хем Онун доорулууну, хепси калан ишлӓр дӓ верилеӂек сизӓ.

34Кахырланмайын йаарынкы гӱн ичин, зерӓ йаарынкы гӱн гелер кенди кахырларыннан. Етӓр бӱӱнкӱ гӱнӱн зааметлери.

7

Мааналамайын башкасыны

7^1•Даава кесмейин, да Аллах сизӓ даава кесмейеӂек+.

2Не даавайлан даавалайаӂэныз, о даавайлан дааваланмыш олаӂэныз. Не ӧлчӱйлӓн ӧлчеӂениз, о ӧлчӱйлӓн Аллахтан ӧлчӱлмӱш олаӂэныз+.

3Нечин гӧрерсин кыймыы сенин кардашынын гӧзӱндӓ, ама кенди гӧзӱндӓ казыы есап алмээрсын?

4Несой вар насыл сӓн дейӓсин кардашына: „Брак чыкарайым кыймыы сенин гӧзӱндӓн“, ачан кенди гӧзӱндӓ казык дурэр?

5Икиӱзлӱ, илкин чыкар казыы кенди гӧзӱндӓн да сора ачык гӧреӂӓн, несой чыкармаа кыймыы кардашынын гӧзӱндӓн.

6Вермейин кӧпеклерӓ айоз ишлери. Атмайын седефлеринизи домузлар ӧнӱнӓ, ки чиинӓмесиннӓр оннары, сора дӧнӱп, сизи параламасыннар+.

Истейин, аарайын, урун

7•Истейин, да сизӓ верилеӂек; аарайын, да булаӂэныз; урун, да ачылаӂэк.

8Зерӓ ким истеер – еденер, ким аарээр – булэр, хем ким урэр – она ачылэр+.

9Ким сизин араныздан, оолу екмек истӓрсӓ, верер она таш?

10Еки балык истӓрсӓ, верер она йылан?

11Еер сиз, ани фенайсыныз, билирсениз ушакларыныза ии баашышлар вермӓӓ, некадар таа чок сизин Гӧктеки Бобаныз вереӂек ии ишлӓр оннара, ким Ондан истейеӂек!+

12Несой истеерсиниз, инсан сизиннӓн гӧтӱрсӱн кендини, ӧлӓ гӧтӱрӱнӱз сиз дӓ кендинизи инсаннан. Бундан тутунэр Закон хем пророклар+.

Дар токат

13•Гирин дар токаттан, зерӓ геништир токат хем мейданныдыр йол, ани кайыплаа гӧтӱрер, да чок инсан ондан гидер.

14Ама дардыр токат хем сыкынчтыр йол, ани йашамайа гӧтӱрер, хем аз инсан ону булур.

Фидан танынэр мейваларындан

15•Корунун йаланӂы пророклардан. Оннар гелерлӓр сизӓ гиийимни койун дерисиннӓн, ама ичйандан паралайан йабанылар+.

16Оннары таныйаӂэныз оннарын мейваларындан. Аӂаба топлээрлар мы ӱзӱм салкымы тикенни гӱмедӓн еки инӂир чӧкелектӓн+?

17Ӧлӓ ки, хербир ии фидан йапэр ии мейва, ама йабан фиданы йапэр йабан мейвасы+.

18Ии фидан йок насыл йапсын йабан мейвасы. Хеп ӧлӓ йабан фиданы да йок насыл йапсын ии мейва.

19Хербир фидан, ани йапмээр ии мейва, кесилер да атешӓ атылэр+.

20Ӧлӓ ки, мейваларындан таныйаӂэныз оннары.

21Диил оннар, ким Бана деер „Сааби, Сааби!“, гиреӂек Гӧк Падишахлыына, ама оннар, ким таманнээр Беним Гӧктеки Бобамын истедиини.

22Чойу о гӱнӱ Бана дейеӂеклӓр: „Сааби, Сааби! Пророклук етмедик ми биз Сенин адыннан? Сенин адыннан чыкармадык мы биз фена духлары? Йапмадык мы Сенин адыннан чок кудретли ишлӓр?“+

23Озаман ачык ӂувап едеӂӓм оннара: „Бир сыра билӓ сизи танымадым, хепсиниз Бендӓн узакланын, ким законсузлукта йашады!“+

Ики ев

24•Онуштан херкези, ким ишидер Беним сӧзлерими дӓ таманнээр, бензедеӂӓм аариф адама, ангысы йапты евини таш ӱстӱндӓ.

25Йаады йаамур, акты селлӓр, ести лӱзгерлӓр, евин ӱстӱнӓ ӱӱштӱлӓр, ама ев йыкылмады, зерӓ темели таш ӱстӱндӓ койулуйду.

26Ама ким ишидер Беним бу сӧзлерими дӓ таманнамээр, бензӓр фикирсиз адама, ани йапты евини кум ӱстӱндӓ.

27Йаамур йаады, селлӓр акты, лӱзгӓр ести да евин ӱстӱнӓ ӱӱштӱлӓр. Ев йыкылды, да бир бӱӱк йыкынтылык олду».

28Иисус лафеттиктӓн сора, инсан шашарды Онун ӱӱретмесинӓ.

29Зерӓ Иисус ӱӱредӓрди оннары ниӂӓ бир адам, ангысында вар заабитлик, диил, ниӂӓ оннарын билгичлери /хем фарисейлӓр/.+

8

Лепралы хаста пакланэр

8^1•Ачан Иисус инди байыр ӱстӱндӓн, Онун ардына гитти чок инсан.

2Бир лепралы хаста йаклашты Она, баш иилтти да деди: «Сааби, еер истӓрсейдин, вар насыл бени паклайасын»+.

3Иисус узатты елини, дииди она да деди: «Истеерим, паклан!» Хемен хаста лепрадан пакланды.

4Сора Иисус деди она: «Бак, сӧлӓмейӓсин кимсейӓ, ама гит да гӧстерил попаза. Гетир баашыш, не Моисей сыралады, ки шаатлык олсун инсана»+.

Иисус алыштырэр ӱзбашынын изметкерини

5•Ачан Иисус гирди Капернаум касабасына, йаклашты Она аскер ӱзбашы, ангысы йалварды:

6«Сааби, беним изметкерим йатэр ичердӓ кӧтӱрӱм[*] да пек чок зеетленер».

7Иисус деди: «Гидеӂӓм алыштырайым ону».

8«Сааби, бӓн етмеерим, ки Сӓн гирӓсин беним евимӓ. Саде де бир лаф, да беним изметкерим алышаӂэк, – деди аскер ӱзбашы. –

9Зерӓ бӓн дӓ заабитлик алтындайым, беним дӓ елим алтында вар аскерлӓр. Ачан бирисинӓ деерим: „Гит“, о гидер. Башкасына деерим: „Гел“, о гелер. Чыраама деерим: „Йап бу иши“, о йапэр».

10Ачан Иисус ишитти бу лафлары, шашты да деди оннара, ким гелӓрди Онун ардына: «Доору сӧлеерим сизӓ, ани бӱтӱн Израил ичиндӓ булмадым бӧлӓ бӱӱк инан+.

11Сӧлеерим сизӓ, ани гелеӂеклӓр чойу гӱндуусундан хем гӱнбатысындан да отураӂэклар софрайа Авраамнан, Исааклан хем Иаковлан Гӧк Падишахлыында+.

12Ама Падишахлыын ооллары уурадылмыш олаӂэклар дышары, караннаа, нередӓ олаӂэк ааламак хем диш гыӂырдатмасы»+.

13Сора деди аскер ӱзбашына: «Гит, да олсун сенин инанына гӧрӓ». Аскер ӱзбашын изметкери осаат алышты+.

Иисус алыштырэр Петринин кайнанасыны

14•Сора Иисус гелди Петринин евинӓ, онун кайнанасыны патта хаста булду, сытмадан тутулмуш+.

15Дииди онун елинӓ, да сытма карыйы бракты. Кары калкты да башлады измет етмӓӓ Иисуса+.

16Авшамнен гетирдилӓр Она чок инсан, фена духтан зеетленмиш. О саде бир сӧзӱннӓн оннардан фена духлары чыкарарды хем хепси хасталары алыштырарды,

17ки таманнансын, не сӧленди пророк Исайадан: «О алды бизим йуфкалыкларымызы Кенди ӱстӱнӓ хем ташыды бизим дертлеримизи».

Иисусун излейиӂилери

18•Ачан Иисус гӧрдӱ чок инсан Кенди долайында, сымарлады ӱӱрениӂилеринӓ, кайыклан гӧлӱн ӧбӱр тарафына гечсиннӓр+.

19Озаман Она йаклашты бириси билгичлердӓн да деди: «Ӱӱредиӂи, гидеӂӓм Сенин ардына, нерейи да Сӓн гитсӓн».

20Иисус ӂувап етти: «Тилкилерин иннери, кушларын йувалары вар, ама Адам Оолу йок нерейи башыны койсун».

21Башка бириси ӱӱрениӂилерин арасындан деди: «Сааби, брак, илкин гидейим, бобамы гӧмейим».

22«Гел Беним ардыма, брак, ӧлӱлӓр ӧлӱлерини гӧмсӱн», – деди Иисус.

Иисус бораны усландырэр

23•Иисус гирди кайык ичинӓ, ӱӱрениӂилери дӓ гирдилӓр Онун ардына.

24Бирдӓн гӧлдӓ чекетти бир бӱӱк боран, ӧлӓ пек серт, ани далгалар кайыы гӧмӓрди, ама Иисус уйуйарды.

25Ӱӱрениӂилӓр йаклаштылар, уйандырдылар Ону да дедилӓр: «Сааби! Куртар бизи, кайбелериз!»

26Иисус деди оннара: «Нечин коркэрсыныз, аз инанӂылар?» Сора калкты, азарлады лӱзгери хем далгалары, да бирдӓн бир бӱӱк услулук олду+.

27Инсаннар шаштылар да дедилӓр: «Кимдир Бу, Ангысыны лӱзгерлӓр дӓ, дениз дӓ сеслеерлӓр?»

Иисус коолээр фена духлары Гадарада

28•Ачан Иисус етишти гӧлӱн ӧбӱр тарафына, Гадара ерлеринӓ, каршылады Ону ики адам, фена духтан тутулу, ангылары мезар лаамнарындан чыктылар. Оннар ӧлӓ титсийдилӓр, ани кимсей гечӓмӓрди о йолдан.

29Оннар башладылар баармаа: «Нейин вар бизимнӓн, /Иисус,/ Аллахын Оолу? Гелдин бурайы вакытсыз зеетлемӓӓ ми бизи?»+

30Оннардан узак бӱӱк бир сӱрӱ домуз отларды.

31Фена духлар йалвардылар Иисуса: «Еер уурадарсайдын бизи, йолла, гирелим домуз сӱрӱсӱ ичинӓ».

32«Гидин», – деди Иисус. Оннар чыктылар да гирдилӓр домузлар ичинӓ. Бирдӓн бӱтӱн сӱрӱ хызланды дик йамачтан, атлады гӧл ичинӓ да буулду су ичиндӓ.

33Домузчулар качтылар, да касабайа гелип, сӧледилӓр хепсинӓ, не олду фена духтан тутулу адамнарлан.

34Бӱтӱн касабадан инсан чыкты каршы Иисуса. Гӧрӱп Ону, йалвардылар, гитсин оннарын ерлериндӓн+.

9

Иисус алыштырэр кӧтӱрӱм адамы

9^1•Иисус гирди бир кайык ичинӓ, гечти гӧлӱ да гелди Кенди касабасына+.

2Гетирдилӓр Она бир кӧтӱрӱм хаста, ангысы йатарды дӧшек ӱстӱндӓ. Иисус, гӧрӱп оннарын инаныны, деди кӧтӱрӱм адама: «Гиргиннӓн, оолум! Гӱнахларын баашланды»+.

3Билгичлердӓн кимиси кенди-кендинӓ дейӓрдилӓр: «Бу адам Аллахы кӧтӱлеер!»+

4Иисус таныйарды оннарын неетлерини, онуштан деди: «Нечин кӧтӱ неетлӓр пейдаланэр сиздӓ?

5Не таа колай: демӓӓ „Гӱнахларын баашланды“ мы оса демӓӓ „Калк, да гез“ ми?

6Ама ки билӓсиниз, ани Адам Оолунун вар куведи ер ӱстӱндӓ гӱнахлары баашласын…», – сора кӧтӱрӱм адама деди: «Калк, ал дӧшеени да гит евӓ!»

7Кӧтӱрӱм адам калкты да евӓ гитти.

8Инсан, ачан буну гӧрдӱ, коркту да Аллахы метиннеди, ани адамнара бӧлӓ кувет верер.

Иисус чаарэр Матфейи

9•Гечерӓк орадан, Иисус гӧрдӱ бир адам, ани отурарды ердӓ, нередӓ харч топланарды, ады Матфей. Иисус деди она: «Гел ардыма». Матфей калкты да Онун ардына гитти.

10Ачан Иисус Матфейин евиндӓ софрада булунарды, гелди чок харччылар хем гӱнахкерлӓр, софрайа ерлештилӓр Иисуслан хем ӱӱрениӂилериннӓн барабар.

11Фарисейлӓр, гӧрӱп буну, ӱӱрениӂилерӓ дедилӓр: «Нечин сизин Ӱӱредиӂи ийер харччыларлан хем гӱнахкерлӓрлӓн барабар?»+

12Иисус ишитти бу лафлары да деди: «Дофтор лӓӓзым диил саа оланнара, ама хасталара.

13Гидин да ӱӱренин, не аннамасы вар бу сӧзлерин: „Аӂыйаннык истеерим, диил курбан“. Бӓн гелмедим, чаарайым доорулары, ама гӱнахкерлери, /Аллаха дӧнсӱннӓр/»+.

Оруч ичин соруш

14•Озаман гелерлӓр Она Иоанын ӱӱрениӂилери да деерлӓр: «Нечин биз хем фарисейлӓр сык оруч тутэрыз, ама Сенин ӱӱрениӂилерин оруч тутмээрлар?»+

15Иисус деди оннара: «Вар мы насыл дӱӱнӂӱлӓр ааласыннар окадар вакыт, некадар гӱвӓӓ йаннарында? Гелеӂек вакыт, ачан гӱвӓӓ алынаӂэк оннардан, озаман оннар оруч тутаӂэк+.

16Кимсей ески рубайа ени йама йамамээр, зерӓ о йама таа пек йыртэр рубайы. Сонда йыртык таа бӱӱк олэр.

17Хеп ӧлӓ инсан ени шарабы ески тулумнар ичинӓ долдурмаз, зерӓ тулумнар патлээр. Шарап дӧкӱлер, тулумнар да зӓн олэр. Ени шарабы ени тулумнар ичинӓ долдурэрлар, бутӱрлӱ икиси дӓ корунэр».

Кыз дирилер, хаста кары алышэр

18•Ачан Иисус сӧлӓрди бу сӧзлери, бир синагога ӧндерӂиси гелди, Она баш иилтти да деди: «Беним кызым шинди ӧлдӱ. Гел да кой еллерини онун ӱстӱнӓ, да о йашасын».

19Иисус калкты да ӱӱрениӂилериннӓн онун ардына гитти.

20Бир кары, оники йылдан беери хаста кан акмасындан, йаклашты Иисуса ардындан да дииди Онун рубасынын етеенӓ.

21О аклынӂа дейӓрди: «Саде диисӓм Онун рубасына, алышаӂам»+.

22Иисус дӧндӱ геери, гӧрдӱ ону да деди: «Гиргиннӓн, кызым! Сенин инанын сени алыштырды». О кары хемен саа олду+.

23Ачан Иисус етишти ӧндерӂинин евинӓ, гӧрдӱ кавалларлан чаланнары хем инсан баарышыны.

24Озаман деди оннара: «Олун бир тарафа, зерӓ кыз ӧлмеди, саде уйуйэр!» Оннар гӱлмӓӓ алдылар Ону+.

25Ачан инсан чыкарылды дышары, Иисус гирди ичйанына, тутту кызы елиндӓн, да кыз калкты+.

26Бу олушун хабери даалды бӱтӱн о ерӓ.

Ики кӧӧр саа олэр

27Ачан Иисус йолланды орадан, Онун ардына такышты ики кӧӧр адам. Оннар баарардылар: «/Иисус,/ Давидин оолу, аӂы бизи!»+

28Ачан гирди ичери, бу кӧӧр адамнар йаклаштылар Она. Иисус сорду оннара: «Инанэрсыныз мы, ани вар ниӂӓ йапайым буну?» «Вар ниӂӓ, Сааби», – ӂувап еттилӓр оннар.

29Озаман дииди оннарын гӧзлеринӓ да деди: «Олсун инаныныза гӧрӓ!»+

30Да ачылды оннарын гӧзлери. Иисус сыкыдан сымарлады оннара: «Бакын, билмесин кимсей!»+

31Ама оннар, чыкып дышары, бӱтӱн о ерӓ дааттылар хабери Иисус ичин+.

Бир муту саа олэр

32Ачан гиттилӓр бу кӧӧр адамнар, Иисуса гетирдилӓр бир муту, тутулмуш фена духтан.

33Ачан фена дух чыкарылды ондан, муту башлады лафетмӓӓ. Инсан шашты да деди: «Хич бир сыра бӧлӓ иш гӧрӱнмеди Израилдӓ».

34Ама фарисейлӓр дейӓрдилӓр: «О фена духлары чыкарэр фена духларын ӧндерӂисинин кувединнӓн!»+

Гӱдӱӂӱсӱз койуннар

35Иисус гезӓрди кӱӱдӓн кӱӱйӓ хем касабадан касабайа. Ӱӱредӓрди инсаны синагогалар ичиндӓ. Насаат едӓрди Ии Хабери Гӧк Падишахлыы ичин. Алыштырарды хертӱрлӱ хасталыклары хем дертлери.

36Гӧрӱп алай-алай инсан, ӂаны аӂыды оннара, зерӓ оннар зеетленмишти хем даалмышты, ниӂӓ гӱдӱӂӱсӱз койуннар+.

37Озаман ӱӱрениӂилеринӓ деди: «Берекет бӱӱк, ама ишчи аз!

38Онуштан дуа един берекет Чорбаӂысына, чыкарсын ишчи екиннерини топламаа»+.

10

Оники апостол гидерлӓр ишӓ

10^1•Сора Иисус чаарды оники ӱӱрениӂисини, верди оннара заабитлик, чыкарсыннар фена духлары, алыштырсыннар хертӱрлӱ хасталыклары хем дертлери.

2Оники апостолун адлары буннардыр: илкинкиси Симон, ангысына дейӓрдилӓр Петри, хем кардашы Андрей; Иаков, Зеведейин оолу, хем кардашы Иоан;

3Филип хем Варфоломей; Фома хем Матфей, харччы; Иаков, Алфейин оолу, хем /Леввей, ангысына деерлӓр/ Фаддей;

4Симон Кананит хем Иуда Искариот, ангысы сатты Иисусу.

5Буннар оникиси, ангыларыны Иисус йоллады, сымарлайып: «Гитмейин йабанӂыларын йолларындан, гирмейин Самарийалыларын касабаларына,

6Илкин гидин Израил миллетин кайып койуннарына+.

7Йолда насаат един: „Йаклашты Гӧк Падишахлыы!“+

8Алыштырын хасталары, дирилдин ӧлӱлери, паклайын лепралы оланнары, чыкарын фена духлары. Парасыз каблеттиниз, парасыз верин+.

9Алмайын кушааныза алтын, гӱмӱш, бакыр,

10хийбӓ йол ичин, ики кат руба, айак кабы йада сопа. Зерӓ ишчи йарашэр дойурулсун+.

11Хер касабайа хем кӱӱйӓ, нерейи гиреӂениз, бакын, ким орада уйгун адам, да орадан гидинӂӓ, онда калын.

12Гирип ев ичинӓ, дейин: „Услулук бу евӓ!“

13Еер о ев хак едӓрсейди селӓминизи, услулук калсын о евдӓ, ама хак етмӓрсейди, услулук дӧнсӱн сизӓ.

14Еер сизи каблетмӓрсейдилӓр хем сеслӓмӓрсейдилӓр лафларынызы, чыкып о евдӓн еки касабадан, артык тозлары да айакларыныздан силкин+.

15Доору сӧлеерим сизӓ, ани даава гӱнӱндӓ таа илин олаӂэк Содом хем Гоморра касабаларына, некадар о касабайа+.

Дӱннӓ каблетмеер

16•Тӓ, йоллээрым сизи ниӂӓ кузулары йабанылар ичинӓ. Олун аариф йылан гиби, ама кабаатсыз гугуш гиби+.

17Корунун инсандан, зерӓ вереӂеклӓр сизи дааваӂылара, дӱӱйеӂеклӓр синагогаларда,

18Беним бетеримӓ чыкараӂэклар кулланыӂыларын хем падишахларын ӧнӱнӓ, ки шаатлык едӓсиниз оннара хем тайфӓннара.+

19Ачан вереӂеклӓр сизи даавайа, кахырланмайын, не хем несой лафедеӂениз, зерӓ озаман верилеӂек сизӓ, не лафедӓсиниз.

20Зерӓ лафетмейеӂениз сиз, ама лафедеӂек Бобанызын Духу сизин ичиниздӓн.

21Кардаш кардашыны хем боба ушааны ӧлӱмӓ вереӂек. Ушаклар кенди бобаларына хем аналарына каршы калкаӂэклар, да оннары ӧлдӱрдеӂеклӓр+.

22Беним адым ичин сиздӓн хепси азетмейеӂек, ама ким биткийӓдӓн дайанаӂэк, о куртулаӂэк+.

23Ачан сизи коолайаӂэклар бир касабадан, качын башка касабайа, зерӓ доору сӧлеерим сизӓ, ани Адам Оолу гелинӂӓ, сиз Израилин касабаларыны долайламаа етиштирмейеӂениз+.

24Ӱӱрениӂи диил таа бӱӱк ӱӱредиӂисиндӓн, хеп ӧлӓ чырак диил таа бӱӱк чорбаӂысындан+.

25Етӓр, ки ӱӱрениӂи ӱӱредиӂиси гиби олсун, хем чырак олсун чорбаӂысы гиби. Еер ев чорбаӂысына Веелзевул[*] дедийседилӓр, некадар таа чок евдекилеринӓ дейеӂеклӓр!+

Кимдӓн коркалым?

26Онуштан коркмайын оннардан, зерӓ йок бишей ӧртӱлӱ, ани ачылмасын, хем йок бишей саклы, ани аннашылмасын+.

27Не Бӓн сизӓ сӧлеерим каранныкта, ону сиз билдирин айдынныкта. Не фисирденилди кулааныза, ону хаберлейин евлерин ӧртӱлери ӱстӱндӓн.

28Коркмайын оннардан, ким гӱӱдейи ӧлдӱрер, ама ӂаны ӧлдӱрӓмеер. Таа пек коркун Аллахтан, Ангысы вар насыл кайбетсин гӱӱдейи, хеп ӧлӓ ӂаны да ӂендемдӓ.

29Сатылмээр мы ики сачак кушу бир ассарийӓ[*]? Оннарын бириси билӓ дӱшмеер ерӓ, олмайынӂа изин Бобаныздан.

30Сизин артык сачларыныз да башынызда сайылы.

31Онуштан коркмайын. Сиз таа паалыйсыныз сачак кушларынын чойундан+.

32Ӧлӓ ки, ким шаатлык едеӂек Бени инсанын ӧнӱндӓ, ону Бӓн дӓ шаатлык едеӂӓм Беним Гӧктеки Бобамын ӧнӱндӓ+.

33Ама ким атылаӂэк Бендӓн инсанын ӧнӱндӓ, ондан Бӓн дӓ атылаӂам Беним Гӧктеки Бобамын ӧнӱндӓ+.

Гелмедим, гетирейим услулук

34•Санмайын, ани гелдим, гетирейим услулук бу ерӓ. Гелдим, гетирейим диил услулук, ама кылыч+.

35Зерӓ Бӓн гелдим айырайым оолу бобадан, кызы анадан хем гелини кайнанасындан.

36Адамын душманнары онун евдекилери.

37Ким север бобасыны хем анасыны Бендӓн таа чок, о Бана йакышык диилдир. Ким север оолуну еки кызыны Бендӓн таа чок, Бана йакышык диилдир.

38Ким алмээр ставрозуну да гелмеер Беним ардыма, Бана йакышык диилдир+.

39Ким коруйаӂэк йашамасыны, о кайбедеӂек ону. Ама ким кайбедеӂек йашамасыны Беним ичин, о йашамак еденеӂек+.

Ӧдеклӓр

40Ким кабледер сизи, о кабледер Бени. Ким кабледер Бени, о кабледер Ону, Ким Бени йоллады+.

41Ким кабледер бир пророку, ки пророк дейни, о кабледеӂек пророк ӧдӓӓ. Ким кабледер бир доору адамы, ки доору дейни, о кабледеӂек доору адам ӧдӓӓ.

42Еер биркимсей верӓрсейди салт бир чӧлмек суук су бу кӱчӱклерин бирисинӓ, ки ӱӱрениӂийим дейни, доору сӧлеерим сизӓ, ани о ӧдексиз калмайаӂэк»+.

11

Иоан Ваатизедиӂидӓн йолланмышлар

11^1•Ачан Иисус верди бу насаатлары оники ӱӱрениӂисинӓ, гитти орадан, ки ӱӱретсин инсаны хем насаат етсин оннарын касабаларында.

2Иоан Ваатизедиӂи капандайкан ишитти Христозун ишлери ичин+.

3Йоллады кенди ӱӱрениӂилерини[*] сорсуннар Она: «Сӓнсин ми О, Ким лӓӓзым гелсин, оса башкасыны мы беклейелим?»

4Иисус ӂувап етти оннара: «Гидин да сӧлейин Иоана, не ишидерсиниз хем не гӧрерсиниз:

5кӧӧрлар гӧрерлӓр, топаллар гезерлӓр, лепралылар пакланэрлар, саарлар ишидерлӓр, ӧлӱлӓр дирилерлӓр, фукааралара ии хабер насаат олэр.

6Мутлу о, кимин ичин Бӓн кӧстек олмайаӂам»+.

Иисус шаатлык едер Иоан ичин

7Ачан оннар гиттилӓр, Иисус башлады сӧлемӓӓ инсана Иоан ичин: «Не чыктыныз гӧрмӓӓ чолда? Бир сааз мы, ани лӱзгердӓн салланар+?

8Не чыктыныз гӧрмӓӓ? Бир адам мы, йымышак рубайлан гиийимни? Оннар, ким гиийимни йымышак рубайлан, падишах биналарында йашээрлар.

9Озаман нечин чыктыныз? Бир пророк му гӧрмӓӓ? Аслы, хем деерим сизӓ, ани о таа бӱӱк, некадар бир пророк+.

10Одур, кимин ичин йазылы: „Тӓ Бӓн йоллээрым Сенин ӧнӱн сора хаберӂими, ангысы хазырлайаӂэк йол Сана“+.

11Доору сӧлеерим сизӓ, ани оннардан, ким карыдан дууду, йок башка биркимсей таа бӱӱк Иоан Ваатизедиӂидӓн. Хеп окадар ен кӱчӱӱ Гӧк Падишахлыында таа бӱӱк ондан+.

12Иоан Ваатизедиӂинин вакыдындан бӱӱнкӱ гӱнӓ кадар Гӧк Падишахлыы ичин кувет койулур. Бир бойу куветлӓн бакэр она ел коймаа+.

13Хепси пророклар хем Закон Иоана кадар ӧнӂӓ сӧледилӓр, не олаӂэк.

14Истӓрсейдиниз буну каблетмӓӓ, одур Илийа, ангысы лӓӓзымды гелсин+.

15Кимин вар кулаа /ишитсин дейни/, ко ишитсин+.

16Кимӓ бензедейим бу бой инсаны? Оннар бензеерлӓр ушаклара, ангылары отурэрлар мейданнарда да баарэрлар кафадарларына:

17„Чалдык сизӓ каваллан, ойнамадыныз; чалдык сизӓ гамны тӱркӱ, ааламадыныз“.

18Гелди Иоан, не ийӓрди, не ичӓрди, деерлӓр: „Онда вар фена дух“+.

19Гелди Адам Оолу, хем ийер хем ичер, деерлӓр: „Хобур хем ичкиӂи, харччыларын хем гӱнахкерлерин досту!“ Хеп окадар аарифлик гӧстерер ишлериндӓн, ани о доорудур»+.

Вай инансыз касабалара!

20•Озаман Иисус башлады азарламаа касабалары, нередӓ ен чок кудретли ишлӓр йапты, зерӓ гӱнахларындан Аллаха дӧнмедилӓр:

21«Вай сана, Хоразин! Вай сана, Вифсаида! Зерӓ, еер бу кудретли ишлӓр, ани сиздӓ йапылды, Тир хем Сидон касабаларында йапылайды, чоктан чуваллан гиийимни хем кӱл ӱстӱндӓ отуруп, гӱнахларындан Аллаха дӧнеӂейдилӓр+.

22Ама сизӓ сӧлеерим, ани даава гӱнӱндӓ таа илин олаӂэк Тир хем Сидон касабаларына, некадар сизӓ+.

23Сӓн, Капернаум, гӧкӓ кадар мы ӱӱсекленеӂӓн? Диил, сӓн ӧлӱлӓр еринӓ дӱшеӂӓн. Зерӓ, еер бу кудретли ишлӓр, ани сендӓ йапылды, Содом касабасында йапылайды, о айакча дураӂэйды бӱӱнкӱ гӱнӓ кадар.

24Ама сизӓ сӧлеерим, ани даава гӱнӱндӓ таа илин олаӂэк Содом касабасына, некадар сана».

Боба хем Оол

25•Озаман Иисус деди: «Шӱкӱр едерим Сана, Боба, гӧкӱн хем ерин Саабиси, ани сакладын буннары аариф хем фикирли оланнардан да ачтын евлатлара.

26Хакына, Боба, будур Сенин истедиин!

27Хепсини Бобам Беним елимӓ верди. Кимсей хептӓн аннамээр Оолу, Бобадан каарӓ, хем кимсей хептӓн аннамээр Бобайы, Оолдан каарӓ, хем оннардан, кимӓ Оол истеер ачмаа+.

Бендӓ булаӂэныз раатлык ӂаныныза

28Гелин Бана, хепси йоргуннар хем ӱклӱ оланнар! Бӓн сизӓ раатлык веририм+.

29Алын ӱстӱнӱзӓ Беним бойундурууму, Бендӓн ӱӱренин, зерӓ Бӓн йавашым хем услуйум ӱреемдӓн, да сиз ӂаныныза раатлык булаӂэныз.

30Бойундуруум Беним иидир, хем ӱкӱм Беним илин»+.

12

Не дӱшер ӂумертеси йапмаа?

12^1•О вакыт Иисус гечӓрди бир ӂумертеси гӱнӱ екиннӓр ичиндӓн. Онун ӱӱрениӂилери аӂыктыйдылар, йолардылар башаклары да тенелери ийӓрдилӓр.

2Ачан фарисейлӓр гӧрдӱлӓр буну, дедилӓр Она: «Бак, Сенин ӱӱрениӂилерин йапэрлар не дӱшмеер ӂумертеси гӱнӱ».

3Иисус ӂувап етти оннара: «Окумадыныз мы, не йапты Давид хем кафадарлары, ачан аӂыктылар?

4Ниӂӓ о гирди Аллахын евинӓ да иди о екмеклердӓн, ани Аллахын ӧнӱнӓ койуларды, ангыларыны дӱшмӓрди исин не о, не дӓ онун кафадарлары, ама саде попазлар.

5Оса окумадыныз мы Законда, ани попазлар ӂумертесини басэрлар Айоз бина ичиндӓ, ама кабаатсыз калэрлар?

6Ама Бӓн сизӓ сӧлеерим, ани бурада булунэр О, Ким таа бӱӱк Айоз бинадан+.

7Олайды билӓсиниз, не аннамасы вар: „Аӂыйаннык истеерим, ама диил курбан“, озаман маана булмайаӂэйдыныз кабаатсыз инсаннара.

8Зерӓ Адам Оолу – артык ӂумертесинин дӓ Саабиси».

Бир адам куру еллӓн

9•Иисус орадан гитти да оннарын синагогаларына гирди.

10Орада булунарды бир адам куру еллӓн. Фарисейлӓр, ки кабаатландырсыннар Иисусу, сордулар: «Дӱшер ми ӂумертеси гӱнӱ алыштырмаа?»+

11О ӂувап етти: «Ким вар сизин аранызда, ангысынын бир койуну ӂумертеси гӱнӱ куйу ичинӓ дӱшер, да тутуп чыкармээр ону?

12Некадар таа паалы адам бир койундан! Онуштан ӂумертеси гӱнӱ дӱшер иилик йапмаа»+.

13Сора деди бу адама: «Узат елини!» О узатты, да ели енидӓн саа олду, ниӂӓ ӧбӱр ели.

14Фарисейлӓр чыктылар дышары да аннаштылар, несой ӧлдӱрӓбилсиннӓр Иисусу.

Сечили изметкӓр

15Ама Иисус, буну билерӓк, гитти орадан. Онун ардына чок инсан изледи. О саалык верӓрди хепси хасталара.

16О серт сымарлады оннара, ачыкламасыннар Ону башкаларына,+

17ки таманнансын, не хаберлендийди пророк Исайадан:

18«Тӓ, Беним изметкерим, Ангысыны Бӓн айырдым, Беним севдиим, Ангысыны пек беенерим! Беним Духуму койаӂам Онун ӱстӱнӓ, да О доорулуу хаберлейеӂек миллетлерӓ.

19О кавга йапмайаӂэк хем баармайаӂэк. Кимсей Онун сесини сокакта ишитмейеӂек.

20Кырык саазы йолмайаӂэк, хем тӱтӓн фитили сӱӱндӱрмейеӂек, сонда доорулаа енсемӓк вереӂек.

21Миллетлӓр Онун адына умутланаӂэклар».

Иисус хем Веелзевул (шейтан)

22•Сора гетирдилӓр бир кӧӧр хем муту адам, фена духтан тутулу. Иисус алыштырды ону ӧлӓ, ани адам башлады гӧрмӓӓ хем лафетмӓӓ.

23Хепси инсан шашты да деди: «Диил ми аӂаба бу /Христос/, Давидин оолу?»+

24Фарисейлӓр, ишидип буну, дедилӓр: «О чыкарэр фена духлары Веелзевулун – фена духларын ӧндерӂисинин – кувединнӓн!»+

25Иисус, ани билӓрди оннарын неетлерини, деди: «Хербир падишахлык, нередӓ бӧлӱнмӓк олэр, даалэр. Хеп ӧлӓ хербир касаба йада ев, нередӓ бӧлӱнмӓк олэр, айакча дурамээр.

26Еер шейтан чыкарарсайды шейтаны, озаман онда бӧлӱнмӓк олэр. Несой вар насыл дурсун онун падишахлыы?

27Еер Бӓн чыкарарсайдым фена духлары Веелзевулун кувединнӓн, озаман сизин адамнар кимин кувединнӓн чыкарэрлар? Бу иштӓ оннар сизӓ даава кесеӂеклӓр+.

28Еер Бӓн чыкарарсайдым фена духлары Аллахын Духуннан, елбетки, озаман Аллахын Падишахлыы етишти сизӓдӓн.

29Несой вар насыл биркимсей гирсин каави оланын евинӓ да чалсын онун варлыыны, еер илкин бааламарсайды ону? Салт ондан сора вар насыл сойсун онун евини.

30Ким диил Бенимнӓн, о каршы Бана. Ким топламээр Бенимнӓн, о даадэр+.

31Онуштан сӧлеерим сизӓ, ани хер гӱнах хем хер кӧтӱлемӓк баашланаӂэк инсана, ама кӧтӱлемӓк Айоз Духу баашланмайаӂэк+.

32Ким лафедеӂек Адам Оолуна каршы, баашланаӂэк. Ама ким лафедеӂек Айоз Духа каршы, о баашланмайаӂэк не бу заманда, не гелӓн заманда.

33Кайыл олун, ани ии фидан йапэр ии мейва, ама йабан фиданы йапэр йабан мейвасы, зерӓ фидан танынэр мейвасындан+.

34Йылан йаврулары, несой вар ниӂӓ сиз сӧлейӓсиниз ии лафлар, ачан кендиниз кӧтӱйсӱнӱз? Зерӓ адамын аазы лафедер ӱрӓӓн ташкынныындан+.

35Ии адам чыкарэр ии ишлӓр ии ӱрӓӓн хазнасындан. Кӧтӱ адам чыкарэр кӧтӱ ишлӓр кӧтӱ ӱрӓӓн хазнасындан.

36Сӧлеерим сизӓ, ани даава гӱнӱндӓ инсан ӂувап едеӂек хербир бошуна лаф ичин, ани сӧледи+.

37Зерӓ сенин лафларындан доору чыкаӂан хем сенин лафларындан кабаатлы калаӂан»+.

Пророк Ионанын нышаны

38•Бундан сора билгичлердӓн хем фарисейлердӓн кимиси дедилӓр: «Ӱӱредиӂи, истеериз гӧстерӓсин бир нышан!»+

39О ӂувап етти оннара: «Кӧтӱ хем ороспу сенселӓ истеер бир нышан, ама она верилмейеӂек башка нышан, пророк Ионанын нышанындан каарӓ+.

40Зерӓ ниӂӓ Иона дурду ӱч гӱн хем ӱч геӂӓ коӂа балыын шкембесиндӓ, хеп ӧлӓ Адам Оолу да дураӂэк ӱч гӱн хем ӱч геӂӓ ерин койнусунда+.

41Ниневийа касабасындан инсаннар даава гӱнӱндӓ калкаӂэклар бу сенселенин адамнарыннан да кабаатландыраӂэклар оннары, зерӓ оннар, Ионанын насаадыны ишидип, кенди гӱнахларындан Аллаха дӧндӱлӓр, ама бӱӱн бурада дурэр Бириси, Ангысы таа бӱӱк Ионадан+.

42Ӱӱлендӓн падишахка калкаӂэк даава гӱнӱндӓ бу сенселенин адамнарыннан да кабаатландыраӂэк оннары, зерӓ о гелди дӱннейин кенарындан, ки ишитсин Соломонун аарифлиини, ама бӱӱн бурада дурэр Бириси, Ангысы таа бӱӱк Соломондан.

Фена дух дӧнер геери

43•Ачан фена дух чыкэр адамдан, о гезер сусуз ерлердӓ да раатлык аарээр, ама буламээр.

44Озаман деер: „Дӧнейим евимӓ, нередӓн чыктым“. Гелдии заман, булэр ону бош, сӱпӱрӱлмуш хем донаклы.

45Сора гидип, алэр кендисиннӓн башка еди дух, таа фена, некадар кендиси. Гирерлӓр ичйанына да орада ерлешерлӓр. Бутакым, адамын сон халы олэр таа кӧтӱ, некадар баштакы. Бутӱрлӱ олаӂэк бу фена сенселейлӓн дӓ»+.

Иисусун анасы хем кардашлары

46•Ачан Иисус насаат едӓрди инсана, Онун анасы хем кардашлары, дышарда дуруп, бакардылар Онуннан лафетмӓӓ+.

47Биркимсей деди Она: «Бак, Сенин анан хем кардашларын, дышарда дуруп, истеерлӓр Сениннӓн лафетсиннӓр».

48Иисус ӂувап етти хабер веренӓ: «Ким Беним анам хем ким Беним кардашларым?»

49Сора, гӧстерип елиннӓн ӱӱрениӂилеринӓ, деди: «Тӓ Беним анам хем кардашларым!

50Ким таманнээр Гӧктеки Бобамын истедиини, оннар Бана кардаш, кызкардаш хем ана»+.

13

Екиӂи ичин ӧрнек

13^1•О гӱнӱ Иисус чыкты евдӓн да гидип отурурду гӧл бойунда.

2Чок инсан топланды Она, ӧлӓ ани лӓӓзым олду гирсин да отурсун бир кайык ичиндӓ, ама инсан калды кенарда.

3О лафетти оннара ӧрнеклӓрлӓн чок ишлӓр ичин да деди: «Тӓ екиӂи чыкты тоом екмӓӓ.

4Ачан екӓрди, тоомнардан биразы дӱштӱ йол бойуна. Кушлар кондулар да идилӓр оннары.

5Башка тоомнар ташлык ерлерӓ дӱштӱлӓр, нередӓ аз топрак варды. Тоомнар тез филизлендилӓр, зерӓ топрак диилди дерин.

6Ама ачан гӱнеш чыкты, оннар сӧрпештилӓр да курудулар, зерӓ кӧклери сувадайды.

7Таа башка тоомнар чалылар ичинӓ дӱштӱлӓр. Чалылар бӱӱдӱлӓр да буулттулар филизлери.

8Ама калан тоомнар ии топраа дӱштӱлӓр да берекет гетирдилӓр: бириси ӱз, башкасы алтмыш, таа башкасы отуз катына.

9Кимин вар кулаа /ишитмӓӓ дейни/, ко ишитсин»+.

10•Ӱӱрениӂилӓр йаклаштылар да дедилӓр Она: «Нечин лафедерсин оннара ӧрнеклӓн?»

11Иисус ӂувап етти: «Чӱнкӱ сизӓ верилди, аннайасыныз Гӧк Падишахлыын саклылыкларыны, ама оннара верилмеди+.

12Зерӓ кимдӓ вар, она таа чок верилеӂек хем зееделенеӂек, ама кимдӓ йок, ондан алынаӂэк, нейи дӓ вар+.

13Онун ичин оннара лафедерим ӧрнеклӓрлӓн. Зерӓ, оннар бакаркан, гӧрмеерлӓр, сеслӓркӓн, ишитмеерлӓр хем аннамээрлар.

14Оннарлан таманнанэр пророк Исайанын сӧзлери, ангысы деди: „Ишидеӂениз кулакларынызлан, ама аннамайаӂэныз. Бакаӂэныз гӧзлеринизлӓн, ама гӧрӓмейеӂениз.

15Зерӓ бу халкын ӱреклери уйвашык олду. Кулакларындан аар ишидерлӓр, гӧзлерини кападылар, ки гӧзлери гӧрмесин, кулаклары ишитмесин хем ӱреклери аннамасын. Башка тӱрлӱ Бана дӧнеӂейдилӓр, да Бӓн оннары алыштыраӂэйдым“+.

16Мутлу сизин гӧзлериниз, ани гӧрерлӓр, хем кулакларыныз, ани ишидерлӓр!+

17Доору сӧлеерим сизӓ, ани чойу пророклардан хем доору адамнардан истедилӓр гӧрмӓӓ, не сиз гӧрерсиниз, хем ишитмӓӓ, не сиз ишидерсиниз, ама гӧрмедилӓр хем ишитмедилӓр+.

18•Сеслейин да аннайын, не аннамасы вар бу ӧрнӓӓн екиӂи ичин.

19Ким Гӧк Падишахлыы ичин сӧзӱ ишидер да аннамээр, она шейтан гелер да тоому онун ӱреендӓн чалэр. Буннар о тоомнар, ани дӱштӱлӓр йол бойуна.

20Тоомнар, екилмиш ташлык ерлерӓ, оннардыр, ким, ишидип сӧзӱ, кабледер севинмӓклӓн,

21ама кӧклешӓмеерлӓр хем аз вакыт тутунэрлар. Ачан гелер зорлук еки кооламак Аллахын сӧзӱ ичин, оннар тез атылэрлар+.

22Тоомнар, екилмиш чалылар ичинӓ, оннардыр, ким ишидер сӧзӱ, ама бу заманын кахырлары хем зенгинник алдангачлыы буулдэрлар, да оннар берекет гетирӓмеерлӓр+.

23Тоомнар, екилмиш ии топраа, оннардыр, ким, ишидип сӧзӱ, аннээр да берекет гетирер: бир тоом ӱз, башкасы алтмыш, таа башкасы отуз катына»+.

Боодай хем айырык оту

24Иисус сӧледи таа бир ӧрнек да деди: «Гӧк Падишахлыы бензеер бир адама, ангысы екти ии тоомнары кенди тарласына.

25Ама ачан инсан уйуйарды, гелди онун душманы да екти айырык тоому боодайлар ичинӓ, сора гитти.

26Ачан пейдаланды боодай филизлери да башак салверди, ӱзӓ чыкты айырык отлары да.

27Ев чорбаӂысынын чыраклары гелдилӓр да дедилӓр: „Чорбаӂы, екмедин ми сӓн ислӓӓ тоомнары сенин тарлана? Нередӓн чыкты бу айырык отлары?“

28О деди оннара: „Буну бир душман йапты“. Озаман чыраклар дедилӓр: „Истӓрсейдин, гиделим да оннары йолалым?“

29„Олмаз, зерӓ йоларкан айырык отларыны, йолмайасыныз бирердӓ боодайлары да.

30Бракын, барабар бӱӱсӱннӓр бичмӓк вакыдына кадар. Бичмӓк вакыды дейеӂӓм оракчылара: илкин йолун айырык отларыны да демет оннары баалайын, атешӓ йакмаа дейни. Ама боодайы топлайын беним амбарыма“»+.

Хардал тоому хем хамур майасы

31•Иисус сӧледи бир башка ӧрнек: «Гӧк Падишахлыы бензеер хардал тоомуна, ани адам екер кенди тарласына.

32Бу тоом, макар, ани таа кӱчӱк хепси тоомнардан, ама ачан бӱӱйер, ешилликлердӓн таа ӱӱсек, бир аач гиби, олэр ӧлӓ, ки кушлар конэрлар онун далларына да йува йапэрлар»+.

33Башка бир ӧрнек сӧледи: «Гӧк Падишахлыы бензеер бир парча хамур майасына, ани алэр бир кары да карыштырэр ӱч ӧлчӱ уннан, бӱтӱн хамуру кабартсын»+.

34Иисус хепсини буннары инсана ӧрнеклӓн сӧлӓрди. Бишей ӧрнексиз оннара сӧлӓмӓрди,

35таманнансын дейни, не сӧледийди пророк: «Лафедеӂӓм ӧрнеклӓрлӓн, дӱннӓ курулмасындан саклы ишлери аннадаӂам».

Айырык тоомун ачыкламасы

36Ондан сора Иисус салверди инсаны да гирди бир ев ичинӓ. Онун ӱӱрениӂилери йаклаштылар Она да дедилӓр: «Ачыкла бизӓ бу ӧрнӓӓ айырык тоому ичин».

37О деди оннара: «Екиӂи ии тоому – Адам Оолу.

38Тарла – дӱннӓ. Ии тоом – Гӧк Падишахлыын ооллары. Айырык тоомнар – йарамазын ооллары+.

39Душман, айырык тоомуну екӓн – диавол. Бичмӓк вакыды – заман биткиси. Оракчылар – ангиллӓр+.

40Ниӂӓ айырык оту йолунэр да атылэр атешӓ, ӧлӓ олаӂэк заман биткисиндӓ дӓ.

41Адам Оолу йоллайаӂэк Кенди ангиллерини да топлайаӂэклар Онун Падишахлыындан хепсини, не гӱнаха дӱшӱрер хем ким законсузлук йапэр,+

42да кызгын фырына атылаӂэклар, нередӓ ааламак хем диш гыӂырдатмасы+.

43Озаман доору оланнар шафк едеӂеклӓр, гӱн гиби, Бобанын Падишахлыында. Кимин вар кулаа /ишитмӓӓ дейни/, ко ишитсин!+

Саклы хазна хем седеф

44Гӧк Падишахлыы бензеер бир хазнайа, ани гӧмӱлӱ бир тарлада. Бир адам, ани булэр ону, енидӓн саклээр да севинмектӓн гидип сатэр бӱтӱн варлыыны да о тарлайы сатын алэр.

45Хем да Гӧк Падишахлыы бензеер бир безиргенӓ, ани аарээр гӧзӓл седеф.

46Ачан пек паалы седеф булэр, гидер да сатэр, нейи вар, да сатын алэр седефи.

Балыкчылык

47Хем да Гӧк Падишахлыы бензеер бир сӱзмейӓ, ани салверерлӓр су ичинӓ балык тутмаа дейни, ани тутэр хертӱрлӱ балык+.

48Ачан долэр сӱзмӓ балыклан, балыкчылар чыкарэрлар кенара да отуруп айырэрлар каплар ичинӓ ии балыклары, ама инмӓз балыклары сыбыдэрлар+.

49Хеп ӧлӓ олаӂэк дӱннейин биткисиндӓ дӓ. Ангиллӓр чыкаӂэклар да айыраӂэклар кӧтӱлери дооруларын ичиндӓн+.

50Кӧтӱлери атаӂэклар йанар фырына, нередӓ олаӂэк ааламак хем диш гыӂырдатмасы»+.

51«Шинди аннадыныз мы хепси бу ишлери?» – сорду Иисус. «Аннадык», – ӂувап етти оннар.

52О деди оннара: «Онуштан хербир билгич, ангысы ӱӱренди, не лӓӓзым Гӧк Падишахлыы ичин, бензеер бир ев чорбаӂысына, ангысы чыкарэр хазнасындан хем ени, хем ески ишлӓр».

Иисус паасызланэр Кенди мемлекетиндӓ

53•Иисус, ачан дургунду лафетмӓӓ ӧрнеклӓн, гитти орадан.

54Гелди Кенди мемлекетинӓ да башлады ӱӱретмӓӓ инсаны синагогада. Инсан шашарды да дейӓрди: «Нередӓн Онда вар бу аарифлик хем кудретли ишлӓр+?

55Диил ми О дӱлгерин оолу? Марийа диил ми Онун анасы? Иаков, Иосиф, Симон хем Иуда диил ми Онун кардашлары+?

56Хем диил ми Онун хепси кызкардашлары бизим арамызда? Нередӓн хепси бу ишлӓр вар Онда?»

57Бу бетерӓ Иисус ичин шӱпейӓ дӱштӱлӓр. Иисус деди оннара: «Бир дӓ пророк диил паасызландырылмыш ӧлӓ, ниӂӓ кенди мемлекетиндӓ хем кенди евиндӓ»+.

58Иисус орада йапмады чок кудретли ишлӓр, оннарын инансызлыы бетеринӓ.

14

Иоан Ваатизедиӂи ӧлдӱрӱлер

14^1•О вакытларда Ирод кулланыӂы ишитти Иисус ичин.

2Да деди кенди изметкерлеринӓ: «Бу Иоан Ваатизедиӂи! О дирилди ӧлӱдӓн, онуштан йапабилер кудретли ишлӓр»+.

3Ирод, тутуп Иоаны, бааладыйды да аттыйды зындана, Иродиаданын бетеринӓ, ани Иродун кардашынын, Филипин, карысыйды+.

4Зерӓ Иоан таказаладыйды Ироду, дейерӓк: «Дӱшмеер йашайасын онуннан».

5Ирод истеди ӧлдӱрсӱн ону, ама коркарды инсандан, зерӓ инсан сайарды Иоаны пророк+.

6Иродун дуума гӱнӱ йортусунда Иродиаданын кызы ойнады конакларын ӧнӱндӓ, да Ирод пек беенди.

7Онуштан Ирод адады еминнӓн, ани вереӂек она хепсини, не о истейеӂек.

8Ӱӱредилмиш анасындан кыз деди: «Вер бана бир чини ичиндӓ Иоан Ваатизедиӂинин кафасыны!»

9Падишах гӱчленди, ама чӱнкӱ емин еттийди конакларын ӧнӱндӓ, сымарлады верилсин, не кыз истеди.

10Йоллады, алсыннар Иоанын кафасыны зынданда,

11сора гетирдилӓр кафасыны бир чини ичиндӓ да вердилӓр кыза, кыз да верди анасына.

12Иоанын ӱӱрениӂилери гелдилӓр, алдылар онун гӱӱдесини да гӧмдӱлӓр. Сора гиттилӓр да хаберледилӓр Иисуса+.

Беш бин адам дойурулэр

13•Иисус, буну ишидип, гирди бир кайык ичинӓ да йалныз гитти орадан бир сапа ерӓ. Инсан буну ишитти да, чыкып касабалардан, Онун ардына йайан гитти.

14Ачан чыкты кайык ичиндӓн, Иисус гӧрдӱ чок инсан. Ӂаны аӂыды оннара, да алыштырды хасталары.

15Ачан авшам олду, Онун ӱӱрениӂилери йаклаштылар да дедилӓр Она: «Бурасы чол ер, вакыт артык геч олду. Колвер инсаны, гитсиннӓр кӱӱлерӓ да сатын алсыннар кендилеринӓ имӓӓ».

16«Диил лӓӓзым гитсиннӓр, сиз верин оннара имӓӓ», – ӂувап етти Иисус.

17Оннар дедилӓр Она: «Бурада биздӓ вар салт беш екмек хем ики балык».

18«Гетирин оннары бурайы Бана», – деди Иисус.

19Сора сымарлады инсан отурсун чимен ӱстӱнӓ. Алды беш екмӓӓ хем ики балыы, калдырды бакышыны гӧкӓ, иисӧзледи да, кырып екмеклери, верди ӱӱрениӂилеринӓ. Ӱӱрениӂилӓр пайеттилӓр инсана.

20Хепси идилӓр да дойундулар, сора топладылар имӓк парчаларыны, оники сепет долу.

21Хепси, ким иди, карылардан хем ушаклардан каарӓ, варды беш бин адам+.

Иисус гезер су ӱстӱндӓ

22•Ондан сора Иисус чалыштырды ӱӱрениӂилерини тез гирсиннӓр кайык ичинӓ да ӧнӱ сора гечсиннӓр гӧлӱн ӧбӱр тарафына. Бу вакытта Кендиси лӓӓзымды салверсин инсаны.

23Ачан салверди инсаны, пинди бир байыр ӱстӱнӓ, ки йалныз дуа етсин. Ачан авшам олду, йалныз орада булунурду+.

24Бу вакыт кайык кенардан чок узакты да буушарды далгаларлан, зерӓ лӱзгӓр каршы есӓрди.

25Сабаа каршы, айдыннанаӂэйкан, Иисус гелди оннара гезерӓк су ӱстӱндӓ.

26Ачан ӱӱрениӂилӓр гӧрдӱлӓр Ону гезерӓк су ӱстӱндӓ, корктулар да дедилӓр: «Бу бир тылсым!» – да коркудан баардылар+.

27Ама Иисус деди оннара: «Усланын, бу Бӓним, коркмайын!»

28«Сааби, еер Сӓнсейдин, изин ет, гидейим Сана су ӱстӱндӓ», – деди Петри.

29«Гел!» – деди Иисус. Петри инди кайык ичиндӓн да башлады гитмӓӓ су ӱстӱндӓ Иисуса доору.

30Ама ачан гӧрдӱ, ани лӱзгӓр серт, коркту да башлады батмаа, озаман баарды: «Сааби, куртар бени!»

31Чабук Иисус узатты елини, тутту ону да деди: «Аз инанӂы, нечин икиледин?»+

32Ачан гирдилӓр кайык ичинӓ, лӱзгӓр дургунду.

33Оннар, ким кайык ичиндейди, баш иилттилӓр Она да дедилӓр: «Хакына, ани Сӓн Аллахын Оолуйсун»+.

Геннисареттӓн хасталар саалык еденерлӓр

34Ачан гечтилӓр гӧлӱ, чыктылар кенара Геннисарет ерлеринӓ+.

35О ерлердӓн инсаннар таныдылар Иисусу да йолладылар хабер доз-долайа, да инсаннар хепси хасталары Она гетирӓрдилӓр.

36Хасталар йалварардылар, браксын, диисиннӓр баарлем Онун рубасынын етеенӓ. Хепси, ким диийӓрди, саалык еденӓрди.

15

Ихтӓрларын адетлери

15^1•Озаман фарисейлӓр хем билгичлӓр Иерусалимдӓн гелдилӓр Иисуса да дедилӓр:

2«Нечин Сенин ӱӱрениӂилерин чиинерлӓр ихтӓрларын адетлерини? Зерӓ имектӓн илери йыкамээрлар еллерини»+.

3Иисус ӂувап етти оннара: «Сиз нечин чиинерсиниз Аллахын сымарладыыны сизин адетлеринизин бетеринӓ+?

4Зерӓ Аллах деди: „Икрамна бобаны хем ананы“ хем „Ким бобасыны йада анасыны кӧтӱлейеӂек, ӧлӱмнӓн ӂезалы олсун“.

5Ама сиз деерсиниз: „Ким деер анасына йада бобасына: Не лӓӓзымды сана верейим, баашыш Аллаха вердим,

6о вар ниӂӓ икрамнамасын бобасыны /хем анасыны/“. Бутӱрлӱ паасызландырдыныз Аллахын сӧзӱнӱ кенди адетинизлӓн.

7Икиӱзлӱлӓр! Доору пророклук етти сизин ичин Исайа, ачан деди:+

8„Бу инсан Бени икрамнээр саде аазыннан, ама ӱреклериннӓн узак Бендӓн дурэр.

9Наафилӓ Бана баш иилдерлӓр, зерӓ адам сымарламакларыны ӱӱредерлӓр, сансыннар ани Аллахын ӱӱретмеклери“»+.

Хакына не мындарлээр адамы?

10Иисус чаарды инсаны да деди: «Сеслейин да аннайын Бени.

11Мындарлээр адамы диил о, не ичинӓ гирер, ама не аазындан чыкэр, о мындарлээр адамы»+.

12Озаман ӱӱрениӂилӓр йаклаштылар Иисуса да дедилӓр: «Билерсин ми, ани бу лафлары ишидип, фарисейлӓр гӱӂендилӓр?»

13Иисус ӂувап етти оннара: «Хербир расат, ани диил койулу Беним Гӧктеки Бобамдан, кӧктӓн йолунаӂэк+.

14Бракын оннары, оннар кӧӧрларын кӧӧр гӱдӱӂӱлери. Ачан бир кӧӧр гӱдер башка кӧӧру, оннар икиси дӓ чукур ичинӓ дӱшерлӓр»+.

15Петри лафетти да Она деди: «Ачыкла бизӓ бу ӧрнӓӓ».

16Иисус деди: «Не, сиз дӓ ми ӧлӓ зор аннээрсыныз?

17Аннамээрсыныз мы, ани не гирер адамын аазындан, гирер шкембесинӓ, сора дышары уурадылэр?

18Ама не адамын аазындан чыкэр, о ӱректӓн гелер. Те бу мындарлээр адамы+.

19Зерӓ ӱректӓн чыкэр фена неетлӓр, ӧлдӱрмӓк, ороспулук, хайырсызлык, хырсызлык, йаланӂылык, кӧтӱлемӓк+.

20Тӓ не адамы мындарлээр, ама йыканмадык еллӓн имӓӓ адамы мындарламаз».

Ханаанны карынын инаны

21•Иисус гитти орадан, узакланды Тир хем Сидон ерлеринӓ.

22Тӓ бир кары ханаанныйка гелди Она да башлады баармаа: «Аӂы бени, Сааби, Давидин Оолу! Беним кызым титси зеетленер бир фена духтан»+.

23Иисус ӂувап етмеди бир дӓ лаф. Озаман Онун ӱӱрениӂилери йаклаштылар Она да йалвардылар: «Салвер ону, зерӓ баарэр бизим ардымыза».

24Иисус ӂувап етти: «Бӓн йолланмышым салт Израил миллетин кайып койуннарына»+.

25Ама бу кары гелди, баш иилтти да деди: «Сааби, йардым ет бана!»

26Иисус она ӂувап етти: «Диил ислӓӓ алмаа екмӓӓ ушаклардан да атмаа кӧпеклерӓ»+.

27«Ӧлӓ, Сааби, ама кӧпеклӓр дӓ ийерлӓр кырынтылары, ани дӱшер чорбаӂыларынын софрасындан», – деди бу кары.

28Озаман Иисус ӂувап етти: «О, кары, бӱӱктӱр сенин инанын. Олсун, ниӂӓ сӓн истеерсин». Бирдӓн онун кызы алышты.

Дӧрт бин адам дойурулэр

29•Иисус айырылды орадан да гитти Галилейайа, гӧлӱн йанына. Пинди бир байыр ӱстӱнӓ да отурду орада.

30Чок инсан гелди Она орайы. Гетирдилӓр кендилериннӓн топаллары, кӧӧрлары, мутулары, сакатлары хем чок башка хасталары, койдулар оннары Онун айакларына, да О оннары алыштырды.

31Инсан шашарды, гӧрӱп ани мутулар лафедерлӓр, сакатлар алышэрлар, топаллар гезерлӓр, кӧӧрлар гӧрерлӓр. Онуштан метиннӓрдилӓр Израилин Аллахыны.

32Иисус топлады ӱӱрениӂилерини да деди: «Ӂаным аӂыйэр бу инсана, зерӓ ӱч гӱн дурэрлар йанымда да йок не исиннӓр. Истӓмеерим оннары салверейим аач, аники байылмасыннар йолда»+.

33Ӱӱрениӂилери дедилӓр: «Нередӓн алалым букадар екмек бу чол ердӓ да дойуралым букадар инсан?»

34«Кач екмеениз вар?» – сорду Иисус. «Еди екмек хем биркач балык», – ӂувап еттилӓр оннар.

35Озаман Иисус сымарлады инсана, отурсуннар ерӓ.

36Алды еди екмӓӓ хем балыклары, шӱкӱр етти Аллаха, сора кырып верди ӱӱрениӂилеринӓ. Оннар да пайеттилӓр инсана.

37Хепси идилӓр да дойундулар. Сора топладылар имӓк парчаларыны, еди сепет долу.

38Оннар, ани идилӓр, варды бир дӧрт бин адам, карылардан хем ушаклардан каарӓ+.

39Сонда Иисус бракты инсаны гитсиннӓр, Кендиси гирди кайык ичинӓ да гечти Магдала[*] ерлеринӓ.

16

Нышан истеерлӓр

16^1•Фарисейлӓр хем садукейлӓр йаклаштылар Иисуса, ки денесиннӓр Ону, да истедилӓр, гӧстерсин бир нышан гӧктӓн+.

2Иисус ӂувап етти оннара: «Ачан авшам олэр, сиз деерсиниз: „Ислӓӓ хава олаӂэк, зерӓ гӧк кырмызы“.

3Сабаалӓн деерсиниз: „Бӱӱн боран олаӂэк, зерӓ гӧк кырмызы хем булутлу“. Икиӱзлӱлӓр, гӧк ӱзӱнӱ танымаа билерсиниз, ама вакытларын нышаннарыны танымээрсыныз?

4Кӧтӱ хем ороспу сенселӓ истеер бир нышан, ама она верилмейеӂек башка нышан, Ионанын нышанындан каарӓ». Сора, бракып оннары, гитти+.

Фарисейлерин хем садукейлеринмайасы

5•Ӱӱрениӂилӓр, гечӓркӓн гӧлӱн ӧбӱр тарафына, екмек алмаа унутмуштулар.

6Иисус деди оннара: «Бакын, корунун фарисейлерин хем садукейлерин майасындан»+.

7Ӱӱрениӂилӓр бири-бирилериннӓн лафедирдилӓр: «Онуштан деер, чӱнкӱ екмек алмадык!»

8Иисус аннарды оннарын дӱшӱнмеклерини да деди: «Аз инанӂылар, нечин лафедерсиниз бири-биринизлӓн, ани йок екмеениз+?

9Хеп таа аннамээрсыныз мы? Аклыныза гетирмеерсиниз ми, ниӂӓ беш екмеклӓн дойурулду беш бин киши? Кач сепет имӓк парчалары топладыныз+?

10Хем ниӂӓ еди екмеклӓн дойурулду дӧрт бин киши. Биткидӓ кач сепет имӓк парчалары топладыныз+?

11Несой аннамээрсыныз, ани сӧлӓмедим екмек ичин? Ама сӧледим, корунасыныз фарисейлерин хем садукейлерин майасындан».

12Озаман аннадылар, ани деди, корунсуннар диил хамур майасындан, ама фарисейлерин хем садукейлерин ӱӱретмесиндӓн.

Петринин шаатлыы Иисус ичин

13•Иисус гелди Филип Кесарийасы ерлеринӓ, орада сорду ӱӱрениӂилеринӓ: «Инсан ниӂӓ сайэр Бени, Адам Оолуну? Кимим Бӓн, деерлӓр?»

14Оннар ӂувап еттилӓр: «Кимиси деер, ани Сӓн – Иоан Ваатизедиӂи, башкасы – Илийа, таа башкасы – Иеремийа еки бир башка пророк»+.

15«Ама сиз не деерсиниз, кимим Бӓн?» – сорду оннара Иисус.

16Симон Петри ӂувап етти: «Сӓнсин Христос, дири Аллахын Оолу!»

17Иисус деди: «Хелал сана, Симон, Ионанын оолу, зерӓ буну ачты сана диил тен хем кан, ама Беним Гӧктеки Бобам+.

18Бӓн деерим: сӓн Петрийсин[*]. Бу таш ӱстӱндӓ Бӓн ерлештиреӂӓм Беним клисеми. Ӧлӱм еринин куведи[*] ону енсейӓмейеӂек+.

19Сана вереӂӓм Гӧк Падишахлыын анатарларыны, да не баалайаӂан ердӓ, о бааланмыш олаӂэк гӧктӓ, хем не чӧзеӂӓн ердӓ, о чӧзӱлмӱш олаӂэк гӧктӓ».

20Озаман сыкыдан сымарлады ӱӱрениӂилеринӓ сӧлӓмесиннӓр кимсейӓ, ани О /Иисус/ Христос+.

Иисус хаберлеер ӧлӱмӱ хем дирилмеси ичин

21•Бундан сора Иисус башлады ачыкламаа ӱӱрениӂилеринӓ, ани О лӓӓзым гитсин Иерусалимӓ, чок зеетленсин аксакаллардан, бӱӱк попазлардан хем билгичлердӓн, ӧлдӱрӱлсӱн да ӱчӱнӂӱ гӱнӱ дирилсин+.

22Петри алды Ону бир тарафа да башлады таказаламаа: «Аллах корусун Сени, Сааби, бӧлӓ бишей разгелмесин Сениннӓн!»

23Ама Иисус дӧндӱ да деди Петрийӓ: «Узаклан Бендӓн, шейтан! Сӓн Бана бир кӧстексин. Зерӓ сенин неетлерин диил Аллахтан, ама адамдан»+.

Несой излейелим Иисусу?

24Озаман Иисус деди ӱӱрениӂилеринӓ: «Ким истеер гелсин Беним ардыма, атылсын кенди-кендиндӓн, алсын ставрозуну да Бени излесин+.

25Зерӓ ким истеер куртармаа йашамасыны, кайбедеӂек. Ама ким кайбедеӂек йашамасыны Беним ичин, о йашамак еденеӂек+.

26Не файда олаӂэк адама, казансын бӱтӱн дӱннейи, ама кенди йашамасыны кайбетсин? Нейӓ вар насыл адам дииштирсин кенди йашамасыны?

27Зерӓ Адам Оолу гелеӂек Гӧктеки Бобасынын метиннииндӓ Кенди ангиллериннӓн барабар да херкезинӓ ишлеринӓ гӧрӓ ӧдейеӂек+.

28Доору сӧлеерим сизӓ, ани кимиси бурада дураннардан ӧлмейеӂеклӓр, гӧрмейинӂӓ Адам Оолуну, гелиркӓн Кенди Падишахлыында»+.

17

Иисус пейдаланэр метинниктӓ

17^1•Алты гӱндӓн сора Иисус алды салт Петрийи, Иакову хем онун кардашыны, Иоаны, да, гӧтӱрӱп, пиндирди оннары бир ӱӱсек байыр ӱстӱнӓ+.

2Хемен гӧрӱнӱшӱ диишти оннарын ӧнӱндӓ, ӱзӱ йалабыйарды гӱн гиби. Рубалары да ак-бийаз олду, ниӂӓ айдыннык+.

3Бирдӓн гӧстерилди оннара Моисей хем Илийа, ангылары лафедӓрдилӓр Иисуслан.

4Петри деди Иисуса: «Сааби, ии, ки бурадайыз. Истӓрсейдин, йапалым ӱч чалмар: бир Сенин ичин, бир Моисей ичин, бир дӓ Илийа ичин».

5Буну сӧлӓркӓн, бир айдынныклы булут гӧлгесиннӓн каплады оннары, да булут ичиндӓн бир сес деди: «Будур Беним севгили Оолум, Онда Беним ислеелиим»+.

6Ачан ӱӱрениӂилӓр буну ишиттилӓр, пек корктулар да ӱзӱкойну дӱштӱлӓр.

7Иисус, йаклашып, оннара дииди да деди: «Калкын, хич коркмайын!»

8Ачан оннар бактылар, башка кимсейи гӧрмедилӓр, Иисустан каарӓ.

9Ачан инӓрдилӓр байыр ӱстӱндӓн, Иисус сымарлады оннара: «Кимсейӓ сӧлӓмейин, не гӧрдӱнӱз, Адам Оолу дирилмейинӂӓ ӧлӱдӓн»+.

10Ӱӱрениӂилӓр сордулар Она: «Нечин билгичлӓр деерлӓр, ани илкин лӓӓзым гелсин Илийа?»

11Иисус ӂувап етти оннара: «Хакына, ани Илийа илкин гелеӂек да ерлештиреӂек хепсини.

12Ама сӧлеерим сизӓ, ани Илийа шиндӓн сора гелди, ама ону танымадылар да йаптылар онуннан, не истедилӓр. Хеп ӧлӓ Адам Оолу да оннарын елиндӓн зеетленеӂек».

13Озаман ӱӱрениӂилӓр аннадылар, ани Иисус Иоан Ваатизедиӂи ичин лафедер+.

Чоӂук фена духтан куртулэр

14•Ачан оннар етиштилӓр инсанын йанына, йаклашты Иисуса бир адам, диз чӧкӱп Онун ӧнӱндӓ, бӧлӓ йалварды:

15«Сааби, аӂы беним оолуму, зерӓ ону кара хасталык чок зеетлеер. Чок сыра дӱшер атеш ичинӓ хем су ичинӓ.

16Гетирдим ону Сенин ӱӱрениӂилеринӓ, ама оннар алыштырамадылар ону».

17«Инансыз хем шашырык сенселӓ! Некадар вакыт таа сизиннӓн олаӂам? Некадар вакыт дайанаӂам сизӓ? Гетирин ону Бана», – ӂувап етти Иисус.

18Иисус азарлады фена духу, да о чоӂуктан чыкты. Чоӂук бирдӓн саа олду+.

19Озаман ӱӱрениӂилӓр, йалныз Иисуса йаклашып, сордулар: «Нечин биз чыкарамадык фена духу?»

20«Сизин инансызлыынызын бетеринӓ, – ӂувап етти Иисус. – Доору сизӓ сӧлеерим: еер олурса сиздӓ инан хардал тоому гиби, да дейӓрсениз бу байыра: „Дииш бурадан“, о диишеӂек. Бишей олмайаӂэк, ани сиз йапамайасыныз.

/+
21Бусой фена духлар чыкэрлар саде дуайлан хем оручлан/».

Иисус енидӓн хаберлеер ӧлӱмӱнӱ хем дирилмесини

22•Ачан оннар барабар Галилейада булунардылар, Иисус деди оннара: «Адам Оолу верилеӂек инсан елинӓ.

23Ону ӧлдӱреӂеклӓр, ама ӱчӱнӂӱ гӱнӱ дирилеӂек». Ӱӱрениӂилӓр чок кахырландылар+.

Иисус ӧдеер харч Айоз бина ичин

24Ачан етиштилӓр Капернаум касабасына, Айоз бинайа ики драхма топлайаннар, гелип Петрийӓ, сордулар: «Сизин Ӱӱредиӂиниз ӧдӓмеер ми харч?»+

25«Ӧдеер», – ӂувап етти Петри. Ачан Петри гирди ичери, Иисус илкин лафетти: «Симон, насыл сӓн санэрсын, дӱннӓ падишахлары кимдӓн харч хем верги алэрлар? Кенди оолларындан мы оса йабанӂылардан мы?»

26«Йабанӂылардан», – ӂувап етти Петри. Иисус деди: «Озаман чыкэр, ани оолларын йок зорлары ӧдесиннӓр.

27Ама гӱӂендирмейелим оннары дейни, гит гӧлӓ, ат балык ченгелини. Ал илк балыы, ани тутулаӂэк, ач аазыны да булаӂан бир статир[*]. Ал ону да ӧдӓ беним ичин хем кендин ичин»+.

18

Ким ен бӱӱк?

18^1•Озаман ӱӱрениӂилӓр йаклаштылар да сордулар Иисуса: «Ким ен бӱӱк Гӧк Падишахлыында?»

2Иисус чаарды бир ушак, койду ону ӱӱрениӂилерин ӧнӱнӓ

3да деди: «Доору сӧлеерим сизӓ: еер дӧнмӓрсейдиниз Аллаха да олмарсайдыныз ушак гиби, биртӱрлӱ билӓ гирмейеӂениз Гӧк Падишахлыына+.

4Ким йавашланэр, ниӂӓ бу ушак, о ен бӱӱк Гӧк Падишахлыында олаӂэк.

5Ким дӓ кабледер бӧлӓ бир ушак Беним адыма, о Бени кабледер+.

Гӱнаха дӱшӱрмейин башкасыны

6Ама ким гӱнаха дӱшӱрӓрсӓ бирини бу ен кӱчӱклердӓн, ани Бана инанэрлар, она таа ислӓӓ, бааласыннар бойнусуна бир бӱӱк дермен ташы да атсыннар денизин дибинӓ.

7Вай дӱннейӓ гӱнах алдангачлыы ичин. Зерӓ йок насыл гелмесин алдангачлар, ама вай она, кимин бетеринӓ алдангачлык гелер+.

8Еер елин еки айаан сени гӱнаха дӱшӱрӓрсӓ, кес ону да сыбыт. Таа ислӓӓ сакат еки чолак ӧмӱрӓ гирӓсин, некадар ики айаклан хем ики еллӓн дивеч атешӓ атыласын+.

9Еер гӧзӱн сени гӱнаха дӱшӱрӓрсӓ, чыкар ону да сыбыт. Таа ислӓӓ бир гӧзлӓн ӧмӱрӓ гирӓсин, некадар ики гӧзлӓн ӂендем атешинӓ атыласын+.

Кайып койун

10•Бакын, ашаалатмайын бирисини билӓ бу ен кӱчӱклердӓн, зерӓ сӧлеерим сизӓ, оннарын ангиллери гӧктӓ херзаман гӧрерлӓр Беним Гӧктеки Бобанын ӱзӱнӱ.

/ 11Адам Оолу гелди, аарасын хем куртарсын о кайып оланнары./

12Ниӂӓ сиз санэрсыныз? Варсайды бир адамын ӱз койуну, да оннарын ичиндӓн бириси кайбелӓрсейди, бракмайаӂэк мы о доксан докузу байырларда да гитмейеӂек ми, аарасын о кайып койуну?

13Буларсайды, доору сӧлеерим сизӓ, севинеӂек онун ичин таа чок, некадар о доксан докуз ичин, ани кайбелмедилӓр.

14Хеп ӧлӓ сизин Гӧктеки Боба да истӓмеер, ки бириси бу кӱчӱклердӓн кайбелсин+.

Баашлайын кабаатлы оланы

15•Еер сенин кардашын сана каршы гӱнах йапарсайды, гит таказала ону салт сенин хем онун арасында. Еер сеслӓрсейди сени, сӓн казандын кардашыны+.

16Ама сеслӓмӓрсейди сени, ал сениннӓн таа ики йада ӱч киши, ики-ӱч шаат каавилендирсиннӓр хербир лафы+.

17Оннары да истӓмӓрсейди сеслемӓӓ, сӧлӓ клисейӓ. Еер истӓмӓрсейди клисейи сеслесин, олсун сенин ичин, ниӂӓ бир тайфӓн хем ниӂӓ бир харччы+.

18Доору сӧлеерим сизӓ: не баалайаӂэныз ердӓ, о бааланмыш олаӂэк гӧктӓ, хем не чӧзеӂениз ердӓ, о чӧзӱлмӱш олаӂэк гӧктӓ.

19Енидӓн сизӓ сӧлеерим: еер сиздӓн ики киши кайыл оларсайды истемӓӓ бишей бу ердӓ, озаман не дӓ истӓрсейдилӓр верилеӂек Гӧктеки Бобамдан+.

20Зерӓ нередӓ вар ики-ӱч киши топлу Беним адыма, Бӓн дӓ булунэрым орада оннарын арасында».

Кач сыра баашлайым кардашымы?

21Озаман Петри йаклашты Она да деди: «Сааби, кач сыра вар ниӂӓ баашлайым кардашымы, ани бана каршы гӱнах йапэр? Еди сыра мы?»+

22Иисус ӂувап етти она: «Бӓн демеерим сана еди сыра, ама баашла етмиш сыра едишӓр.

23Онуштан Гӧк Падишахлыы бензеер бир падишаха, ани истеди ӧдешмӓӓ онун чыракларыннан.

24Ачан башлады есап йапмаа, гетирдилӓр она бирисини, ангысы она борчлуйду он бин талант[*].

25Чӱнкӱ йокту нейлӓн ӧдесин, чорбаӂы сымарлады, сатсын кендисини, карысыны, ушакларыны хем хепсини, не вар онда, ки борӂу ӧденсин.

26Озаман чырак дӱштӱ ӱзӱкойну ерӓ, баш иилтти чорбаӂыйа да деди: „Чорбаӂы, беклӓ бираз таа, ӧдейеӂӓм сана бӱтӱн борӂуму“.

27Чорбаӂынын ӂаны аӂыды о чыраа, баашлады борӂуну да салверди, гитсин.

28О чырак, ачан чыкты дышары, каршы гелди кафадарларындан бирисиннӓн, ангысы борчлуйду она ӱз динар. О чырак тутту ону, сыкты гыртланыны да деди: „Ӧдӓ борӂуну!“

29Онун кафадары дӱштӱ ерӓ ӱзӱкойну да йалварарды: „Дайан бираз да, ӧдейеӂӓм бӱтӱн борӂуму“.

30Ама о кайыл олмады, гӧтӱрдӱ ону да капады зындана, борӂуну ӧдесин дейни.

31Кафадарлары гӧрдӱлӓр буну да пек гӱӂендилӓр. Оннар гиттилӓр да сӧледилӓр хепсини чорбаӂыйа.

32Озаман чорбаӂы чаарды бу кулу кендисинӓ да деди она: „Йарамаз чырак, бӓн хепси сенин борӂуну баашладым, зерӓ сӓн йалвардын.

33Дӱшмӓрди ми, сӓн дӓ аӂыйасын кафадарыны, ниӂӓ Бӓн сени аӂыдым?“

34Чорбаӂы ӱфкеленди да верди ону зеетлейиӂилерин еллеринӓ, ӧдесин бӱтӱн борӂуну дейни.

35Хеп ӧлӓ йапаӂэк сизӓ Гӧктеки Бобам да, еер сиз бӱтӱн ӱректӓн баашламарсайдыныз сизин кардашынызы»+.

19

Дӱшер ми, кары-коӂа айырылсыннар?

19^1•Бӧлӓ лафеттиктӓн сора Иисус Галилейадан гечти да гелди Иудейа ерлеринӓ, Иорданын ӧбӱр тарафына.

2Онун ардына гитти чок инсан. Орада О алыштырды хасталары.

3Фарисейлӓр гелдилӓр денесиннӓр Ону дейни, да дедилӓр: «Дӱшер ми адам айырылсын карысындан хербир себеп бетеринӓ?»

4Иисус ӂувап етти оннара: «Не, окумадыныз мы, ани Йарадыӂы баштан йаратты инсаннары, олсуннар адам хем кары+.

5Да деди: „Онуштан бракаӂэк адам бобасыны хем анасыны да бирлешеӂек карысыннан. Икиси бир гӱӱдӓ олаӂэк“+.

6Бутакым олаӂэклар диил ики, ама бир гӱӱдӓ. Ӧлӓ ки, не Аллах бирлештирди, инсан ону айырмасын»+.

7Оннар сордулар: «Ӧлейсӓ, нечин Моисей сымарлады, коӂа версин карысына айырылмак кийады да айырылсын ондан?»

8Иисус ӂувап етти оннара: «Сизин инатлыынызын бетеринӓ изин верди Моисей, айырыласыныз карыларыныздан, ама баштан диилди ӧлӓ.

9Бӓн сизӓ деерим: хербир адам, ангысы айырылэр карысындан диил хайырсызлык бетеринӓ да евленер башкасына, ороспулук йапэр. /Ким дӓ евленер коӂасындан айырылмыш карыйа, о да ороспулук йапэр/»+.

10Онун ӱӱрениӂилери дедилӓр: «Еер бӧлӓ дурарсайды ишлӓр кары-коӂайлан, озаман таа ии хич евленмемӓӓ!»

11О ӂувап етти оннара: «Хепси кабледӓмеер буну, ама саде оннар, кимӓ верили+.

12Зерӓ вар евнухлар[*] – дуумактан евнух. Вар инсандан йапылы евнухлар. Хем вар евнухлар, ангылары кенди-кендилерини евнух йаптылар Гӧк Падишахлыы ичин. Ким кабледӓбилер буну, ко каблетсин».

Иисус иисӧзлеер ушаклары

13•Озаман гетирдилӓр Иисуса ушаклары, О койсун еллерини оннарын ӱстӱнӓ дейни да дуа етсин оннар ичин, ама ӱӱрениӂилӓр азарладылар оннары.

14Иисус деди: «Бракын ушаклары, гелсиннӓр Бана, да дургутмайын оннары, зерӓ Гӧк Падишахлыы оннарын гибилери ичин»+.

15Еллерини оннарын ӱстӱнӓ койдуктан сора Иисус гитти орадан.

Зенгинник хем дивеч йашамак

16•Бир адам йаклашты Иисуса да сорду Она: «Ӱӱредиӂи, не иилик йапайым, ки дивеч йашамак еденейим?»+

17Иисус ӂувап етти она: «Нечин сорэрсын Бана „не иилик“? Салт бир Аллах ии. Еер истӓрсейдин ӧмӱрӓ гирмӓӓ, таманна сымарламаклары»+.

18«Ангыларыны?» – сорду о адам. Иисус ӂувап етти: «Ӧлдӱрмейӓсин, ороспулук йапмайасын, чалмайасын, йаланӂы шаат олмайасын,

19бобаны-ананы икрамнайасын хем йакын оланыны, ниӂӓ кендини, севӓсин».

20Генч олан ӂувап етти: «Хепсини буннары таманнадым /таа генчлиимдӓн/. Не таа бана етишмеер?»+

21«Еер истӓрсейдин таман олмаа, гит да сат варлыыны, пайет фукааралара, да олаӂэк хазнан гӧктӓ. Сора гел да излӓ Бени», – деди Иисус+.

22Ачан генч олан ишитти бу лафлары, гӱӂеник гитти, зерӓ чок зенгиннии варды.

23Иисус деди ӱӱрениӂилеринӓ: «Доору сӧлеерим сизӓ, не зор бир зенгин адам Гӧк Падишахлыына гирсин!

24Хем да сӧлеерим сизӓ, ани таа илин бир девӓ ииненин кулаандан гечсин, некадар бир зенгин адам Аллахын Падишахлыына гирсин».

25Ӱӱрениӂилӓр, буну ишидип, чок шаштылар да дедилӓр: «Озаман ким куртулабилир?»

26Иисус бакты уз оннара да деди: «Бу инсана олмаз, ама Аллаха хепси олур»+.

27Озаман Петри деди: «Тӓ, биз брактык хепсини да гелдик Сенин ардына. Бизӓ не олаӂэк?»+

28Иисус ӂувап етти: «Доору сӧлеерим сизӓ, ани ачан Адам Оолу отураӂэк Кенди метиннииндӓ, чорбаӂылык скемнесиндӓ, ени заманда, сиз, ани гелдиниз Беним ардыма, отураӂэныз оники чорбаӂылык скемнелериндӓ, даава кесерӓк Израилин оники тамызлыына+.

29Хепси, ким бракты евини йада кардашларыны, кызкардашларыны, бобасыны, анасыны, /карысыны,/ ушакларыны еки мерасыны Беним адым ичин, кабледеӂек ӱз катына таа чок хем дӓ еденеӂек дивеч йашамак+.

30Ама чойу илк оланнардан битки олаӂэк, чойу да биткилердӓн илк олаӂэк+.

20

Баада ишчилӓр ичин ӧрнек

20^1Зерӓ Гӧк Падишахлыы бензеер бир чорбаӂы адама, ани чин сабаалӓн чыкты, кенди баасына ишчи тутсун.

2Ишчилӓрлӓн аннашты, ӧдесин бирӓр динар гӱндӓ, сора йоллады оннары кенди баасына.

3Чыкып бир ӱчӱнӂӱ саатта[*], башка хайлак дураннары гӧрдӱ мейданда.

4Сора деди оннара: „Сиз дӓ гидин беним баайымда ишлемӓӓ. Не дӱшер, ӧдейеӂӓм сизӓ“. Оннар гиттилӓр.

5Енидӓн чыкты бир алтынӂы хем докузунӂу[*] саатта, хеп ӧлӓ йапты.

6Биткидӓ, онбиринӂи[*] саада йакын, булду башка хайлак дураннары да деди оннара: „Нечин бурада бӱтӱн гӱн хайлак дурэрсыныз?“

7Оннар ӂувап еттилӓр: „Чӱнкӱ бизи кимсей ишӓ алмады“. О деди: „Сиз дӓ гидин беним баайыма /да не дӱшер кабледеӂениз/“.

8Авшамнен баайын чорбаӂысы деди кенди хазнатарына: „Чаар ишчилери да ӧдӓ, чекедип биткилериндӓн илкинкилеринӓдӓн“.

9Оннар, ани гиттилӓр ишӓ онбиринӂи саатта, гелип каблеттилӓр бирӓр динар.

10Илкинкилери, гелдийнӓн, есап еттилӓр, ани кабледеӂеклӓр таа чок. Ама оннар да каблеттилӓр хеп бирӓр динар.

11Ачан каблеттилӓр парайы, башладылар баайын чорбаӂысына каршы мырылданмаа.

12Да дейӓрдилӓр: „Сонда оланнар ишледилӓр саде бир саат, ама ӧдеклӓн сӓн йаптын оннары бизимнӓн бир. Биз са гечирдик бӱтӱн гӱнӱн кызгынныын аарлыыны“.

13Чорбаӂы оннарын бирисинӓ ӂувап етти: „Достум, бӓн сени хич йаландырмадым. Аннашмадын мы бенимнӓн бир динара?

14Ал, не сенин, да гит. Бӓн истеерим бу сондакы инсана да ӧдейим хеп ӧлӓ, ниӂӓ сана.

15Доорулуум йок му кенди парамнан йапайым, не истеерим? Оса сӓн кысканэрсын, ани бӓн ии ӱреклийим?“

16Ӧлӓ ки, сондакылар илк олаӂэк, илклӓр да битки олаӂэк. /Зерӓ чок чаарылмыш, ама аз сечилмиш/»+.

Иисус ӱчӱнӂӱ сыра хаберлеер ӧлӱмӱнӱ хем дирилмесини

17•Ачан гидӓрдилӓр Иерусалимӓ, Иисус йолда алды бир тарафа оники ӱӱрениӂисини да деди оннара:

18«Тӓ, биз гидериз Иерусалимӓ. Адам Оолу верилеӂек бӱӱк попазларын хем билгичлерин елинӓ. Она даава кесилеӂек ӧлӱмӓ,

19да Ону йабанӂыларын елинӓ вереӂеклӓр, ки гӱлмӓӓ алсыннар, камчыйлан дӱӱсӱннӓр да ставроза герсиннӓр, ама О ӱчӱнӂӱ гӱнӱ дирилеӂек»+.

Бир ананын истемеси

20•Озаман Зеведейин оолларын аналары йаклашты Иисуса оолларыннан барабар, баш иилтти да несӓ йалварарды Она+.

21Иисус сорду: «Не истеерсин?» «Сымарла, ки Сенин Падишахлыында беним бу ики оолум отурсуннар бириси Сенин саа тарафында, бириси дӓ сол тарафында», – ӂувап етти бу ана+.

22Озаман Иисус деди: «Билмеерсиниз, не истеерсиниз. Вар мы ниӂӓ сиз ичӓсиниз о чӧлмектӓн, ани Бӓн ичеӂӓм /хем ваатиз оласыныз о ваатизликлӓн, ани Бӓн олаӂам/?» «Вар ниӂӓ», – ӂувап етти оннар+.

23Иисус деди: «Хакына, ани ичеӂениз Беним чӧлмеемдӓн /хем ваатиз олаӂэныз о ваатизликлӓн, ани Бӓн олэрым/. Ама Бендӓн тутунмээр, изин верейим отурмаа саа еки сол тарафымда. Бу верилеӂек оннара, кимӓ хазырланмыш Бобамдан».

24Калан он ӱӱрениӂилӓр, ишидип буну, ӱфкелендилӓр бу ики кардаша.

25Иисус чаарды оннары да деди: «Билерсиниз, ани миллетлерин ӧндерӂилери чорбаӂылык едерлӓр оннарын ӱстӱнӓ хем бӱӱклери заабитлик едерлӓр.

26Ама сизин аранызда бӧлӓ олмасын. Ким сиздӓн истеер бӱӱк олсун, о изметкӓр олсун каланына+.

27Ким сиздӓн истеер илк олсун, о чырак олсун ӧбӱрлерӓ.

28Зерӓ Адам Оолу гелмеди, ки Она измет етсиннӓр, ама Кенди измет етсин инсана хем версин йашамасыны чойун еринӓ, ки куртарабилсин оннары»+.

Ики кӧӧр Иерихон касабасында

29•Ачан чыкардылар Иерихон касабасындан, чок инсан гитти Иисусун ардына.

30Тӓ, йол бойунда отурарды ики кӧӧр адам. Оннар ачан ишиттилӓр, ани Иисус гечер орадан, башладылар баармаа: «Сааби, Давидин Оолу, аӂы бизи!»+

31Инсан таказалады оннары, суссуннар дейни, ама оннар таа пек баарардылар: «Сааби, Давидин Оолу, аӂы бизи!»

32Иисус дургунду, чаарды оннары да сорду: «Не истеерсиниз йапайым сизӓ?»

33«Сааби, ачылсын гӧзлеримиз!» – деди оннар.

34Иисусун ӂаны аӂыды, да дииди оннарын гӧзлеринӓ. Кӧӧр оланнар чабук гӧрмӓк едендилӓр. Оннар гиттилӓр Онун ардына+.

21

Иисус гирер Иерусалимӓ

21^1•Ачан йаклаштылар Иерусалимӓ да етиштилӓр Виффагийа кӱӱйӱнӓ, Зейтин байырын йанына, Иисус йоллады ики ӱӱрениӂисини+

2да деди оннара: «Гидин ӧндеки кӱӱйӓ, да гириркӓн кӱӱ ичинӓ, хемен булаӂэныз баалы бир ешек, кодуу да йанында. Чӧзӱн да гетирин Бана.

3Еер биркимсей сорарсайды бишей сизӓ, ӂувап един, ани оннар лӓӓзым Саабийӓ, сора хемен геери йоллайаӂэк».

4Хепси буннар олду, таманнансын дейни, не хаберленмишти пророктан, ани деер:+

5«Сӧлейин Сионун кызына[*]: „Сенин Падишахын сана гелер, йаваш, атлы бир ешек ӱстӱндӓ, ешӓӓн кодуу ӱстӱндӓ“».

6Ӱӱрениӂилӓр гиттилӓр да йаптылар, ниӂӓ Иисус деди.

7Гетирдилӓр ешӓӓ хем кодуу, дӧшедилӓр кенди рубаларыны оннарын ӱстӱнӓ, да сора О атлы пинди кодуун ӱстӱнӓ.

8Инсандан чойу дӧшӓрдилӓр рубаларыны йол ӱстӱнӓ, башкалары кесӓрдилӓр аачлардан даллары да йол ӱстӱнӓ серӓрдилӓр.

9Инсан, ани гидӓрди ӧнӱ сора хем арды сора баарарды: «Осанна[*], Давидин Оолу! Иисӧзленмиш олсун, Саабинин адына Гелӓн! Осанна ӱӱсек гӧклердӓ!»+

Иисус паклээр Айоз бинайы

10Ачан Иисус гирди Иерусалим ичинӓ, бӱтӱн касаба кайнамаа башлады. Хепси сорардылар: «Кимдир Бу?»

11«Иисус, пророк Галилейадан, Назарет касабасындан», – ӂувап едӓрди башкалары+.

12•Иисус гирди Айоз бина аулуна да коолады орадан хепсини, ким сатарды хем аларды, девирди пара дииштиреннерин масаларыны хем гугуш сатаннарын скемнелерини+.

13Да деди оннара: «Вар йазылы: „Беним евимӓ денеӂек дуа еви“. Ама сиз чевирдиниз ону хайдут ининӓ».

14Гелди Она кӧӧрлар хем топаллар, да О алыштырды оннары.

15Бӱӱк попазлар хем билгичлӓр, гӧрӱп мераклы ишлери, ани О йапарды, хем ушаклары баараркан Айоз бинада: «Осанна, Давидин Оолу!», ӱфкелендилӓр+.

16«Ишидерсин ми, не деерлӓр?» – сордулар Иисуса. «Елбетки, – ӂувап етти Иисус. – Аӂаба, сиз хич окумадыныз мы: „Ушакларын хем мемедӓ евлатларын аазындан Сӓн метинник чыкардын?“»+

17Сора бракты оннары да, чыкып касабадан, йолланды Вифанийа кӱӱйӱнӓ да орада геӂеледи+.

Мейвасыз инӂир фиданы

18•Сабаалӓн, дӧнерӓк касабайа, Иисус аӂыкты+.

19Йол бойунда гӧрдӱ бир инӂир фиданы. Йаклашып она, йапраклардан каарӓ бишей булмады да деди: «Бӱӱндӓн ӧтӓӓ хич мейва йапмайасын!» Инӂир фиданы осаат куруду+.

20Ачан ӱӱрениӂилӓр гӧрдӱлӓр буну, шаштылар: «Насыл бу инӂир фиданы бӧлӓ тез куруду?»

21Иисус оннара ӂувап етти: «Доору сӧлеерим сизӓ, еер инаныныз олайды хем икилӓмейдиниз, сиз йапаӂэйдыныз диил салт буну, не бу фиданнан олду, ама дейеӂейдиниз бу байыра: „Калк да атыл дениз ичинӓ“, – о да олаӂэйды+.

22Инаннан дуа едӓрсейдиниз, не дӓ истейеӂениз, кабледеӂениз»+.

Иисусун заабитлии

23•Иисус гирди Айоз бина аулуна, да, ачан ӱӱредӓрди инсаны, гелдилӓр бӱӱк попазлар хем халк аксакаллары да дедилӓр Она: «Не заабитликлӓн йапэрсын бу ишлери, хем ким верди Сана бу заабитлии?»+

24Иисус ӂувап етти оннара: «Койаӂам Бӓн дӓ сизӓ бир соруш. Ӂувап един Бана, сора Бӓн дӓ сизӓ сӧлейеӂӓм, не заабитликлӓн йапэрым бу ишлери.

25Иоанын ваатизлии нередӓн? Гӧктӓн ми оса инсандан мы?» Оннар бири-бириннӓн лафедӓрдилӓр: «Еер дейӓрсӓк: „Гӧктӓн“, О дейеӂек: „Ӧлейсӓ, нечин она инанмадыныз?“+

26Ама дейӓрсейдик: „Инсандан“, – коркэрыз халктан, зерӓ хепси инанэр, ани Иоан пророк»+.

27Онуштан ӂувап еттилӓр Иисуса: «Билмеериз». О да деди оннара: «Бӓн дӓ сизӓ сӧлӓмейеӂӓм, не заабитликлӓн йапэрым бу ишлери.

Ангысы сеслейиӂи?

28Несой аннээрсыныз? Бир адамын варды ики оолу. О гитти илкинкисинӓ да деди: „Оолум, гит бӱӱн да ишлӓ беним баайымда“.

29Ама оолу ӂувап етти: „Истӓмеерим“, ама сора пишман олду да гитти.

30Сора йаклашты икинӂисинӓ да хеп бӧлӓ деди. Бу оол ӂувап етти: „Гидерим, чорбаӂы!“, ама гитмеди.

31Ангысы оннардан таманнады бобанын истедиини?» «Илкинкиси», – ӂувап етти оннар. Иисус деди оннара: «Доору сӧлеерим сизӓ, ани харччылар хем маскаралар[*] сизин ӧнӱнӱз сора гидерлӓр Гӧк Падишахлыына.

32Зерӓ Иоан гелди, доорулук йолуну гӧстерсин. Сиз ону инанмадыныз, ама харччылар хем маскаралар инандылар. Сиз гӧрдӱнӱз буну, ама хеп окадар пишман олмадыныз гӱнахларыныздан хем инанмадыныз+.

Фена бааӂылар

33•Сеслейин бир башка ӧрнек. Варды бир ев чорбаӂысы, ангысы койду бир баа, долайлады ауллан, ортада казды ер ӱзӱм тӓскасы ичин, йывды бир бекчи кӱлеси, сора, баайы верип бааӂылара, гитти башка мемлекетӓ+.

34Ачан гелди ӱзӱм вакыды, йоллады кенди чыракларыны бааӂылара, ки алсыннар берекедини.

35Бааӂылар туттулар онун чыракларыны, бирисини дӱӱдӱлӓр, икинӂисини ӧлдӱрдӱлӓр, таа башкасыны ташладылар+.

36Сора чорбаӂы йоллады башка чыраклары, таа чоклук, некадар илкин. Бааӂылар оннарлан йаптылар хеп ӧлӓ, ниӂӓ илкинкилӓрлӓн.

37Сонда йоллады оннара кенди оолуну да деди: „Оолуму кабледирлӓр икрамнан“+.

38Ама бааӂылар, ачан гӧрдӱлӓр оолуну, дедилӓр бири-биринӓ: „Тӓ чорбаӂынын оолу, хайди ӧлдӱрелим ону, да баа бизӓ калаӂэк“+.

39Туттулар ону, чыкардылар баадан бир тарафа да ӧлдӱрдӱлӓр+.

40Шинди, ачан гелеӂек баайын чорбаӂысы, не йапаӂэк бу бааӂыларлан?»

41Оннар ӂувап еттилӓр: «Бу хайырсызлары, зеетлейип, ӧлдӱреӂек. Баайы башка бааӂылара вереӂек, ангылары вакыдында она берекедини вереӂеклӓр»+.

42Иисус деди оннара: «Не, окумадыныз мы Айоз Йазыда: „Таш, ани усталар сыбытты, сонда етишти кӧшӓ ташы олсун. Бу – Саабидӓн, хем пек шашмаклы иш бизим ичин!“+

43Онуштан деерим сизӓ, ани Аллахын Падишахлыы сиздӓн алынаӂэк да башка миллетӓ баашланаӂэк, ани вакыдында мейвасыны вереӂек.

44Ким дӱшеӂек бу таш ӱстӱнӓ, езилеӂек. Ама кимин ӱстӱнӓ таш дӱшеӂек, ону туз-буз йапаӂэк».

45Иисусун ӧрнеклерини сеследиктӓн сора, бӱӱк попазлар хем фарисейлӓр аннадылар, ани лаф гитти оннар ичин.

46Оннар аарардылар Ону тутсуннар, ама коркардылар инсандан, зерӓ инсан сайарды Ону пророк+.

22

Падишах дӱӱнӱ

22^1•Иисус, енидӓн лафедип, оннара ӧрнеклӓрлӓн сӧледи:+

2«Гӧк Падишахлыы бензӓр бир падишаха, ангысы йапты дӱӱн кенди оолуна+.

3Йоллады чыракларыны, чаарылмышлары дӱӱнӓ теклиф етсиннӓр, ама оннар истӓмедилӓр гелмӓӓ.

4Сора енидӓн йоллады башка чыракларыны, дейип: „Сӧлейин чаарылмышлара: Софра хазыр, курулу, ӧкӱзлерим хем бесли хайваннарым кесили, хепси хазыр, гелин дӱӱнӓ!“

5Ама оннар есаба алмадылар. Бириси гитти тарласыны бакмаа, башкасы гитти алыш-вериш йапмаа.

6Таа башкалары туттулар чыраклары, гӱлмӓӓ алып, ӧлдӱрдӱлӓр оннары+.

7Ачан ишитти буну падишах, ӱфкеленди, йоллады аскерлерини да телеф етти бу ӧлдӱрӱӂӱлери, йакты оннарын касабаларыны+.

8Сора деди чыракларына: „Дӱӱн хазыр, ама чаарылмышлар диил йакышык гелмӓӓ+.

9Гидин йол чатырыкларына, чаарыныз дӱӱнӓ хепсини, кими булаӂэныз“.

10Куллар гиттилӓр сокаклара, топладылар хепсини, кими булдулар: иилери хем кӧтӱлери. Дӱӱн ери долду конакчыларлан.

11Падишах гирди, гӧрсӱн конакчылары, да гӧрдӱ орада бир адам, ани диилди дӱӱн рубасыннан гиийимни.

12„Ба дост, – деди она чорбаӂы, – несой сӓн дӱӱн рубасыз бурайы гирӓбилдин?“ О адам сусарды.

13Озаман падишах деди кенди изметкерлеринӓ: „Баалайын онун еллерини хем айакларыны да атын ону дышанкы караннаа. Орада олаӂэк ааламак хем диш гыӂырдатмасы“+.

14Зерӓ чок чаарылмыш, ама аз сечилмиш».

Хак Кесара хем Аллаха

15•Озаман фарисейлӓр гидип аннаштылар, несой тутсуннар Иисусу лафлан+.

16Йолладылар Она кенди ӱӱрениӂилерини, Иродун адамнарыннан барабар, десиннӓр: «Ӱӱредиӂи, биз билериз, ани доору адамсын, Аллахын йолуну хакына ӱӱредерсин, кимсейӓ пай тутмээрсын, зерӓ адам ӱзӱнӓ бакмээрсын+.

17Ӧлӓ ки, сӧлӓ бизӓ, несой сайэрсын, дӱшер ми ӧдемӓӓ харч Кесара[*] оса дӱшмеер ми?»+

18Ама Иисус, билерӓк оннарын кӧтӱ неетлерини, деди: «Нечин Бени денеерсиниз, икиӱзлӱлӓр+?

19Гӧстерин Бана парайы, нейлӓн ӧденер харч!» Оннар гетирдилӓр Она бир динар.

20Иисус сорду оннара: «Кимин ресими хем ады йазылы бурада?»

21«Кесарын», – ӂувап етти оннар. Озаман Иисус деди: «Верин Кесара не Кесарын, ама Аллаха не Аллахын»+.

22Шаштылар бу лафлара да, Ону бракып, гиттилӓр.

Соруш дирилмӓк ичин

23•Хеп о гӱнӱ Иисуса гелди садукейлӓр, ангылары деерлӓр, ани йок дирилмӓк, да сордулар:+

24«Ӱӱредиӂи, Моисей деди: „Еер биркимсей ӧлӓрсейди таа ушаа олмадыйнан, онун кардашы лӓӓзым евленсин бу карыйа да калдырсын ушак ӧлмӱш кардашына тамызлык ичин“+.

25Варды биздӓ еди кардаш. Илкинкиси евленди да ӧлдӱ. Чӱнкӱ йокту ушаа, кенди карысыны бракты кардашына.

26Хеп ӧлӓ олду икинӂисиннӓн дӓ, ӱчӱнӂӱсӱннӓн дӓ, единӂисинӓдӓн.

27Хепсиндӓн сора ӧлдӱ кары да.

28Дирилмектӓ ангысынын бу едисиндӓн карысы о олаӂэк? Зерӓ хепси йашады онуннан».

29Иисус ӂувап етти оннара: «Йанылэрсыныз, зерӓ билмеерсиниз не Айоз Йазылары, не да Аллахын куведини.

30Зерӓ ӧлӱлӓр дирилдийнӓн евленмейеӂеклӓр, ама олаӂэклар, ниӂӓ Аллахын ангиллери гӧктӓ.

31Ӧлӱлерин дирилмеси ичин окумадыныз мы, не Аллах сизӓ деер:

32„Бӓн Авраамын Аллахы, Исаакын Аллахы хем Иаковун Аллахыйым“. Аллах – диил ӧлӱлерин Аллахы, ама дирилерин».

33Инсаннар, ани сеслӓрдилӓр, шаштылар Иисусун ӱӱретмесинӓ.

Ен бӱӱк сымарламак

34•Фарисейлӓр, ачан ишиттилӓр, ани Иисус сустурду садукейлери, топландылар бирери.

35Оннардан бир закон ӱӱредиӂиси, Иисусу денесин дейни, койду она бӧлӓ бир соруш:

36«Ӱӱредиӂи, ангы сымарламак ен бӱӱк Законда?»

37Иисус ӂувап етти: «„Севӓсин Сааби Аллахыны бӱтӱн ӱрӓӓннӓн, бӱтӱн ӂаныннан хем бӱтӱн аклыннан“.

38Будур илк хем ен бӱӱк сымарламак.

39Икинӂиси буна бензӓр: „Севӓсин йакын оланыны, ниӂӓ кендини“+.

40Бу ики сымарламакта тутунэр бӱтӱн Закон хем пророклар»+.

Христос – кимин оолу?

41•Ачан топлуйдулар фарисейлӓр бирердӓ, Иисус сорду оннара:

42«Не дӱшӱнерсиниз сиз Христос ичин? Кимин оолу О?» «Давидин», – ӂувап етти оннар+.

43Иисус деер оннара: «Ӧлейсӓ, нечин Давид, Аллахын Духундан кулланылмыш, адлээр Ону „Чорбаӂы“, дейип:

44„Сааби деди беним Чорбаӂыма: Отур саа тарафымда, Бӓн койунӂа Сенин душманнарыны айакларын алтына“+.

45Чӱнкӱ Давид адлээр Ону „Чорбаӂы“, несой О олабилир Давидин оолу?»

46Кимсей ӂувап едӓмеди Она бир дӓ лаф. О гӱндӓн сора артык кимсей кыйышмады бишей сорсун Она+.

23

Азар билгичлерӓ хем фарисейлерӓ

23^1•Сора Иисус данышты инсана хем Кенди ӱӱрениӂилеринӓ

2да деди: «Билгичлӓр хем фарисейлӓр отурэрлар Моисейин ериндӓ.

3Онуштан хепсини, не сӧлеерлӓр сизӓ, коруйун хем йапын. Ама не йапэрлар, сиз йапмайын. Зерӓ оннар сӧлеерлӓр, ама йапмээрлар+.

4Баалээрлар аар ӱклӓр, ани зор гӧтӱрмӓӓ. Койэрлар инсанын сыртына, ама кендилери баарлем пармааннан кымылдатмээрлар.

5Хепсини инсана гӧстермӓк ичин йапэрлар. Дуа пачкаларыны бӱӱлдеерлӓр, руба етеклерини узун пӱскӱллӓрлӓн йапэрлар.

6Северлӓр отурмаа ӧндеки ерӓ конак софраларында хем илк скемнелерӓ синагогаларда.+

7Беенерлӓр, инсан селӓм версин оннара мейданнарда да десиннӓр: „Ӱӱредиӂи!“

8Ама сиз кендинизӓ „Ӱӱредиӂи“ сӧлеттирмейин, зерӓ сиздӓ бир ӱӱредиӂи – Христос, ама сиз хепсиниз кардашсыныз+.

9Бу ердӓ кимсейӓ демейин „Боба“, зерӓ сизин бирдир Бобаныз, ани гӧктӓ булунэр.

10Кимсейӓ демейин „Ӧндерӂи“, зерӓ бирдир сиздӓ Ӧндерӂи – Христос.

11Сизин аранызда ен бӱӱйӱ сизӓ изметкӓр олсун+.

12Ким кендини ӱӱсеклендирер, о ашааландырылаӂэк, ким кендини ашааландырэр, о ӱӱсеклендирилеӂек+.

13Вай сизӓ, билгичлӓр хем фарисейлӓр, икиӱзлӱлӓр! Зерӓ сиз капээрсыныз инсана Гӧк Падишахлыыны. Кендиниз гирмеерсиниз, ким дӓ гирмӓӓ истеер, бракмээрсыныз.

/+
14Вай сизӓ, билгичлӓр хем фарисейлӓр, икиӱзлӱлӓр! Сиз кемирерсиниз дулларын евлерини, ама гӧстермӓк ичин узун дуалар йапэрсыныз. Онуштан ӂезаныз чок аар олаӂэк./

15Вай сизӓ, билгичлӓр хем фарисейлӓр, икиӱзлӱлӓр! Зерӓ сиз доланэрсыныз ери хем денизи, ки чевирӓсиниз баарлем бирисини дининизӓ, да чевирип, йапэрсыныз ону бир ӂендем адамы, ики кат таа фена сиздӓн.

16Вай сизӓ кӧӧр ӧндерӂилӓр, ани деерсиниз: „Еер емин едӓрсейди биркимсей Айоз бинайлан, диил бишей. Ама емин едӓрсейди Айоз бинанын алтыныннан, о баалы емининнӓн“+.

17Фикирсизлӓр хем кӧӧрлар, не таа бӱӱк? Алтын мы оса Айоз бина мы, ани айозлээр алтыны?

18Хем деерсиниз: „Еер биркимсей емин едирсейди курбанныклан, диил бишей, ама емин едирсейди курбаннан, ани курбаннык ӱстӱндӓ, о баалы емининнӓн“.

19/Фикирсизлӓр хем/ кӧӧрлар! Не таа бӱӱк, курбан мы, оса курбаннык мы, ани курбаны айозлээр?

20Ӧлӓ ки, ким емин едер курбанныклан, о емин едер хепсиннӓн, не вар онун ӱстӱндӓ.

21Ким емин едер Айоз бинайлан, о емин едер Айоз бинайлан хем Онуннан, Ким орада йашээр.

22Хем ким емин едер гӧклӓн, емин едер Аллахын чорбаӂылык скемнесиннӓн хем скемнедӓ Отураннан.

23Вай сизӓ, билгичлӓр хем фарисейлӓр, икиӱзлӱлӓр! Зерӓ сиз верерсиниз онунӂу пайыны наанедӓн, марардан хем кимйондан, ама бракэрсыныз таманнанмадык Закондан ен паалы ишлери: доорулуу, аӂыйанныы хем инаны. Буннары лӓӓзым йапасыныз, каланыны да бракмайасыныз!

24Кӧӧр ӧндерӂилӓр, ани сиври синӓӓ сӱзерсиниз, ама девейи йудэрсыныз!

25Вай сизӓ, билгичлӓр хем фарисейлӓр, икиӱзлӱлӓр! Сиз йыкээрсыныз чӧлмӓӓн хем чанаан дышансыны, ама ичйансы долу хырсызлыклан хем тамахлыклан.

26Кӧӧр фарисей! Илкин пакла чӧлмӓӓн /хем чанаан/ ичйансыны, сора пак олаӂэк дышансы да.

27Вай сизӓ, фарисейлӓр хем билгичлӓр, икиӱзлӱлӓр! Зерӓ сиз ниӂӓ киречли мезарлар, ани дышандан гӧрӱнерлӓр гӧзӓл, ама ичйандан долу ӧлӱлерин кемиклериннӓн хем хертӱрлӱ мындарлыклан+.

28Хеп ӧлӓ сиз дӓ дышандан гӧстерилерсиниз инсанын ӧнӱндӓ доору, ама ичйандан долуйсунуз икиӱзлӱлӱклӓн хем законсузлуклан.

29Вай сизӓ, билгичлӓр хем фарисейлӓр, икиӱзлӱлӓр! Зерӓ сиз дӱзерсиниз пророкларын мезарларыны хем донадэрсыныз доору адамнарын анылмак ташларыны.

30Сиз деерсиниз: „Еер биз йашайайдык бизим деделерин вакыдында, кайыл олмайаӂэйдык пророкларын каныны дӧкмӓӓ“+.

31Бутакым сиз кенди-кендинизӓ каршы шаатлык едерсиниз, ани сиз пророк ӧлдӱрӱӂӱлерин оолларыйсыныз.

32Хайди, битирин, не бобаларыныз чекеттирди.

33Йыланнар, зихирли йылан йаврулары! Несой куртулаӂэныз ӂендемин ӂезасындан+?

34Онун ичин, тӓ, йоллээрым сизӓ пророклары, аарифлери хем билгичлери. Кимисини ӧлдӱреӂениз да ставроза гереӂениз, башкаларыны дӱӱйеӂениз сизин синагогаларда хем коолайаӂэныз оннары касабадан касабайа+.

35Ӧлӓ ки, сиз ӂувап едеӂениз хепси доору оланнарын каннары ичин, ани дӧкӱлдӱ бу ердӓ, кабаатсыз Авелин канындан, Варахийанын оолунун, Захарийанын канынадан, ангысыны ӧлдӱрдӱнӱз Айоз бина хем курбаннык арасында+.

36Доору сӧлеерим сизӓ, ани хепси буннар ичин бу бой инсан ӂувап едеӂек.

Иерусалим ичин аалайыш

37•Иерусалим, Иерусалим, ани ӧлдӱрерсин пророклары хем ташлан дӱӱйерсин сана йолланылмышлары! Кач сыра истедим топлайым сенин ушакларыны, ниӂӓ клочка топлээр пиличлерини канатлары алтына, ама сиз истӓмединиз!+

38Тӓ, евиниз сизӓ бош бракылэр.

39Сӧлеерим сизӓ, ани бӱӱндӓн ӧтӓӓ гӧрмейеӂениз Бени, демейинӂӓ: „Иисӧзленмиш олсун, Ким гелер Саабинин адына!“»+

24

Битки вакыдын нышаннары

24^1•Ачан Иисус чыкты Айоз бинадан да йолланды гитмӓӓ, ӱӱрениӂилӓр йаклаштылар Она, гӧстерсиннӓр Айоз бинанын йапыларыны.

2Ама Иисус деди оннара: «Гӧрерсиниз ми хепсини буннары? Доору сӧлеерим сизӓ, ани калмайаӂэк бурада таш ӱстӱндӓ таш, хепси йыкылаӂэк»+.

3Ачан Иисус отурду Зейтин байыры ӱстӱндӓ, ӱӱрениӂилери йалныз Она йаклаштылар да дедилӓр: «Сӧлӓ бизӓ, незаман олаӂэк буннар хем несой нышан Сенин гелмени хем заманын биткисини гӧстереӂек?»

4Иисус ӂувап етти оннара: «Бакын, биркимсей алдатмасын сизи+.

5Зерӓ чойу гелеӂек Беним адыма да дейеӂек: „Бӓним Христос“, да чойуну алдадаӂэклар.

6Ишидеӂениз ӂенк уултусу хем хабер ӂенклӓр ичин. Бакын, коркмайасыныз. Зерӓ хепси буннар лӓӓзым олсун, ама бу таа диил биткиси.

7Зерӓ миллет миллетӓ, падишахлык падишахлаа каршы калкаӂэк. Кими ерлердӓ олаӂэк аачлык, /салгыннар/ хем ер тепремелери+.

8Ама хепси буннар салт бӱӱк кахырларын чекетмеси.

9Озаман зеетлейеӂеклӓр сизи хем ӧлдӱреӂеклӓр, хем Беним адым ичин хепси миллетлӓр сиздӓн азетмейеӂек+.

10Чойу инандан дӱшеӂек. Бири-бирини сатаӂэклар хем азетмейеӂеклӓр бири-бириндӓн+.

11Калкаӂэк чок йаланӂы пророклар да чойуну алдадаӂэклар+.

12Законсузлук зееделенеӂек, онуштан чойунда севги сууаӂэк.

13Ама ким биткийӓдӓн дайанаӂэк, о куртулаӂэк+.

14Гӧк Падишахлыын Ии Хабери бӱтӱн дӱннедӓ насаат олаӂэк, шаатлык олсун хепси миллетлерӓ, да озаман биткиси гелеӂек+.

15•Ӧлӓ ки, ачан гӧреӂениз дикили айоз ердӓ ииренч иши, ани бозгунӂулук йапэр, ангысы ичин лафетти пророк Даниил, – ким окуйэр, аннасын –

16озаман ким олаӂэк Иудейада, качсын байырлара.

17Ким булунаӂэк ев ӱстӱндӓ, инмесин алмаа бишей ичйандан+.

18Ким олаӂэк кырда, дӧнмесин геери ӱст рубасыны алмаа.

19О гӱннердӓ вай маамул хем ушак емзирӓн карылара!+

20Дуа един, качманыз разгелмесин кышын еки ӂумертеси.

21Зерӓ озаман бӱӱк зеет олаӂэк, ани олмады дӱннейин курулмасындан бӱӱнӓдӓн хем олмайаӂэк да+.

22Еер о вакыт кысалдылмайды, кимсей куртуламайаӂэйды, ама сечилмишлерин хатыры ичин о вакыт кысалдылды+.

Адам Оолунун гелмеси

23Озаман еер биркимсей дейӓрсейди сизӓ: „Тӓ, Христос бурада!“ еки: „Христос орада!“, инанмайын+.

24Зерӓ пейдаланаӂэк йаланӂы христослар хем йаланӂы пророклар. Йапаӂэклар бӱӱк нышаннар хем шашмаклы ишлӓр, алдатсыннар дейни, оларсайды колай, артык сечилмиш оланнары да+.

25Тӓ, Бӓн вакытча сизӓ хаберледим+.

26Ӧлӓ ки, еер дейӓрсейдилӓр сизӓ: „Тӓ, О чол ердӓ!“, гитмейин, еки: „Тӓ, О саклы ичердӓ!“, инанмайын.

27Зерӓ, ниӂӓ чимчирик чакэр гӱндуусундан да гӧрӱнер гӱнбатысына кадар, ӧлӓ олаӂэк Адам Оолунун гелмеси дӓ+.

28Нередӓ олаӂэк леш, орайы топланаӂэк леш карталлары+.

29•О зеет гӱннериндӓн сора хемен гӱн карараӂэк, ай вермейеӂек айдынныыны, йылдызлар гӧктӓн дӱшеӂеклӓр, хем гӧкӱн куветлери сарсаланаӂэк+.

30Озаман гӧктӓ Адам Оолунун нышаны гӧстерилеӂек. Озаман хепси ердеки сенселелӓр аалайаӂэк. Гӧреӂеклӓр Адам Оолуну, гелӓркӓн гӧкӱн булутлары ӱстӱндӓ бӱӱк куветлӓн хем метинниклӓн+.

31О йоллайаӂэк бӱӱк бору сесиннӓн ангиллерини. Оннар топлайаӂэклар Онун сечилмишлерини дӧрт тарафтан, гӧкӱн бир кенарындан ӧбӱр кенарынадан+.

32•Инӂир фиданындан ӧрнек алын. Ачан даллары йымышээрлар, хем йапраклары ешерерлӓр, билерсиниз, ани йаз йакын.

33Хеп ӧлӓ, сиз дӓ ачан гӧреӂениз хепси буннары, билиниз, ани бу иш[*] йакын, артык капуда.

34Доору сӧлеерим сизӓ, ани бу бой инсан гечмейеӂек, хепси буннар таманнанмайынӂа+.

35Ер хем гӧк гечеӂек, ама Беним сӧзлерим хич гечмейеӂек+.

Гӱн хем саат билинмеер

36•О гӱнӱ хем о саады кимсей билмеер: не гӧктеки ангиллӓр, не дӓ Оол, ама салт Боба.

37Ниӂӓ олду Нойун гӱннериндӓ, хеп ӧлӓ олаӂэк Адам Оолунун гелмесиндӓ дӓ+.

38Ниӂӓ о гӱннердӓ потоптан илери ийӓрдилӓр, ичӓрдилӓр хем евленӓрдилӓр о гӱнӓ кадар, ачан Ной гирди геми ичинӓ,

39да бишей шӱпеленмӓрдилӓр, потоп гелмейинӂӓ да хепсини телеф етмейинӂӓ, хеп ӧлӓ олаӂэк Адам Оолунун гелмеси дӓ+.

40Озаман ики адам олаӂэк кырда. Бириси алынаӂэк, ӧбӱрӱ калаӂэк.

41Ики кары дермендӓ ун ӱӱдеӂеклӓр. Бириси алынаӂэк, бириси калаӂэк.

42Онуштан кушку олун, зерӓ билмеерсиниз, не гӱнӱ Саабиниз гелеӂек+.

43Билиниз, еер билейди евин чорбаӂысы, незаман хырсыз гелеӂек, кушку дураӂэйды да бракмайаӂэйды, евини сойсун+.

44Онуштан сиз дӓ олун хазыр, зерӓ Адам Оолу гелеӂек о саатта, ачан хич дӱшӱнмеерсиниз+.

Инанч хем касаветсиз чыраклар

45•Аӂаба кимдир инанч хем аариф чырак, ангысыны чорбаӂысы койду ӂувапчы кенди евиндӓ хепси чыракларын ӱстӱнӓ, вакыдында дойурсун оннары дейни?

46Мутлу чырак, ангысыны чорбаӂысы, гелмесиндӓ, булаӂэк бӧлӓ йапаркан+.

47Доору сӧлеерим сизӓ, ани койаӂэк ону ӂувапчы бӱтӱн кенди варлыы ӱстӱнӓ.

48Ама чырак оларсайды фена да акылӂа дейӓрсейди: „Чорбаӂым ойаланэр“,+

49да башларсайды дӱӱмӓӓ кафадарларыны, имӓӓ хем ичмӓӓ сарфошчуларлан,

50чыраан чорбаӂысы гелеӂек бир гӱн, незаман хич беклӓмеер, хем о саатта, незаман хич дӱшӱнмеер,

51чок дӱӱйеӂек, ону икиӱзлӱлӓрлӓн бир ерӓ койаӂэк. Орада олаӂэк ааламак хем диш гыӂырдатмасы+.

25

Он кыз

25^1Озаман Гӧк Падишахлыы он кыза бензӓр олаӂэк, ангылары алдылар кандиллерини да каршы етмӓӓ гӱвеейи чыктылар+.

2Оннарын беши аарифти, ама беши диилди аариф.

3Диил аарифлӓр, алып кандиллерини, алмадылар кендилериннӓн зейтин йаайы.

4Ама аариф оланнар кандиллериннӓн алдылар зейтин йаайы да каплар ичиндӓ.

5Чӱнкӱ гӱвӓӓ геч калды, оннар хепси уйукламаа башладылар да уйудулар+.

6Геӂӓ йарысы ишидилди бир бӱӱк сес: „Тӓ гӱвӓӓ гелер, чыкын она каршы!“

7Озаман хепси кызлар уйандылар да хазырладылар кандиллерини.

8Диил аарифлӓр дедилӓр аарифлерӓ: „Верин бизӓ дӓ сизин зейтин йаайыныздан, зерӓ бизим кандиллӓр сӱӱнер“.

9Ама аариф кызлар ӂувап еттилӓр: „Йок насыл верелим, зерӓ сора етишмӓз хем бизӓ, хем сизӓ. Таа ислӓӓ гидин сатыӂылара да сатын алын кендинизӓ“.

10Ачан гиттилӓр сатын алсыннар, гелди гӱвӓӓ. Хазыр оланнар онуннан гирдилӓр дӱӱн еринӓ да капуйу китледилӓр+.

11Ондан сора гелдилӓр калан кызлар да йалвардылар: „Чорбаӂы, чорбаӂы, ач бизӓ капуйу!“+

12Ама о ӂувап етти оннара: „Доору сӧлеерим, ани танымээрым сизи!“+

13Ӧлӓ ки, кушку олун, зерӓ билмеерсиниз, не гӱнӱ хем не саатта Адам Оолу гелеӂек+.

Талантлар ичин ӧрнек

14•Бу олаӂэк, ниӂӓ бир адам, гидеӂейкӓн бир йабанӂы ерӓ, чаарды чыракларыны да пайетти оннара кенди варлыыны.

15Бирисинӓ верди беш талант, икинӂисинӓ верди ики талант, ӱчӱнӂӱсӱнӓ верди бир талант, херкезинӓ беӂериклиинӓ гӧрӓ, сора гитти.

16О, ангысы каблетти беш талант, гидип койду оннары алыш-веришӓ да казанды таа беш талант.

17Хеп ӧлӓ йапты икинӂиси дӓ, ани каблетти ики талант. О да казанды таа ики талант.

18Ама ӱчӱнӂӱсӱ, ангысы каблетти бир талант, гидип казды бир куйу ер ичиндӓ да орайы саклады чорбаӂысынын талантыны.

19Чок вакыттан сора бу чорбаӂы дӧндӱ геери да истеди есап оннардан+.

20О, ангысы каблеттийди беш талант, гелди да гетирди таа беш талант, дейип: „Чорбаӂы, сӓн вердин бана беш талант, бӓн казандым таа беш талант“.

21Чорбаӂы деди она: „Хелал, сӓн ии хем инанч чыраксын, олдун инанч аз ишлердӓ, койаӂам сени чок ишлерин ӱстӱнӓ. Катыл чорбаӂынын шенниинӓ!“+

22О, ангысы каблеттийди ики талант, гелди да деди: „Чорбаӂы, сӓн вердин бана ики талант. Бӓн оннарлан казандым таа ики талант“.

23Чорбаӂы деди: „Хелал, сӓн ии хем инанч чыраксын, олдун инанч аз ишлердӓ, койаӂам сени чок ишлерин ӱстӱнӓ. Катыл чорбаӂынын шенниинӓ!“

24О, ангысы каблеттийди салт бир талант, гелди да деди: „Чорбаӂы, билӓрдим сени, ани кескин адамсын, бичерсин, нередӓ екмедин хем топлээрсын, нередӓ харман дӱӱмедин.

25Бӓн корктум, онуштан, гидип, гӧмдӱм бу таланты ер ичинӓ. Шинди ал, не сенин“.

26Чорбаӂы деди она: „Йарамаз хем хайлаз чырак! Билӓрдин, ани бичерим, нередӓ екмедим хем топлээрым, нередӓ харман дӱӱмедим.

27Онуштан сӓн лӓӓзымды койасын парамы банкаӂылара[*]. Шинди, ачан дӧндӱм геери, алаӂэйдым парамы гелирлӓн.

28Алын ондан бу таланты да верин она, кимдӓ вар он талант.

29Зерӓ кимдӓ вар, она таа верилеӂек, ама кимдӓ йок, ондан алынаӂэк, нейи дӓ вар+.

30Ама бу йарамаз чыраамы атын дышанкы караннаа. Орада олаӂэк ааламак хем диш гыӂырдатмасы“. /Сӧлейип буну, деди: „Кимин вар кулаа ишитмӓӓ дейни, ко ишитсин!“/+

Миллетлерӓ даава

31Ачан Адам Оолу Кенди метиннииндӓ гелеӂек, хем хепси айоз ангиллӓр Онуннан, озаман отураӂэк Кенди метинни чорбаӂылык скемнесиндӓ+.

32Хепси миллетлӓр топланаӂэк Онун ӧнӱнӓ. Да айыраӂэк оннары бири-бириндӓн, ниӂӓ айырэр гӱдӱӂӱ койуннары текелердӓн+.

33Койуннары айыраӂэк саа тарафына, ама текелери – сол тарафына.

34Озаман Падишах дейеӂек саа тарафында оланнара: „Гелин, Бобамын иисӧзленмишлери, да елӓ алын Падишахлыы, ани хазырланмыш сизӓ дӱннейин курулмасындан+.

35Зерӓ аачтым, да сиз дойурдунуз Бени. Сусуздум, да вердиниз су, ичейим. Йабанӂыйдым, каблеттиниз Бени+.

36Чыплактым, гиидирдиниз Бени. Хастайдым, гелдиниз Бана. Капанда капалыйдым, долаштыныз Бени“+.

37Озаман доору оланнар ӂувап едеӂеклӓр: „Сааби, незаман аач Сени гӧрдӱк да дойурдук? Еки незаман сусуздун, да су вердик, ичӓсин?

38Незаман йабанӂы Сени гӧрдӱк да каблеттик? Еки чыплак, да гиидирдик?

39Незаман хаста Сени гӧрдӱк еки капанда да Сана гелдик?“

40Падишах ӂувап едеӂек оннара: „Доору сӧлеерим сизӓ, кач сыра буннары йаптыныз бу ен кӱчӱк кардашларымдан бирисинӓ, Бана Кендимӓ йаптыныз“+.

41Сора дейеӂек сол тарафында оланнара: „Гидин Бендӓн, сиз бетвалылар, дивеч атешӓ, ани хазырланмыш диавола хем онун ангиллеринӓ!+

42Зерӓ аачтым, да дойурмадыныз Бени. Сусуздум, да су ичейим, вермединиз.

43Йабанӂыйдым, каблетмединиз Бени. Хастайдым, капанда булундум, да гелмединиз Бана“.

44Озаман оннар дейеӂеклӓр: „Сааби, незаман гӧрдӱк Сени аач, сусуз, йабанӂы, чыплак, хаста, капанда да йардым етмедик Сана?“

45Озаман О ӂувап едеӂек: „Доору сӧлеерим сизӓ, ани кач сыра буну йапмадыныз бу ен кӱчӱк кардашларымдан бирисинӓ, Бана йапмадыныз“+.

46Буннар гидеӂеклӓр дивеч ӂезайа, ама доору оланнар – дивеч йашамайа».

26

Иисусу ӧлдӱрмӓк ичин неет

26^1•Хепсини буннары аннаттыктан сора Иисус деди Кенди ӱӱрениӂилеринӓ:

2«Билерсиниз, ани ики гӱндӓн сора Паскеллӓ йортусу олаӂэк? Озаман Адам Оолу даавайа верилеӂек, ставроза герилмиш олсун».

3Озаман топландылар бӱӱк попазлар, билгичлӓр хем халк аксакаллары Кайафанын, баш попазын, аулу ичинӓ.

4Да аннаштылар, несой шалвирликлӓн тутсуннар Иисусу да ӧлдӱрсӱннӓр.

5Ама дедилӓр: «Салт олмаз буну йапмаа йортуда, ки инсан дебрешмесин».

Бир кары йаалээр Иисусу

6•Ачан Иисус булунарды Вифанийа кӱӱйӱндӓ, лепралы Симонун евиндӓ,+

7Она йаклашты бир кары ак мермер кап ичиндӓ пек паалы кокулуклан, да Иисус софрада булунуркан, кокулуу дӧктӱ Иисусун башына.

8Ӱӱрениӂилӓр, ачан гӧрдӱлӓр буну, ӱфкеленип, дедилӓр: «Не лӓӓзымды йапылсын бу зӓннык?

9Бу кокулуу варды насыл сатмаа чок парайа да буну фукааралара вермӓӓ».

10Иисус билӓрди, не лафедӓрдилӓр, да деди оннара: «Нечин гӱӂендирерсиниз карыйы? О бир йакышыклы иш йапты Беним ичин.

11Фукааралар херзаман сизиннӓн, ама Бӓн херзаман олмайаӂам+.

12Дӧкӱп бу кокулуу гӱӱдемин ӱстӱнӓ, хазырлады Бени гӧмӱлмӓк ичин+.

13Доору сӧлеерим сизӓ, ани бӱтӱн дӱннедӓ, нередӓ Ии Хабер насаат олаӂэк, бу карынын йаптыы сӧленеӂек да она анылмак олаӂэк»+.

Иуда сатэр Иисусу

14•Озаман оники ӱӱрениӂидӓн бириси, Иуда Искариот, гитти бӱӱк попазлара+

15да деди: «Не вереӂениз бана, еер верирсейдим Иисусу сизин елинизӓ?» Оннар ададылар, вермӓӓ она отуз гӱмӱш.

16Бундан сора Иуда аарарды уйгун вакыт, ки версин Иисусу оннарын еллеринӓ.

Паскеллӓ софрасы

17•Хамурсуз йортунун илк гӱнӱндӓ ӱӱрениӂилӓр гелдилӓр Иисуса да дедилӓр Она: «Нередӓ истеерсин хазырлайалым Сана Паскеллӓ имеени?»

18О деди: «Гидин касаба ичинӓ, те о филан адама да дейин она: „Ӱӱредиӂи деер: Беним вакыдым йаклашты, сендӓ йортулайаӂам Паскеллейи ӱӱрениӂилеримнӓн“».

19Ӱӱрениӂилӓр йаптылар ӧлӓ, ниӂӓ Иисус сымарлады, да хазырладылар Паскеллейи.

20Авшамнен Иисус оники ӱӱрениӂисиннӓн ерлешти софрайа.

21Оннар ийӓркӓн, Иисус деди: «Доору сӧлеерим сизӓ, ани сиздӓн бириси Бени сатаӂэк»+.

22Оннар пек кахырландылар да башладылар бири-бири арды сора Она сормаа: «Аӂаба, диилим ми Бӓн, Сааби?»

23Иисус ӂувап етти: «Ким узатты елини Бенимнӓн чини ичинӓ, о Бени сатаӂэк.

24Хакына, ани Адам Оолу гидер, ниӂӓ Онун ичин йазылы. Ама вай о адама, кимдӓн Адам Оолу сатылэр! Она таа ии олаӂэйды, хич дуумасын!»+

25Иуда, ани сатты Ону, деди: «Ӱӱредиӂи, аӂаба диилим ми бӓн?» «Ӧлӓ, ниӂӓ сӧледин», – ӂувап етти Иисус.

Комка

26•Ачан оннар ийӓрдилӓр, Иисус алды бир екмек, иисӧзледи, кырды да верди ӱӱрениӂилеринӓ, дейип: «Алын да ийин, бу – Беним гӱӱдӓм»+.

27Сора алды бир чӧлмек, шӱкӱр етти Аллаха, верди оннара, дейип: «Ичин хепсиниз ондан,

28зерӓ бу – Беним каным, ени баалантынын каны, ани дӧкӱлер чойу ичин, ки гӱнахлары баашлансын.

29Сӧлеерим сизӓ, ани бӱӱндӓн ӧтӓӓ ичмейеӂӓм бу чотук мейвасындан о гӱнӓ кадар, ачан ичеӂӓм таазесини сизиннӓн Бобамын Падишахлыында».

Петринин атылмасы ичин хабер

30Бир псалма чалдыктан сора, оннар гиттилӓр Зейтин байырына+.

31•Иисус деди оннара: «Хепсиниз бу геӂӓ Беним бетеримӓ сӱрчеӂениз, зерӓ вар йазылы: „Ураӂам Гӱдӱӂӱйӱ, да койуннар даалаӂэк“+.

32Ама дирилдиктӓн сора сиздӓн ӧнӂӓ Галилейайа гидеӂӓм»+.

33Петри ӂувап етти Она: «Хепси сӱрчӓрсейди Сенин бетеринӓ, бӓн бир сыра билӓ сӱрчмейеӂӓм».

34Иисус она деди: «Доору сӧлеерим сана, ани бу геӂӓ, хороз ӧтӱнӂӓ, сӓн ӱч сыра атылаӂан Бендӓн».

35Петри деди: «Еер лӓӓзым оларсайды ӧлейим дӓ Сениннӓн, хеп окадар атылмарым Сендӓн». Калан ӱӱрениӂилӓр дӓ хеп ӧлӓ лафеттилӓр+.

Иисус Гефсимани башчесиндӓ

36•Сора Иисус оннарлан гитти бир ерӓ, ады Гефсимани. Да деди ӱӱрениӂилеринӓ: «Отурун бурада. Бӓн гидеӂӓм орайы, дуа едейим дейни».

37Алды Петрийи хем Зеведейин ики оолуну да башлады кахырланмаа хем зеетленмӓӓ+.

38Иисус деди оннара: «Ӂаным кахырлы ӧлӱмӓдӓн. Калын бурада Бенимнӓн да кушку олун!»+

39Сора гитти бираз таа илери, дӱштӱ ӱзӱкойну ерӓ да башлады дуа етмӓӓ: «Бобам, еер варсайды ниӂӓ, ко ашсын бу аӂы чӧлмек Бендӓн. Хеп окадар олсун диил ӧлӓ, ниӂӓ Бӓн истеерим, ама ниӂӓ Сӓн»+.

40Сора гелди ӱӱрениӂилеринӓ, булду оннары уйуйаркан да деди Петрийӓ: «Не бир саат баарлем кушку дурамадыныз Бенимнӓн?

41Кушку олун хем дуа един, ки денемейӓ дӱшмейӓсиниз. Дух хавез, ама тен куветсиз»+.

42Гитти енидӓн икинӂи сыра дуа етмӓӓ да деди: «Бобам, еер йоксайды ниӂӓ ашсын бу чӧлмек Бендӓн, ки ичмейим ону, ко олсун Сенин истедиин»+.

43Сора Иисус енидӓн дӧндӱ геери ӱӱрениӂилеринӓ да булду оннары уйуйаркан, зерӓ уйкудан аарлашмышты гӧзлери.

44Енидӓн бракып оннары, узаклашты да дуа етти ӱчӱнӂӱ сыра, дейип хеп о лафлары.

45Сора гелди ӱӱрениӂилеринӓ да деди оннара: «Сиз хеп таа уйуйэрсыныз хем динненерсиниз ми? Тӓ гелди саат, ачан Адам Оолу верилер гӱнахкерлерин елинӓ+.

46Калкын, гиделим! Тӓ, Беним сатыӂым йаклашты».

Иисус тутулэр

47•Иисус таа лафедӓркӓн, гелди Иуда, оникидӓн бириси, хем онуннан барабар чок инсан кылычларлан хем мочугаларлан, йолланылмыш бӱӱк попазлардан хем халк аксакалларындан+.

48Сатыӂы вердийди оннара бутӱрлӱ нышан: «Кими ӧпеӂӓм, Одур Иисус, Ону тутун!»

49Бирдӓн йаклашты Иисуса да деди: «Селӓм, Ӱӱредиӂи!», сора ӧптӱ Ону.

50Иисус деди она: «Достум, не гелдин йапмаа, йап!» Озаман инсаннар йаклаштылар Иисуса да, узадып еллерини, туттулар Ону.

51Бириси, ани Иисуслан барабарды, узатты елини да чыкарды кылыӂыны, урду баш попазын кулуна да кести онун кулааны+.

52Озаман Иисус деди: «Кой кылыӂыны еринӓ, зерӓ херкези, ким кылыч чыкарэр, кылычтан ӧлдӱрӱлер+.

53Оса санэрсын, йок насыл йалварайым Бобама, ки йолласын Бана йардыма ангиллери, оники легиондан[*] зеедӓ ми?

54Ама озаман несой таманнанаӂэк Айоз Йазылар, ангылары деер, ани хепси бӧлӓ лӓӓзым олсун?»

55Озаман Иисус деди инсана: «Сиз чыктыныз Бени тутмаа, ниӂӓ бир хайдуду, кылычларлан хем мочугаларлан. Хер гӱн отурурдум Айоз бинада, ӱӱредерӓк инсаны, да тутмадыныз Бени+.

56Ама хепси буннар олду, ки таманнансын пророкларын йазылары». Бундан сора хепси ӱӱрениӂилӓр брактылар Ону да качтылар+.

Иисус Синедрионун ӧнӱндӓ

57•Иисусу тутаннар гӧтӱрдӱлӓр Ону баш попаза, Кайафайа, кимин евиндӓ топланмышты билгичлӓр хем аксакаллар.

58Петри гидӓрди Онун ардына узактан-узаа, баш попазын аулуна кадар. Сора гирди аул ичинӓ, отурду бекчилӓрлӓн барабар, ки гӧрсӱн нейлӓн бу иш битеӂек.

59Бӱӱк попазлар, аксакаллар хем бӱтӱн Синедрион Иисуса каршы аарардылар йаланӂы шаатлык, ки ӧлдӱрсӱннӓр Ону,

60ама буламадылар, макар ки чок йаланӂы шаат чыкты ортайа. Сонда гелди таа ики шаат.

61Оннар дедилӓр: «О деди: „Бӓн вар ниӂӓ йыкайым Аллахын Айоз бинасыны да ӱч гӱнӓ кадар енидӓн йываӂам ону“»+.

62Баш попаз калкты айакча да сорду: «Хич ӂувап етмейеӂӓн ми? Не сӧлеерлӓр шаатлар Сана каршы?»+

63Иисус сусарды. Баш попаз деди она: «Емин еттирерим Сана дири Аллахлан, сӧлӓ бизӓ, Сӓнсин ми Христос, Аллахын Оолу?»

64«Ӧлӓ, ниӂӓ сӧледин, – ӂувап етти Иисус. – Бундан таа зеедӓ сӧлеерим сизӓ: бӱӱндӓн ӧтӓӓ гӧреӂениз Адам Оолуну отураркан Кудретлинин[*] саа тарафында хем гелӓркӓн гӧк булутлары ӱстӱндӓ»+.

65Озаман баш попаз йыртты рубаларыны да баарды: «Кӧтӱледи Аллахы! Не лӓӓзым бизӓ башка шаат? Демин кендиниз ишиттиниз, ниӂӓ кӧтӱледи Аллахы!+

66Не дейеӂениз?» Оннар ӂувап еттилӓр: «Кабаатлы, ӂезалансын ӧлӱмнӓн!»

67Озаман тӱкӱрдӱлӓр ӱзӱнӓ, дӱӱдӱлӓр шамарлан.

68Да дейӓрдилӓр: «Пророклук ет бизӓ, Христос, ким урду Сана?»

Петри атылэр Иисустан

69•Петри дурарды дышарда, аул ичиндӓ. Бир изметчийка йаклашты она да деди: «Сӓн дӓ Галилейалы Иисуслан булунардын!»

70Петри атылды хепсинин ӧнӱндӓ да деди: «Хич аннамээрым, не сӧлеерсин».

71Ачан чыкты токатлар йанына, бир башка изметчийка гӧрдӱ ону да деди оннара, ким орадайды: «Бу адам да Назаретли Иисусланды».

72Петри енидӓн атылды да емин етти: «Хич танымээрым бу Адамы!»

73Бираздана орада дураннар йаклаштылар Петрийӓ да дедилӓр: «Аслы, сӓн дӓ оннардансын, зерӓ сенин лафын таныдэр сени».

74Петри башлады бетвайлан емин етмӓӓ: «Хич танымээрым бу Адамы!» Таман о вакыт хороз ӧттӱ.

75Петринин аклына гелди, не сӧледийди Иисус: «Хороз ӧтӱнӂӓ, сӓн ӱч сыра Бендӓн атылаӂан». Петри чыкты дышары да аӂы аалады+.

27

Иисусу гӧтӱрерлӓр кулланыӂы Пилата

27^1•Ачан сабаа олду, бӱӱк попазлар хем халк аксакаллары аннаштылар Иисусу ӧлдӱрсӱннӓр.

2Баалайып Ону, гӧтӱрдӱлӓр да вердилӓр кулланыӂы Понтий Пилата+.

Иуда асылэр

3•Ачан Иуда, ани сатты Иисусу, аннады, ани Иисусу даавайа вердилӓр, пишман олду. Гетирди геери отуз гӱмӱшӱ да верди бӱӱк попазлара хем аксакаллара.

4О деди: «Гӱнаха гирдим, зерӓ кабаатсыз адам каны саттым». «Бизӓ не? Сӓн кендин бак», – ӂувап етти оннар.

5Иуда атты гӱмӱшлери Айоз бина ичинӓ, сора гитти да асылды.

6Бӱӱк попазлар топладылар гӱмӱшлери да дедилӓр: «Дӱшмӓр коймаа бу парайы Айоз бинанын хазнасына, зерӓ бу кан парасы»+.

7Аннаштылар бу парайлан чӧлмекчинин тарласыны сатын алсыннар, мезар ери олсун, йабанӂылары гӧммӓӓ дейни.

8Онуштан бӱӱнкӱ гӱнӓ кадар бу тарланын ады: «Кан тарласы».

9Озаман таманнанды, не хаберледийди пророк Иеремийа, ангысы деер: «Алдылар отуз гӱмӱшӱ, паа курушуну, ани Израил ооллары курду Онун ичин,+

10да вердилӓр чӧлмекчинин тарласы ичин, ниӂӓ бана Сааби сӧледи».

Иисус Пилатын ӧнӱндӓ

11•Иисус чыкты кулланыӂынын ӧнӱнӓ, ангысы сорду Она: «Сӓнсин ми Иудейлерин Падишахы?» «Ӧлӓ, ниӂӓ сӧлеерсин», – ӂувап етти Иисус+.

12Ама бӱӱк попазларын хем аксакалларын амазларына хич ӂувап етмеди.

13Озаман Пилат деди Она: «Не, ишитмеерсин ми, некадар чок кабаатландырэрлар Сени?»+

14Иисус она хич бир дӓ лаф ӂувап етмеди. Кулланыӂы буна пек шашты.

Иисус хем Варавва

15•Хер Паскеллӓ йортусунда кулланыӂы, адетинӓ гӧрӓ, колверӓрди капанӂылардан бирисини, кими инсан истӓрди.

16О вакыт капалыйды бир анылмыш адам, ады Варавва.

17Ачан хепси топлуйдулар, Пилат сорду оннара: «Кими истеерсиниз колверейим? Вараввайы мы оса Иисусу му, Ангысына денер Христос?»

18Зерӓ билӓрди, ани хасеетлик бетеринӓ вердилӓр Иисусу онун елинӓ+.

19Ачан Пилат таа отурарды даава скемнесиндӓ, онун карысы йоллады она, сӧлесиннӓр: «Бак йапмайасын бишей бу доору адама. Бу геӂӓ чок зеет чектим, ачан Ону дӱшӱмдӓ гӧрдӱм».

20Бӱӱк попазлар хем аксакаллар кызыштырдылар инсаны истесиннӓр Вараввайы, ама Иисусу ӧлдӱрсӱннӓр+.

21Кулланыӂы сорду оннара: «Ангысыны оннарын икисиндӓн колверейим?» «Вараввайы!» – баардылар оннар.

22Пилат деди оннара: «Не йапайым Иисуслан, Ангысына денер Христос?» «Герилмиш олсун ставроза!» – баардылар оннар.

23Кулланыӂы деди: «Е не кӧтӱлӱк йапты?» Ама оннар чекеттилӓр таа пек баармаа: «Герилмиш олсун ставроза!»+

24Ачан Пилат гӧрдӱ, ани бишей йапамээр, буна каршы, калабалык дебрешер, алды су, йыкады еллерини инсанын ӧнӱндӓ да деди: «Бӓн диилим кабаатлы бу доору Адамын каны ичин. Бакын кендиниз!»

25Хепси инсан ӂувап етти: «Онун каны дӱшсӱн бизим ӱстӱмӱзӓ хем бизим ушакларымызын ӱстӱнӓ»+.

Аскерлӓр гӱлмӓӓ алэрлар Иисусу

26Озаман Пилат колверди Вараввайы, ама Иисусу камчылайып, верди, ки герсиннӓр ставроза+.

27•Сора кулланыӂынын аскерлери гӧтӱрдӱлӓр Иисусу Преториума[*]. Онун долайына топландылар хепси аскерлӓр.

28Сойундурдулар Онун рубаларыны да гиидирдилӓр кырмызы ӱст руба.

29Ӧрдӱлӓр тикенни чалыдан бир фенец да койдулар Онун башына, сора вердилӓр бир сопа саа елинӓ. Диз чӧкӱрдӱлӓр ӧнӱндӓ да, гӱлмӓӓ алып, дейӓрдилӓр: «Селӓм Сана, Иудейлерин Падишахы!»

30Тӱкӱрӱрдӱлӓр Онун ӱстӱнӓ, сора алып сопайы, кафасына урурдулар+.

31Гӱлмӓӓ алдыктан сора сойундурдулар кырмызы ӱст рубайы, гиидирдилӓр Кенди рубаларыны да гӧтӱрдӱлӓр Ону, ставроза гермӓӓ.

Иисусу герерлӓр ставроза

32•Касабадан чыкаркан, каршы гелдилӓр киринели бир адамнан, ады Симон. Ону зорладылар, гӧтӱрсӱн Иисусун ставрозуну.

33Ачан етиштилӓр о ерӓ, ани ады Голгофа, аннамасы «баш кемии ери»,

34вердилӓр ичсин шарап, карышык аӂы бишейлӓн, ама Иисус, дадып, истӓмеди ичсин.

35Гердиктӓн сора, аттылар четелӓ да пайеттилӓр Онун рубаларыны.

36Сора отурдулар да йанында бекчилик едӓрдилӓр.

37Башы ӱстӱндӓ тактылар кабаатыны, йазылы: «Иисус – Иудейлерин Падишахы».

38Онуннан барабар ставроза гердилӓр ики хайдут: бирисини саа, ӧбӱрӱнӱ дӓ сол тарафына.

39Орадан геченнӓр кӧтӱлӓрдилӓр Ону да, башларыны саллайарак, дейӓрдилӓр:

40«Сӓн, ани йыкэрсын Айоз бинайы да ӱч гӱндӓ енидӓн йапэрсын, еер Сӓн Аллахын Оолусайдын, куртар Кендини да ин ерӓ ставроздан!»+

41Хеп ӧлӓ бӱӱк попазлар, билгичлӓр хем аксакаллар /фарисейлӓрлӓн барабар/ гӱлмӓӓ алардылар Ону да дейӓрдилӓр:

42«О башкаларыны куртарды, ама Кендини куртарамээр! Еер О Израилин падишахыйса, инсин ерӓ ставроздан, да биз инанаӂэз Она!+

43Умутланарды Аллаха, ко шинди куртарсын Ону Аллах, еер Ону севӓрсӓ. Зерӓ О Кенди дейӓрди: „Бӓн Аллахын Оолуйум!“»

44Хайдутлар, ани герилийдилӓр Онуннан, хеп ӧлӓ кӧтӱлӓрдилӓр Ону.

Иисус ӧлер

45•Алтынӂы сааттан докузунӂу саада кадар[*] олду караннык бӱтӱн мемлекеттӓ.

46Докузунӂу саадын долайында Иисус баарды бӱӱк сеслӓн: «Ели! Ели! Лема шевактани?» Аннамасы: «Аллахым! Аллахым! Нечин Бени брактын?»+

47Орада дураннардан кимиси, ишидип бу лафлары, дедилӓр: «О чаарэр Илийайы!»

48Бириси качты, чабук алды бир сӱнкер, бандырды ону ииши шарап ичинӓ да, такып бир сопайа, верди, ичсин.

49Ама каланы дейӓрдилӓр: «Дурун, бакалым, гелеӂек ми Илийа, куртарсын Ону?»

50Иисус енидӓн баарды бӱӱк сеслӓн да верди духуну.

Айоз бинанын пердеси йыртылэр

51Бирдӓн Айоз бинанын ичиндӓ пердӓ йыртылды ики парчайа, йукардан ашаа кадар. Ер тепреди, ташлар чатладылар,

52мезарлар ачылдылар. Чок айозларын гӱӱделери, ани ӧлдӱйдӱлӓр[*], дирилдилӓр+

53да, мезарлар ичиндӓн чыкып, Онун дирилмесиндӓн сора гирдилӓр айоз касабайа[*] да чойуна гӧстерилдилӓр.

54Аскер ӱзбашы хем аскерлӓр, ани бекчилик едӓрдилӓр Иисусун йанында, ачан гӧрдӱлӓр ер тепремесини хем хепсини, не олду, пек корктулар да дедилӓр: «Хакына, О Аллахын Оолуйду!»

55Орада варды чок кары, ангылары узактан сииредӓрдилӓр, хем ангылары Галилейадан гиттийдилӓр Иисусун ардына, измет едерӓк Она.

56Оннарын арасында Марийа Магдалина хем Марийа, Иаковун хем Иосифин аналары, хем Зеведейин оолларын аналары+.

Иисусу гӧмерлӓр

57•Авшамнен гелди бир зенгин адам, ады Иосиф, Аримафейа касабасындан, хеп Иисусун ӱӱрениӂилериндӓн.

58Гитти Пилата да истеди Иисусун гӱӱдесини. Пилат изин етти, версиннӓр она.

59Иосиф алды гӱӱдейи да сарды бийаз кетен чаршафлан,

60ерлештирди Ону кенди мезары ичинӓ, ангысыны оймушту канарада. Сора девирди бир бӱӱк таш мезарын капусуна да гитти.

61Орадайды Марийа Магдалина хем ӧбӱр Марийа. Оннар отурурдулар мезара каршы.

Бекчилӓр мезарда

62Ертеси гӱнӱ, ӂумаа гӱнӱндӓн сора, бӱӱк попазлар хем фарисейлӓр топландылар Пилатын ӧнӱнӓ да дедилӓр:

63«Чорбаӂы, биз аклымыза гетирдик, ани о алдадыӂы, таа йашаркан, деди: „Ӱчӱнӂӱ гӱнӱ дирилеӂӓм“+.

64Онуштан сымарла, бекленилсин мезар ӱчӱнӂӱ гӱнӓ кадар, ки биртӱрлӱ гелмесиннӓр Онун ӱӱрениӂилери геӂӓ да чалмасыннар гӱӱдесини, сора демесиннӓр инсана, ани дирилди ӧлӱдӓн. Бу сон йалан олаӂэк таа кӧтӱ илкинкисиндӓн».

65Пилат деди: «Вар бир бӧлӱк бекчиниз, гидин да коруйун мезары, ниӂӓ билерсиниз».

66Оннар гиттилӓр да корудулар мезары бекчилӓрлӓн, мӱхӱрлейип ташы+.

28

Иисус дирилер

28^1•Ӂумертеси гечтиктӓн сора, ачан айдыннанырды хафтанын илк гӱнӱ[*], Марийа Магдалина хем ӧбӱр Марийа гелдилӓр гӧрмӓӓ мезары+.

2Бирдӓн олду бир бӱӱк ер тепремеси, зерӓ бир ангил Саабидӓн инди гӧктӓн да, гелип, девирди ташы мезарын аазындан да отурду таш ӱстӱнӓ+.

3Онун гӧрӱмӱ чимчирик гибийди. Рубалары бийазды ниӂӓ каар+.

4Бекчилӓр коркудан титиредилӓр да ӧлӱ гиби ерӓ дӱштӱлӓр+.

5Ангил деди карылара: «Коркмайын, зерӓ билерим, ани аарээрсыныз ставроза герилмиш Иисусу.

6О йок бурада, О дирилди, ниӂӓ сӧледийди. Гелин, гӧрӱн ерини, нередӓ Сааби койулуйду.

7Да хызлы гидин, сӧлейин Онун ӱӱрениӂилеринӓ, ани О дирилди ӧлӱдӓн. О гидер сиздӓн ӧнӂӓ Галилейайа. Орада гӧреӂениз Ону. Тӓ бӓн сизӓ сӧледим»+.

Карылар гӧрерлӓр Христозу

8Оннар хызлы чыктылар мезар ичиндӓн коркуйлан хем бӱӱк севинмӓклӓн, качарак гиттилӓр, хабер версиннӓр ӱӱрениӂилеринӓ.

9Ама ачан гидӓрдилӓр, сӧлесиннӓр ӱӱрениӂилеринӓ, тӓ, Кенди Иисус каршы чыкэр оннара да деер: «Селӓм!» Оннар йаклаштылар, сармаштылар айакларына да баш иилттилӓр Она+.

10Озаман Иисус деди оннара: «Коркмайын, гидин да сӧлейин кардашларыма, гитсиннӓр Галилейайа. Орада Бени гӧреӂеклӓр»+.

Бекчилӓр сатын алынэр

11Ачан оннар гидӓрдилӓр, кимиси бекчилердӓн гирдилӓр касаба ичинӓ да сӧледилӓр хепси бу олушлар ичин бӱӱк попазлара.

12Буннар топландылар аксакалларлан бирери да, аннашып, вердилӓр чок пара бекчилерӓ,

13дейип оннара: «Сӧлейин бӧлӓ: „Онун ӱӱрениӂилери гелдилӓр геӂӓ, да биз уйуйаркан чалдылар Онун гӱӱдесини“.

14Бу хабер етишӓрсейди кулланыӂынын кулаана, биз ону инандыраӂэз, да сизи беладан куртараӂэз».

15Аскерлӓр алдылар парайы да йаптылар ӧлӓ, ниӂӓ оннары ӱӱреттилӓр. Иудейлерин арасында бу хабер даалды да етишти бӱӱнкӱ гӱнӓ кадар.

Иисусун битки сымарламасы

16•Онбир ӱӱрениӂи гиттилӓр Галилейайа байырын ӱстӱнӓ, нерейи Иисус сымарладыйды.

17Гӧрдӱлӓр Ону да баш иилттилӓр Она, ама кимиси шӱпели калды+.

18Иисус, йаклашып оннара, деди: «Бана бӱтӱн заабитлик верилди гӧктӓ хем ердӓ+.

19Гидин да хепси миллетлери Бана ӱӱрениӂи йапын, ваатиз едип оннары Бобанын хем Оолун хем Айоз Духун адына+.

20Ӱӱредин, хепсини таманнасыннар, не сизӓ сымарладым. Да билиниз, Бӓн олаӂам сизиннӓн хер гӱн, заманын биткисинӓдӓн». /Амин./+

* 2:13 Мысыр – Египет.

* 4:1 Диавол – шейтан.

* 5:22 Рака – бош адам.

* 5:22 Синедрион – ӱӱсек даава еви Иудейада.

* 5:26 Кодрант – кӱчӱк пара.

* 5:47 Тайфӓннар – диил иудейлӓр; инсаннар, ани инанэр чок аллахлары.

* 6:27 Бойуна – йада «йашамасына».

* 8:6 Кӧтӱрӱм – парализованный.

* 10:25 Веелзевул – шейтан.

* 10:29 Ассарий – уфак пара.

* 11:3 Кенди ӱӱрениӂилерини: кими текстлердӓ «икисини ӱӱрениӂилерин».

* 15:39 Магдала: таа геч текстлердӓ «Магадан».

* 16:18 Петри – урумӂа аннамасы «таш».

* 16:18 Куведи – урумӂа «токатлары».

* 17:27 Статир – дӧрт драхма (пара).

* 18:24 Бир талант = 6000 динар. Бир динар – бир гӱнӱн хакыйды.

* 19:12 Евнух – евленӓмейӓн адам.

* 20:3 Ӱчӱнӂӱ саат – саат докуз сабаалӓн.

* 20:5 Алтынӂы, докузунӂу саат – саат оники, саат ӱч ӱӱлендӓн сора.

* 20:6 Онбиринӂи саат – саат беш ӱӱлендӓн сора.

* 21:5 Сионун кызы – Иерусалимин инсаны.

* 21:9 Осанна – селӓмнемӓк лафы, аннамасы «шинди куртар».

* 21:31 Маскара – кары, ани ороспулук йапэр пара ичин.

* 22:17 Кесар – Рим (Рома) императору.

* 24:33 Бу иш: йада «О».

* 25:27 Банкаӂылар – безиргӓннӓр, ани инсандан парайлан алыш-вериш йапэрлар да геери гелирлӓн чевирерлӓр.

* 26:53 Легион – 6000 аскер.

* 26:64 Кудретли – Аллах.

* 27:27 Преториум – кулланыӂынын резиденцийасы.

* 27:45 Саат 12-дӓн 15-ӓ кадар.

* 27:52 Ӧлдӱйдӱлӓр – урумӂа, «уйумуштулар».

* 27:53 Айоз касаба – Иерусалим.

* 28:1 Хафтанын илк гӱнӱ – пазар гӱнӱ.

• 1:1 Лука 3:23-28

+ 1:1 Йарадылыш 22:18,

+ 1:2 Йарадылыш 21:3, Йарадылыш 25:6, Йарадылыш 29:35

+ 1:3 Йарадылыш 38,
+ 1:4 Руфи 4:18-22
+ 1:16 Лука 1:27
• 1:18 Лука 2:1-7
+ 1:18 Лука 1:27, Лука 1:35

+ 1:21 Лука 1:31, Йаптыклар 4:12, Йаптыклар 13:38

+ 1:22 Матфей 2:14, Матфей 4:14, Матфей 21:4, Матфей 26:56, Марк 14:49, Иоан 19:36,

+ 2:1 Лука 1:5, Лука 2:4-7, Иоан 7:42
+ 2:11 Иоан 19:39
+ 2:12 Йарадылыш 20:6
+ 2:15 Матфей 1:22
+ 2:17 Матфей 27:9
+ 2:23 Лука 1:26, Лука 2:39, Иоан 1:45

• 3:1 Марк 1:1-8, Лука 3:1-9, Лука 3:15-17, Иоан 1:19-28

+ 3:1 Лука 1:80, Иоан 1:6
+ 3:2 Марк 1:15
+ 3:6 Йаптыклар 19:18

+ 3:7 Матфей 12:34, Матфей 23:33, Ромалылара 5:9, 1 Салониклилерӓ 1:10

+ 3:9 Иоан 8:33
+ 3:10 Матфей 7:19
+ 3:11 Иоан 1:15, Йаптыклар 2:3
+ 3:12 Матфей 13:30, Чыфытлара 6:8
• 3:13 Марк 1:9-11, Лука 3:21-22
+ 3:16 Йаптыклар 7:56, Иоан 1:32-33

+ 3:17 Марк 9:7, Иоан 12:28, Матфей 17:5, 2 Петринин 1:17

• 4:1 Марк 1:12-13, Лука 4:1-13
+ 4:2 Матфей 21:18
+ 4:3 1 Салониклилерӓ 3:5
+ 4:6 Иоан 7:4
+ 4:10 Матфей 16:23,
+ 4:11 Лука 22:43
• 4:12 Марк 1:14-15, Лука 4:14-15
+ 4:12 Матфей 14:3
+ 4:13 Матфей 2:23, Марк 1:21
+ 4:14 Матфей 1:23
• 4:18 Марк 1:16-20, Лука 5:1-11
+ 4:18 Иоан 1:40-42
+ 4:19 Матфей 13:47
+ 4:20 Матфей 19:27
• 4:23 Лука 6:17-19
+ 4:23 Марк 1:39
+ 4:24 Лука 2:2
+ 4:25 Марк 5:20, Марк 7:31
• 5:3 Лука 6:20-23
+ 5:4 2 Коринфлилерӓ 7:10, Апокалипсис 21:4
+ 5:6 Иоан 7:37
+ 5:7 Лука 6:36

+ 5:8 1 Иоанын 3:2, Чыфытлара 12:14, Апокалипсис 22:4

+ 5:9 Иаковун 3:18, 2 Тимофейӓ 2:22, Иоан 1:12, 1 Иоанын 3:1, 1 Иоанын 5:1, Ромалылара 8:14

+ 5:11 Иаковун 1:2, 1 Петринин 4:14

+ 5:12 Йаптыклар 5:41, Иаковун 1:2, Ромалылара 5:3, 2 Коринфлилерӓ 12:10, Чыфытлара 10:34

• 5:13 Марк 9:50, Лука 14:34-35
+ 5:14 Ефеслилерӓ 5:8
+ 5:15 Марк 4:21, Лука 8:16, Лука 11:33
+ 5:16 1 Петринин 2:12, 2 Коринфлилерӓ 9:13
+ 5:17 Ромалылара 3:31, Ромалылара 10:4
+ 5:18 Лука 16:17
+ 5:19 Матфей 11:11, Матфей 18:4
+ 5:20 Иоан 3:5
+ 5:22 1 Иоанын 3:15
+ 5:25 Лука 12:58-59
+ 5:30 Матфей 18:8-9, Марк 9:43-44
• 5:31 Матфей 19:9, Марк 10:11-12, Лука 16:18
+ 5:32 Ромалылара 7:3, 1 Коринфлилерӓ 7:10-11
+ 5:34 Йаптыклар 7:49
+ 5:37 Иаковун 5:12
• 5:38 Лука 6:27-36

+ 5:39 1 Петринин 2:23, Ромалылара 12:17, 1 Коринфлилерӓ 6:7

+ 5:44 Ромалылара 12:20, Лука 23:34, Йаптыклар 7:60, 1 Петринин 3:9, Ромалылара 12:14

+ 5:45 Йаптыклар 14:17

+ 5:48 Матфей 19:21, Иаковун 1:4, Ефеслилерӓ 5:1, Колослулара 1:28

+ 6:1 1 Иоанын 2:29
+ 6:2 Лука 6:24
• 6:5 Лука 11:2-4
+ 6:5 Лука 18:11
+ 6:10 Матфей 26:42

+ 6:13 Матфей 26:41, Иоан 17:15, 2 Салониклилерӓ 3:3

+ 6:14 Марк 11:25-26, Ефеслилерӓ 4:32, Колослулара 3:13

+ 6:15 Матфей 18:35, Иаковун 2:13

• 6:19 Лука 11:34-36, Лука 12:22-34

+ 6:19 1 Тимофейӓ 3:3, 1 Тимофейӓ 6:9, Чыфытлара 13:5, Иаковун 5:2-3

+ 6:20 Матфей 19:21, 1 Петринин 1:4
+ 6:24 Лука 16:13
+ 6:25 Филиплилерӓ 4:6, 1 Петринин 5:7
+ 6:26 Матфей 10:31, Матфей 12:12
+ 6:30 Матфей 8:26, Матфей 14:31, Матфей 16:8
• 7:1 Лука 6:37-38, Лука 6:41-42

+ 7:1 Ромалылара 14:10, 1 Коринфлилерӓ 4:5, Иаковун 4:12

+ 7:2 Марк 4:24, Ромалылара 2:1
+ 7:6 Матфей 15:26
• 7:7 Лука 11:9-13

+ 7:8 Матфей 18:19, Матфей 21:22, Марк 11:24, Иоан 14:13-14, 1 Иоанын 3:22, 1 Иоанын 5:14

+ 7:11 Йарадылыш 6:5, Матфей 12:34

+ 7:12 Лука 6:31, Матфей 22:40, Галатийалылара 5:14

• 7:13 Лука 13:24

• 7:15 Лука 6:43-44, Лука 13:25-27

+ 7:15 Матфей 24:11, Марк 13:22, Йаптыклар 13:6, 2 Петринин 2:1, 1 Иоанын 4:1, Йаптыклар 20:29

+ 7:16 Иаковун 2:18
+ 7:17 Матфей 12:33-35
+ 7:19 Матфей 3:10

+ 7:22 Матфей 25:11, Лука 6:46, Иоан 13:13, Марк 9:38, Лука 9:49

+ 7:23 Матфей 25:41
• 7:24 Лука 6:47-49
+ 7:29 Марк 1:22, Лука 4:32
• 8:1 Марк 1:40-45, Лука 5:12-16
+ 8:2 Марк 9:22

+ 8:4 Матфей 9:30, Матфей 17:9, Марк 1:34, Лука 17:14

• 8:5 Лука 7:1-10
+ 8:10 Йаптыклар 10:2
+ 8:11 Лука 13:29, Лука 16:23, Ефеслилерӓ 3:6

+ 8:12 Матфей 13:42, Матфей 22:13, Матфей 22:30, Матфей 24:51, Матфей 25:13, Лука 13:28

+ 8:13 Матфей 9:29, Иоан 4:53
• 8:14 Марк 1:29-34, Лука 4:38-41
+ 8:14 1 Коринфлилерӓ 9:5

+ 8:15 Марк 5:41, Марк 9:27, Йаптыклар 3:7, Йаптыклар 9:41

• 8:18 Лука 9:57-62
+ 8:18 Марк 4:35, Лука 8:22
• 8:23 Марк 4:35-41, Лука 8:22-25
+ 8:26 Матфей 6:30,
• 8:28 Марк 5:1-20, Лука 8:26-39
+ 8:29 Марк 1:23-24, Лука 4:34
+ 8:34 Лука 5:8, Йаптыклар 16:39
• 9:1 Марк 2:1-12, Лука 5:17-26
+ 9:1 Матфей 4:13

+ 9:2 Марк 6:55, Матфей 8:10, Марк 10:52, Лука 7:48

+ 9:3 Матфей 26:65, Иоан 10:33
• 9:9 Марк 2:13-17, Лука 5:27-32
+ 9:11 Матфей 11:19, Лука 15:2
+ 9:13 Лука 15:7, 1 Тимофейӓ 1:15
• 9:14 Марк 2:18-22, Лука 5:33-39

+ 9:14 Матфей 11:2, Матфей 14:12, Лука 11:1, Иоан 1:35, Лука 18:12

+ 9:15 Матфей 25:1-13, Иоан 3:29, Апокалипсис 19:7, Апокалипсис 21:2, Марк 14:7, Лука 17:22, Иоан 16:20

• 9:18 Марк 5:21-43, Лука 8:40-56
+ 9:21 Марк 3:10
+ 9:22 Марк 10:52, Лука 7:50, Ефеслилерӓ 2:8
+ 9:24 Иоан 11:11

+ 9:25 Йаптыклар 9:40, Марк 1:31, Марк 9:27, Йаптыклар 3:7, Йаптыклар 9:41

+ 9:27 Матфей 22:42, Лука 1:32, Матфей 20:29-34

+ 9:29 Матфей 8:13

+ 9:30 Матфей 8:4, Матфей 12:16, Матфей 17:9, Марк 1:44

+ 9:31 Марк 1:45, Марк 7:36
+ 9:34 Матфей 10:25, Матфей 12:24
+ 9:36 Марк 8:2, Марк 6:34
+ 9:38 Лука 10:2, Иоан 4:35

• 10:1 Марк 3:13-19, Марк 6:7-13, Лука 6:12-16, Лука 9:1-6, Лука 10:1-12

+ 10:6 Матфей 15:24, 1 Петринин 2:25
+ 10:7 Матфей 3:2, Матфей 4:17
+ 10:8 Матфей 8:2, Йаптыклар 20:35
+ 10:10 1 Тимофейӓ 5:18
+ 10:14 Йаптыклар 13:51
+ 10:15 Йарадылыш 18:20, Йарадылыш 19:24,

• 10:16 Марк 13:9-13, Лука 12:2-12, Лука 21:12-17

+ 10:16 Лука 10:3, Йарадылыш 3:1

+ 10:18 Йаптыклар 17:6, Йаптыклар 18:12, Йаптыклар 24:1, Йаптыклар 25:6,

+ 10:21 Матфей 24:10

+ 10:22 Матфей 24:9, Иоан 15:18, Иаковун 5:11, Галатийалылара 6:9, Апокалипсис 2:10

+ 10:23 Йаптыклар 8:1, Йаптыклар 14:6
+ 10:24 Лука 6:40, Иоан 13:16
+ 10:25 Матфей 9:34, Матфей 12:24
+ 10:26 Марк 4:21, Лука 8:17, Лука 12:2
+ 10:31 Матфей 6:26, Матфей 12:12
+ 10:32 Ромалылара 10:9, Апокалипсис 3:5

+ 10:33 Матфей 25:12, 1 Иоанын 2:23, 2 Тимофейӓ 2:12

• 10:34 Лука 12:51-53, Лука 14:26-27

+ 10:34 Йаптыклар 14:4

+ 10:38 Матфей 16:24-25, Марк 8:34-35, Лука 9:23

+ 10:39 Иоан 12:25

+ 10:40 Матфей 25:40, Лука 10:16, Иоан 12:44, Иоан 13:20, Галатийалылара 4:14

+ 10:42 Марк 9:41, Чыфытлара 6:10

• 11:1 Лука 7:18-35

+ 11:2 Матфей 14:3, Лука 3:19-20, Иоан 3:24, Иоан 4:25, Иоан 6:14, Иоан 11:27

+ 11:6 Иоан 6:61, Иоан 16:1
+ 11:7 Матфей 3:1
+ 11:9 Матфей 14:5, Матфей 21:26
+ 11:10 Марк 1:2
+ 11:11 Лука 1:15
+ 11:12 Лука 16:16
+ 11:14 Матфей 17:12-13, Лука 1:17
+ 11:15 Апокалипсис 2:7
+ 11:18 Матфей 3:4, Лука 1:15
+ 11:19 Иоан 2:1, Иоан 12:2, Матфей 9:10-11
• 11:20 Лука 10:13-15
+ 11:21 Марк 6:45, Марк 8:21, Марк 3:7
+ 11:22 Матфей 15:21
• 11:25 Лука 10:21-22

+ 11:27 Иоан 13:3, Иоан 17:2, Иоан 6:46, Иоан 7:29, Иоан 8:19, Иоан 10:15

+ 11:28 Иоан 7:37
+ 11:30 1 Иоанын 5:3
• 12:1 Марк 2:23-28, Лука 6:1-5
+ 12:6 Матфей 12:41
• 12:9 Марк 3:1-6, Лука 6:6-11
+ 12:10 Лука 11:54, Лука 20:20
+ 12:12 Матфей 6:26, Матфей 10:31
+ 12:16 Матфей 8:4, Матфей 9:30
• 12:22 Марк 3:20-30, Лука 11:14-23
+ 12:23 Матфей 9:27
+ 12:24 Матфей 9:34, Матфей 10:25
+ 12:27 Марк 9:38, Йаптыклар 19:13
+ 12:30 Марк 9:40
+ 12:31 Марк 3:29, Лука 12:10
+ 12:33 Матфей 7:17-20, Лука 6:43-45

+ 12:34 Матфей 3:7, Матфей 23:33, Йарадылыш 6:5, Матфей 7:11, Матфей 15:18, Иаковун 3:6

+ 12:36 Ромалылара 14:12
+ 12:37 Матфей 5:22, Иаковун 3:2-12
• 12:38 Марк 8:11-12, Лука 11:29-32
+ 12:38 1 Коринфлилерӓ 1:22
+ 12:39 Матфей 16:4
+ 12:40 Иона 2:1

+ 12:41 Ромалылара 2:27, Иона 3:5, Матфей 12:6

• 12:43 Лука 11:24-26
+ 12:45 2 Петринин 2:20
• 12:46 Марк 3:31-35, Лука 8:19-21

+ 12:46 Матфей 13:55, Иоан 2:12, Иоан 7:3, Йаптыклар 1:14, 1 Коринфлилерӓ 9:5, Галатийалылара 1:19

+ 12:50 Иоан 15:14, Чыфытлара 2:11
• 13:1 Марк 4:1-9, Лука 8:4-8
+ 13:9 Матфей 11:15
• 13:10 Марк 4:10-12, Лука 8:9-10
+ 13:11 Матфей 19:11
+ 13:12 Матфей 25:29
+ 13:15 Иоан 12:40, Йаптыклар 28:26-27
+ 13:16 Лука 10:23-24
+ 13:17 Чыфытлара 11:13, 1 Петринин 1:10-12
• 13:18 Марк 4:13-20, Лука 8:11-15
+ 13:21 Галатийалылара 1:6, Чыфытлара 6:4

+ 13:22 Матфей 6:25, Марк 10:23, 1 Тимофейӓ 6:10

+ 13:23 Иоан 15:5
+ 13:30 Матфей 3:12
• 13:31 Марк 4:30-34, Лука 13:18-21
+ 13:32 Матфей 17:20, Лука 17:6,

+ 13:33 1 Коринфлилерӓ 5:6, Галатийалылара 5:9

+ 13:38 Иоан 8:44
+ 13:39 Апокалипсис 14:15-16
+ 13:41 Матфей 24:31

+ 13:42 Иоан 15:6, Апокалипсис 20:15, Матфей 8:12

+ 13:43 Матфей 11:15
+ 13:47 Матфей 4:19
+ 13:48 Иоан 21:11
+ 13:49 Матфей 25:32
+ 13:50 Матфей 8:12
• 13:53 Марк 6:1-6, Лука 4:16-30

+ 13:54 Матфей 2:23, Лука 2:39, Лука 4:23, Марк 1:21

+ 13:55 Иоан 6:42, Матфей 12:46
+ 13:57 Матфей 11:6, Иоан 4:44
• 14:1 Марк 6:14-29, Лука 9:7-9
+ 14:2 Матфей 16:14

+ 14:3 Матфей 4:12, Матфей 11:2, Лука 3:19-20, Иоан 3:24

+ 14:5 Матфей 11:9, Матфей 21:26

+ 14:12 Матфей 9:14

• 14:13 Марк 6:30-44, Лука 9:10-17, Иоан 6:1-14

+ 14:21 Матфей 15:38
• 14:22 Марк 6:45-56, Иоан 6:15-21
+ 14:23 Марк 1:35, Лука 4:42, Лука 5:16
+ 14:26 Лука 24:37
+ 14:31 Матфей 6:30
+ 14:33 Лука 1:35
+ 14:34 Марк 6:53, Лука 5:1
• 15:1 Марк 7:1-23
+ 15:2 Лука 11:38
+ 15:3 Галатийалылара 1:14
+ 15:7 Матфей 23:13, Йаптыклар 28:25
+ 15:9 Колослулара 2:22
+ 15:11 Йаптыклар 10:15
+ 15:13 Иуданын 1:12
+ 15:14 Матфей 23:16, Лука 6:39
+ 15:18 Матфей 12:34, Иаковун 3:6

+ 15:19 Галатийалылара 5:19-21, 1 Коринфлилерӓ 6:9-10

• 15:21 Марк 7:24-30
+ 15:22 Матфей 9:27, Лука 1:32
+ 15:24 Матфей 10:6, 1 Петринин 2:25
+ 15:26 Матфей 7:6
• 15:29 Марк 7:31
+ 15:32 Матфей 9:36
+ 15:38 Матфей 14:21
• 16:1 Марк 8:11-13, Лука 12:54-56
+ 16:1 Матфей 3:7, 1 Коринфлилерӓ 1:22
+ 16:4 Иона 2:1, Матфей 12:39
• 16:5 Марк 8:14-21
+ 16:6 Лука 12:1, 1 Коринфлилерӓ 5:7-8
+ 16:8 Матфей 6:30
+ 16:9 Матфей 14:13-21
+ 16:10 Матфей 15:36-37
• 16:13 Марк 8:27-30, Лука 9:18-21
+ 16:14 Матфей 14:2,
+ 16:17 1 Коринфлилерӓ 2:13
+ 16:18 Марк 3:16, Иоан 1:42, Ефеслилерӓ 2:20
+ 16:20 Матфей 9:30
• 16:21 Марк 8:31, Лука 9:22-27

+ 16:21 Лука 17:25, Марк 9:31, Марк 10:34, Иоан 2:19

+ 16:23 Матфей 4:10, Филиплилерӓ 3:19
+ 16:24 Матфей 10:38-39
+ 16:25 Матфей 19:29

+ 16:27 Матфей 24:30, Матфей 25:31, 1 Салониклилерӓ 4:16, Апокалипсис 2:23

+ 16:28 Матфей 24:34, Иоан 21:22
• 17:1 Марк 9:2-13, Лука 9:28-36
+ 17:1 Марк 5:37, Марк 14:33
+ 17:2 Апокалипсис 1:16
+ 17:5 Матфей 3:17, 2 Петринин 1:17
+ 17:9 Матфей 8:4, Матфей 9:30, Марк 1:44
+ 17:13 Матфей 11:14, Лука 1:17
• 17:14 Марк 9:14-29, Лука 9:37-43
+ 17:18 Марк 1:26, Йаптыклар 8:7
+ 17:20 Матфей 13:31, Лука 17:6, Марк 11:23
• 17:22 Марк 9:30-32, Лука 9:43-45
+ 17:23 Матфей 16:21, Матфей 20:19
+ 17:24 Марк 9:33, Матфей 22:17
+ 17:27 Ромалылара 13:7

• 18:1 Марк 9:33-37, Марк 9:42-48, Лука 9:46-48, Лука 17:1-2

+ 18:3 1 Коринфлилерӓ 14:20, Матфей 19:16
+ 18:5 Матфей 10:40, Лука 10:16, Иоан 13:20
+ 18:7 Матфей 26:24

+ 18:8 Матфей 5:30, Матфей 25:41, Апокалипсис 20:10

+ 18:9 Матфей 5:29
• 18:10 Лука 15:3-7
+ 18:14 Иоан 6:39
• 18:15 Лука 17:3
+ 18:15 Иаковун 5:19, Галатийалылара 6:1
+ 18:16 2 Коринфлилерӓ 13:1
+ 18:17 Матфей 5:46-47, Тита 3:10
+ 18:19 Матфей 7:7-8
+ 18:21 Лука 17:4
+ 18:35 Матфей 6:15, Иаковун 2:13
• 19:1 Марк 10:1-12
+ 19:4 Йарадылыш 1:27
+ 19:5 Йарадылыш 2:24, Ефеслилерӓ 5:31

+ 19:6 1 Коринфлилерӓ 6:16, 1 Коринфлилерӓ 7:10

+ 19:9 Матфей 5:32, 1 Коринфлилерӓ 7:10

+ 19:11 Марк 4:11, 1 Коринфлилерӓ 7:7, 1 Тимофейӓ 5:14

• 19:13 Марк 10:13-16, Лука 18:15-17
+ 19:14 Матфей 18:3
• 19:16 Марк 10:17-31, Лука 18:18-30
+ 19:16 Лука 10:25
+ 19:17 Ромалылара 10:5, Галатийалылара 3:12
+ 19:20 Филиплилерӓ 3:6

+ 19:21 Матфей 5:48, Лука 12:33, Матфей 6:20, 1 Петринин 1:4

+ 19:26 Йарадылыш 18:14, Марк 14:36

+ 19:27 Матфей 4:20-22

+ 19:28 Матфей 16:27, Матфей 25:31, Лука 22:30, 1 Коринфлилерӓ 6:2, Апокалипсис 3:21

+ 19:29 Матфей 16:25
+ 19:30 Матфей 20:16, Лука 13:30
+ 20:16 Матфей 19:30, Лука 13:30
• 20:17 Марк 10:32-34, Лука 18:31-34
+ 20:19 Матфей 16:21, Матфей 17:23
• 20:20 Марк 10:35-45
+ 20:20 Матфей 10:2, Марк 1:19
+ 20:21 Матфей 19:28
+ 20:22 Матфей 26:39, Иоан 18:11

+ 20:26 1 Петринин 5:3, Матфей 23:11, Марк 9:35

+ 20:28 Иоан 13:4-5, Иоан 11:51, 1 Петринин 1:18-19, Ромалылара 4:25, Галатийалылара 1:4, 1 Тимофейӓ 2:6, Тита 2:14

• 20:29 Марк 10:46-52, Лука 18:35-43
+ 20:30 Матфей 9:27-31
+ 20:34 Лука 7:13

• 21:1 Марк 11:1-11, Лука 19:28-38, Иоан 12:12-19

+ 21:1 Йаптыклар 1:12

+ 21:4 Иоан 12:15, Матфей 1:23, Матфей 26:56, Иоан 19:36

+ 21:9 Матфей 9:27, Матфей 23:39

+ 21:11 Лука 7:16

• 21:12 Марк 11:15-19, Лука 19:45-48, Иоан 2:13-22

+ 21:12 Лука 2:24
+ 21:15 Матфей 9:27
+ 21:16 Лука 19:39,
+ 21:17 Лука 19:29, Лука 24:50, Иоан 11:18
• 21:18 Марк 11:12-14, Марк 11:20-24
+ 21:18 Матфей 4:2
+ 21:19 Матфей 24:32, Лука 13:6

+ 21:21 Матфей 17:20, Иаковун 1:6, 1 Коринфлилерӓ 13:2

+ 21:22 Матфей 7:8, Матфей 17:20, 1 Коринфлилерӓ 13:2

• 21:23 Марк 11:27-33, Лука 20:1-8
+ 21:23 Йаптыклар 4:7
+ 21:25 Матфей 3:6, Лука 7:30
+ 21:26 Матфей 11:9, Матфей 14:5
+ 21:32 Лука 7:29
• 21:33 Марк 12:1-12, Лука 20:9-19
+ 21:33 Марк 13:34

+ 21:35 Матфей 22:6, Матфей 23:34, Чыфытлара 11:36-37

+ 21:37 Матфей 3:17, Чыфытлара 1:1
+ 21:38 Чыфытлара 1:2
+ 21:39 Чыфытлара 13:12
+ 21:41 Йаптыклар 13:46
+ 21:42 Йаптыклар 4:11, 1 Петринин 2:7
+ 21:46 Марк 11:18, Марк 11:32
• 22:1 Лука 14:15-24
+ 22:1 Матфей 13:34

+ 22:2 Матфей 25:10, Апокалипсис 19:7, Апокалипсис 21:2

+ 22:6 Матфей 21:35, Матфей 23:34, Чыфытлара 11:36-37

+ 22:7 Матфей 21:41

+ 22:8 Матфей 10:11, Йаптыклар 13:46, Апокалипсис 3:4

+ 22:13 Матфей 8:12
• 22:15 Марк 12:13-17, Лука 20:20-26
+ 22:15 Лука 11:54
+ 22:16 Колослулара 3:25
+ 22:17 Матфей 17:24-25
+ 22:18 Марк 7:6, Лука 12:1
+ 22:21 Ромалылара 13:7
• 22:23 Марк 12:18-27, Лука 20:27-40
+ 22:23 Йаптыклар 4:1, Йаптыклар 23:8
+ 22:24 Йарадылыш 38:8,
• 22:34 Марк 12:28-34, Лука 10:25-28
+ 22:39 Матфей 19:19
+ 22:40 Матфей 7:12, Галатийалылара 5:14
• 22:41 Марк 12:35-37, Лука 20:41-44
+ 22:42 Матфей 9:27
+ 22:44 Йаптыклар 2:34-35
+ 22:46 Лука 20:40

• 23:1 Марк 12:38-40, Лука 11:37-52, Лука 20:45-47

+ 23:3 Ромалылара 2:17-23
+ 23:6 Лука 14:7-8
+ 23:8 Иаковун 3:1, Лука 22:32, Филимона 1:16
+ 23:11 Матфей 20:26, Марк 9:35, Марк 10:43
+ 23:12 Лука 14:11, Лука 18:14
+ 23:13 Матфей 15:7
+ 23:16 Матфей 15:14
+ 23:27 Йаптыклар 23:1,
+ 23:30 Йаптыклар 7:52
+ 23:33 Матфей 3:7, Матфей 12:34

+ 23:34 Матфей 21:35, Матфей 22:6, Чыфытлара 11:36-37, Матфей 10:17, Марк 13:9, Лука 21:12

+ 23:35 Йарадылыш 4:8, 1 Иоанын 3:12, Чыфытлара 11:4, Апокалипсис 18:24

• 23:37 Лука 13:34-35
+ 23:37 Йаптыклар 7:52, Руфи 2:12,
+ 23:39 Матфей 21:9
• 24:1 Марк 13:1-13, Лука 21:5-19
+ 24:2 Лука 19:44

+ 24:4 1 Иоанын 3:7, Колослулара 2:8, 2 Салониклилерӓ 2:3

+ 24:7 Апокалипсис 6:4, Йаптыклар 11:28, Апокалипсис 6:8, Апокалипсис 6:12

+ 24:9 Матфей 10:22, Иоан 15:18
+ 24:10 Матфей 10:21
+ 24:11 Матфей 7:15
+ 24:13 Иаковун 5:11, Апокалипсис 2:10

+ 24:14 Матфей 28:19, Ромалылара 10:18, Колослулара 1:6, Колослулара 1:23

• 24:15 Марк 13:14-23, Лука 21:20-24
+ 24:17 Лука 17:31
+ 24:19 Лука 23:29
+ 24:21 Апокалипсис 16:18
+ 24:22 Лука 18:7
+ 24:23 Лука 17:23

+ 24:24 2 Салониклилерӓ 2:9, Апокалипсис 13:13, Апокалипсис 16:14

+ 24:25 Иоан 13:19, Иоан 14:29
+ 24:27 Лука 17:24
+ 24:28 Лука 17:37
• 24:29 Марк 13:24-27, Лука 21:25-28
+ 24:29 Йаптыклар 2:20, Апокалипсис 6:13
+ 24:30 Матфей 16:27,

+ 24:31 1 Коринфлилерӓ 15:52, 1 Салониклилерӓ 4:16, Апокалипсис 11:15, Матфей 13:41, 2 Салониклилерӓ 2:1

• 24:32 Марк 13:28-31, Лука 21:29-33
+ 24:34 Матфей 16:28
+ 24:35 2 Петринин 3:10

• 24:36 Марк 13:32-37, Лука 12:38-40, Лука 17:26-30, Лука 17:34-36

+ 24:37 Йарадылыш 6:5
+ 24:39 Йарадылыш 7:21
+ 24:42 Матфей 25:13
+ 24:43 2 Петринин 3:10, 1 Салониклилерӓ 5:2
+ 24:44 Апокалипсис 3:3, Апокалипсис 16:15
• 24:45 Лука 12:42-48
+ 24:46 Матфей 25:21, Иоан 13:17
+ 24:48 Матфей 25:5
+ 24:51 Матфей 8:12

+ 25:1 Матфей 9:15, Иоан 3:29, Апокалипсис 19:7, Апокалипсис 21:2

+ 25:5 Матфей 24:48
+ 25:10 Матфей 22:2
+ 25:11 Матфей 7:22, Лука 6:46, Лука 13:25
+ 25:12 Матфей 10:33

+ 25:13 1 Коринфлилерӓ 16:13, Матфей 24:36, Матфей 24:42

• 25:14 Лука 19:12-27
+ 25:19 Ромалылара 14:12
+ 25:21 Лука 16:10, Чыфытлара 12:2
+ 25:29 Матфей 13:12
+ 25:30 Матфей 8:12
+ 25:31 Матфей 16:27, Матфей 19:28
+ 25:32 2 Коринфлилерӓ 5:10, Матфей 13:49
+ 25:34 Апокалипсис 21:7
+ 25:35 Лука 3:11, Иаковун 2:15-16
+ 25:36 2 Тимофейӓ 1:16-18
+ 25:40 Матфей 10:40

+ 25:41 Матфей 7:23, Марк 9:43-44, Иуданын 1:7, Апокалипсис 20:10

+ 25:45 Лука 10:16

• 26:1 Марк 14:1-2, Лука 22:1-2, Иоан 11:45-53

• 26:6 Марк 14:3-9, Лука 7:36-50, Иоан 12:1-8
+ 26:6 Матфей 21:17, Иоан 11:1, Иоан 11:18,
+ 26:11 Матфей 9:15, Иоан 7:33
+ 26:12 Иоан 19:40
+ 26:13 Матфей 24:14
• 26:14 Марк 14:10-11, Лука 22:3-6
+ 26:14 Иоан 13:2, Йаптыклар 1:16

• 26:17 Марк 14:12-21, Лука 22:7-14, Лука 22:21-23, Иоан 13:21-30

+ 26:21 Иоан 13:18

+ 26:24 Матфей 18:7

• 26:26 Марк 14:22-26, Лука 22:15-20, 1 Коринфлилерӓ 11:23-25

+ 26:26 Иоан 6:51, 1 Коринфлилерӓ 10:16, Чыфытлара 10:10

+ 26:30 Лука 22:39

• 26:31 Марк 14:27-31, Лука 22:31-34, Иоан 13:36-38

+ 26:31 Иоан 16:32
+ 26:32 Матфей 28:7
+ 26:35 Иоан 11:16, Иоан 21:19
• 26:36 Марк 14:32-42, Лука 22:39-46
+ 26:37 Марк 5:37, Марк 9:2
+ 26:38 Иоан 12:27

+ 26:39 Чыфытлара 5:7, Марк 10:38, Иоан 18:11, Иоан 5:30, Иоан 6:38, Галатийалылара 1:4

+ 26:41 Матфей 6:13, 1 Петринин 4:7

+ 26:42 Матфей 6:10

+ 26:45 Иоан 2:4, Матфей 16:21, Матфей 17:22, Матфей 20:18

• 26:47 Марк 14:43-50, Лука 22:47-53, Иоан 18:3-12

+ 26:47 Йаптыклар 1:16
+ 26:51 Лука 22:38
+ 26:52 Апокалипсис 13:10
+ 26:55 Матфей 21:23, Лука 21:37

+ 26:56 Матфей 1:22-23, Матфей 21:4, Иоан 19:36, Матфей 26:31, Иоан 16:32

• 26:57 Марк 14:53-65, Лука 22:54-55, Лука 22:63-71, Иоан 18:13-14, Иоан 18:19-24

+ 26:61 Марк 15:29, Иоан 2:19

+ 26:62 Матфей 27:13

+ 26:64 Матфей 16:27, Матфей 24:30, Чыфытлара 1:13

+ 26:65 Йаптыклар 14:14, Матфей 9:3, Иоан 10:36

• 26:69 Марк 14:66-72, Лука 22:56-62, Иоан 18:15-18, Иоан 18:25-27

+ 26:75 Матфей 26:34

• 27:1 Марк 15:1, Лука 23:1-2, Иоан 18:28-32

+ 27:2 Лука 3:1, Лука 13:1, Йаптыклар 3:13, 1 Тимофейӓ 6:13

• 27:3 Йаптыклар 1:18-19
+ 27:6 Марк 12:41, Иоан 8:20
+ 27:9 Матфей 2:17

• 27:11 Марк 15:2-5, Лука 23:3-5, Иоан 18:33-38

+ 27:11 Матфей 2:2

+ 27:13 Матфей 26:62

• 27:15 Марк 15:6-15, Лука 23:13-25, Иоан 18:39

+ 27:18 Иоан 12:19
+ 27:20 Йаптыклар 3:14
+ 27:23 Лука 23:41, Чыфытлара 4:15
+ 27:25 1 Салониклилерӓ 2:16
+ 27:26 Матфей 20:19
• 27:27 Марк 15:16-20, Иоан 19:2-3
+ 27:30 Матфей 20:19

• 27:32 Марк 15:21-32, Лука 23:26-43, Иоан 19:17-27

+ 27:40 Марк 14:58, Иоан 2:19, Матфей 4:3-6

+ 27:42 Иоан 10:18, Иоан 1:49, Иоан 12:13, Иоан 20:29

• 27:45 Марк 15:33-41, Лука 23:44-49, Иоан 19:28-30

+ 27:46 Йаптыклар 3:1,
+ 27:52 Иоан 5:21, Иоан 5:25
+ 27:56 Лука 8:2, Матфей 20:20

• 27:57 Марк 15:42-47, Лука 23:50-56, Иоан 19:38-42

+ 27:63 Матфей 16:21, Матфей 17:23, Матфей 20:19

+ 27:66 Апокалипсис 20:3

• 28:1 Марк 16:1-8, Лука 24:1-12, Иоан 20:1-10

+ 28:1 Лука 8:2, Матфей 27:61
+ 28:2 Матфей 27:60
+ 28:3 Марк 9:3, Йаптыклар 1:10
+ 28:4 Апокалипсис 1:17
+ 28:7 Матфей 26:32

+ 28:9 Иоан 20:19, Иоан 20:21, Матфей 28:17, Лука 24:52

+ 28:10 Матфей 12:50, Иоан 20:17, Ромалылара 8:29, Чыфытлара 2:11

• 28:16 Марк 16:14-18, Лука 24:36-49, Иоан 20:19-23

+ 28:17 Иоан 20:25

+ 28:18 Матфей 11:27, Иоан 17:2

+ 28:19 2 Коринфлилерӓ 13:13, Иоан 4:1-2, Йаптыклар 8:13, Колослулара 1:23

+ 28:20 Иоан 14:15, Матфей 13:39

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=GGZC

Сӧзлӱк (Ени Бааланты)

Сӧзлӱк (Ени Бааланты)

1. А

2. Б

3. В

4. Д

5. З

6. И

7. К

8. Л

9. М

10. Н

11. П

12. С

13. Т

14. Ф

15. Х

СӦЗЛӰК

Адам Оолу: бутӱрлӱ Иисус адларды Кендисини. Бутӱрлӱ Мессийа адланэр Ески Баалантыда, Даниилин кийадында (Дан. 7:13 ) хем башка Айоз Йазыларда. Бу адлан Иисус истӓрди гӧстерсин, ани О Кендиси Мессийа хем Падишах. Башка тарафтан, Иисус Кендини сайарды инсаннан бир, онун ичин дейӓрди Кендиси ичин «Адам Оолу».

Айоз бина: йалныз бир кӓӓмил йапы, йапылы маасуз Аллаха изметчилик ичин. Айоз бинанын аулу ичиндӓ варды курбаннык, нередӓ гетирилӓрди курбан гӱнах ичин хем башка курбаннар. Бу бинайы баштан йапты падишах Соломон. Бозгунӂулуктан сора ону енидӓн йапты Зоровавел. Сора бунун да еринӓ башка бир Айоз бина йапты падишах Ирод. Айоз бина ичиндӓ Аллахлан адамын булушмак ерийди.

Айоз Йазылар: дин кийатлары, йазылы Аллахын пророкларындан, ангылары гирӓрди Ески Баалантыйа. Иисус Христоздан сора буннара Ени Баалантынын кийатлары екленди.

Аксакал: Израилин миллет ӧндерӂилериндӓн бири.

Аллахтан корканнар: тайфӓннар, ангылары иудей дининӓ дӧнмӱш, ама кесикли олмамыштылар.

Алтар: маса, нередӓ попаз гӱннӱклӓрди.

Баш попаз: иудейлердӓ ен бӱӱк попаз, ани кулланарды Синедриону. Салт онун варды доорулуу йылда бир сыра гирсин Айоз бинанын Ен айоз еринӓ.

Билгичлӓр: бак Закон ӱӱредиӂилери.

Веелзевул: шейтанын адларынын бириси (фена духларын башы).

Давид: Израилин ен анылмыш падишахы, Иуданын сенселесиндӓн.

Динар: гӱмӱш монета – Рома императорлуунда файдаланырды. (Бир гӱннӱк ишин парасы.)

Закон: Айоз Закон йада Моисейин закону, Библийанын илк беш кийады. Бу кийатларда йазылы дӱннейин курулмасы ичин, илк инан адамнары ичин, Израил халкы ичин, оннарын Мысырдан бошандырылмаклары ичин, Айоз бина ичин, курбаннар ичин хем попазлык сыралары ичин. Законда йазылыйды он сымарламак, ани Аллах верди Моисейӓ, йазып Кенди пармааннан ики йонулмуш таш ӱстӱндӓ. Закон аннадэр, ниӂӓ дӱшер севмӓӓ Аллахы хем йакын оланыны (инсаны).

Закон ӱӱредиӂилери: инсаннар, ким ии билирди Закону да инсана аннадырды. Иисусун вакыдында оннар бир кӱчӱк бӧлӱм инсанды, ангылары чок сайгылыйдылар иудейлерин арасында. Оннардан чойу Синедрионун азаларыйды.

Зилотлар: урум дилиндӓ «чок чалышканнар». Иудейлерин дин политиклери, ангылары чок чалышардылар корусуннар иудей динини тайфӓннарын адетлериндӓн да бакардылар ӂенклӓн куртарсыннар инсаны Рома заабитлииндӓн. Олур, ки Иисусун оники апостолун бириси, Симон Кананит, ӧнӂӓ бу групаданды.

Иудейлӓр: чыфытлар.

Кесиклик: еркек органын уӂунун дерисини кесмӓк. Аллахын Авраамнан баалантысына гӧрӓ, хербир иудей чоӂук лӓӓзым каблетсин кесиклик секизинӂи гӱнӱ дуумактан сора.

Кесиклилӓр: иудейлӓр (чыфытлар).

Колонада: бир ӧртӱлӱ ер, нередӓ инсан гезӓбилир хем дурабилир.

Курбаннык: бир ер, нередӓ иудейлӓр курбан гетирӓрдилӓр Аллаха Законун сырасына гӧрӓ.

Левийлилӓр: Израилин оники тамызлыынын бириндӓн, Левий тамызлыындандылар. Попаз диилдилӓр, ама попазлара йардым едирдилӓр. Айоз бинада псалмаларлан хем музыкайлан Аллахы метиннӓрдилӓр, курбан хайваннары курбан ичин хазырлардылар хем башка ишлӓр йапардылар. Израилин оники тамызлыындан бири ичин оннара дейӓрдилӓр «левийлилӓр».

Мессийа (урумӂа «Христос»): бу чыфытча сӧзӱн аннамасы «йааланмыш» йада «Аллахтан сечилмиш». Мессийа – Аллахтан йолланылмыш, ангысы ичин ӧнӂӓ хабер верилмишти Законун хем Пророкларын кийатларында. Иисусун вакыдында иудейлӓр беклӓрдилӓр, ки Мессийа гелсин хем инанардылар, ани О куртараӂэк оннары Романын заабитлииндӓн да кураӂэк Кенди падишахлыыны.

Нард: паалы, ии кокулу йаа.

Паскеллӓ йортусу: Ени Баалантыда Хамурсуз йорту да адланэр. Бу йортуда иудейлӓр анэрлар геӂейи, ачан Аллах, Моисейин заманында, куртарды оннары Мысырдан, нередӓ есирликтӓ булунардылар.

Попаз: изметкӓр Айоз бинада Иерусалим касабасында, иудейлердӓ. Попазлар лӓӓзымды гетирсиннӓр, Моисейин законуна гӧрӓ, хертӱрлӱ курбаннар хем башка изметчилик йапсыннар.

Садукейлӓр: Христозун заманында иудейлердӓ бир бӧлӱм ӱӱренмиш адам, ани инанмардылар башка бишейӓ, не ичин ачык йокту йазылы Моисейин кийатларында. Оннар инанмардылар, ани ӧлӱлӓр дирилеӂеклӓр хем ӧлӱмдӓн сора йашамак олаӂэк. Садукейлерин арасында варды бӱӱк попазлар.

Синагога: бир дин йапысы, нередӓ иудейлӓр топланэрлар хер ӂумертеси гӱнӱ, ки баш иилтсиннӓр Аллаха.

Синедрион: Христозун заманында иудейлерин ен ӱӱсек даавасы. Бӱӱк попазлар, аксакаллар хем билгичлердӓн (70 кишидӓн) курулуйду.

Тайфӓннар: 1) диил иудейлӓр; 2) инсаннар, ани инанэр чок аллахлары.

Фарисейлӓр: Христозун заманында иудейлердӓ бир бӧлӱм адам, ани чалышардылар сыкы тутмаа Моисейин законуну.

Харччылар: харчлары инсандан топлайаннар Рома императорлуун хазнасына. Иудейлӓр азетмӓрдилӓр харччылардан, чӱнкӱ оннар барабар ишлӓрдилӓр тайфӓн Рома заабитлииннӓн хем инсандан топлардылар таа чок пара, некадар лӓӓзым.

Географийа карталары

Table of Contents

- Ени Бааланты: Матфей

- Ени Бааланты

- Ени Бааланты

- Гириш

- Матфей

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21
- 22
- 23
- 24
- 25
- 26
- 27
- 28

- Сӧзлӱк (Ени Бааланты)

- Адам Оолу
- Айоз бина
- Айоз Йазылар
- Аксакал
- Аллахтан корканнар
- Алтар
- Баш попаз
- Билгичлӓр
- Веелзевул
- Давид
- Динар
- Закон
- Закон ӱӱредиӂилери
- Зилотлар
- Иудейлӓр
- Кесиклик
- Кесиклилӓр
- Колонада
- Курбаннык
- Левийлилӓр
- Мессийа (урумӂа «Христос»)
- Нард
- Паскеллӓ йортусу
- Попаз
- Садукейлӓр
- Синагога
- Синедрион
- Тайфӓннар
- Фарисейлӓр
- Харччылар

- Географийа карталары